دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Climatology analysis of the Dust Storms in Kerman in period (2000-2023) واکاوی اقلیم شناختی گرد و غبار در استان کرمان در دوره (2023-2000) 20296 10.22034/gp.2025.66982.3394 FA سعید جهانبخش استاد اقلیم شناسی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز علی محمد خورشید دوست استاد اقلیم شناسی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز محمود خسروی استاد اقلیم شناسی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه سیستان و بلوچستان سعیده زابلی دانشجو Journal Article 2025 04 25 Objective: “Atmospheric dust, as a climatic phenomenon with environmental and human consequences, is of particular importance, especially in arid regions such as Iran. This study was conducted with the aim of performing a climatological analysis of dust storms in Kerman Province over the statistical period 2000–2023. <br /><br />Methods:Data from 11 synoptic stations were examined, focusing on meteorological codes related to dust (6–9, 30–35, and 98) and parameters such as horizontal visibility and wind speed.For trend analysis, the Mann-Kendall test and Sen’s slope were used. <br /><br />Results:The results showed that the highest frequency of dust storm days was associated with internal (63%) and external (37 %) sources, occurring in March (501 days) and May (382 days), respectively. The seasonal distribution indicates that the province is more affected by dust events in spring (38%) and summer (29%) than in other seasons. The hourly pattern also revealed peaks at 15:30 and 12:30 local time (24/4% and 20/8%, respectively), attributed to surface heating. Spatial dispersion further indicated an increase in days with external sources in the southeast (43%) and a decrease in the northwest (32%).<br /><br />Trend analysis using the Mann-Kendall test revealed a significant decrease at the Bam and Shahrebabak stations (with a 99% confidence level) and a significant increase at the Sirjan and Rafsanjan stations (with a 95% confidence level).<br /><br />Conclusions:These findings underscore the necessity for effective local resource management and enhanced cross-border cooperation to mitigate the impact of this phenomenon in Iran’s arid regions. چکیده<br /><br />گرد و غبار جوی به عنوان یک پدیده اقلیمی با پیامدهای زیست محیطی و انسانی، به‌ویژه در مناطق خشک مانند ایران، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با هدف تحلیل اقلیم‌شناسی طوفان‌های گردوغبار استان کرمان طی دوره آماری ۲۰۲۳-۲۰۰۰ انجام شد. داده‌های ۱۱ ایستگاه سینوپتیک با تمرکز بر کدهای هواشناسی مرتبط با گردوغبار (۰۶ تا ۰۹، ۳۰-۳۵، ۹۸) و پارامترهای دید افقی و سرعت باد مورد بررسی قرار گرفت. از آزمون‌های من-کندال و شیب سن نیز برای تحلیل روند تغییرات گردوغبار استفاده شد. نتایج نشان دادند که بیشترین فراوانی روزهای گردوغبار با منشأ داخلی (۶۳ درصد) و خارجی (۳۷ درصد) به ترتیب در ماه‌های مارس (۵۰۱ روز) و مه (۳۸۲ روز) رخ داده است. توزیع فصلی بیانگر تأثیرپذیری بیشتر استان در فصل‌های بهار (۳۸ درصد) و تابستان (۲۹ درصد) در رخدادهای گردوغبار دارد. الگوی ساعتی نیز حاکی از اوج رخدادها در ساعات ۱۵:۳۰ و ۱۲:۳۰ محلی (۴/24 درصد و 8/20 درصد) به دلیل گرمایش سطحی است. پراکنش مکانی، افزایش روزهای با منشاء خارجی در جنوب شرق (۴۳درصد) و کاهش در شمال غرب (۳۲ درصد) را نشان داد. تحلیل روند آماره من کندال، کاهش معنی دار در ایستگاه‌های بم و شهربابک در سطح اطمینان 99 درصد افزایش در سیرجان و رفسنجان با سطح اطمینان 95 درصد را آشکار ساخت. یافته‌ها بر ضرورت مدیریت منابع محلی و همکاری‌های فرامرزی برای کاهش اثرات این پدیده در مناطق خشک ایران تأکید دارد.