دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Title: Environmental quality analysis of urban public spaces in the development of green cities Case example: District 7 of Tehran تحلیل کیفیت محیطی فضاهای عمومی شهری در راستای توسعه شهرهای سبز نمونه موردی: منطقه 7 تهران 16986 10.22034/gp.2023.57225.3177 FA شهریور روستایی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رسول قربانی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران مریم دارابی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2023 08 10 With rapid urbanization around the world and the pursuit of clean energy sources, green cities play an essential role in building a sustainable future for people. Urban green spaces provide a number of perceived benefits to human health and well-being, including overall improvement in quality of life. Based on this, the aim of this research is to analyze the environmental quality of urban public spaces in line with the development of green cities in District 7 of Tehran. For this purpose, 24 factors in 9 categories of carbon dioxide components; Energy ; Air ; Water ; wastage ; Transportation ; land use; Buildings and environmental management were identified and given to 30 experts and specialists in the form of a 24 x 24 matrix and with the help of a questionnaire and according to targeted sampling. Research findings show that 10 factors are key factors. In the meantime, green management plays a more important role in the indicators of the green city of the 7th district of Tehran and; population density ; Public contributions from green policies and number of unhealthy days are ranked next respectively. با شهرنشینی سریع در سراسر جهان و به دنبال تقاضای گسترده برای منابع انرژی پاک، شهرهای سبز نقش اساسی در ساختن آینده ای پایدار برای مردم ایفا می کنند. تهران از جمله شهرهایی است که در دهه های اخیر به دلیل تمرکز شدید، ازدهام ترافیک، آلودگی هوا و افزایش منابع آلودگی کننده محیط زیست، فشار اکولوژیکی گسترده ای بر طبیعت وارد کرده است. بر این اساس، هدف این پژوهش تحلیل کیفیت محیطی فضاهای عمومی شهری در راستای توسعه شهرهای سبز در منطقه 7 تهران می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی می‌باشد. برای جمع آوری اطلاعات مربوط به ادبیات و مبانی نظری، تدوین فرضیه ها و ارائه الگوی اولیه موضوع از روش های کتابخانه ای استفاده شد. در مرحله دوم با استفاده از تکنیک اثرات متقابل (روش تحلیل ساختاری) و بر اساس نظرات کارشناسان و امتیازدهی در محیط نرم افزار میک مک چگونگی تاثیرگذاری و تاثیرپذیری عوامل بر یکدیگر مورد تحلیل قرار گرفت و در نهایت عوامل پیشران و کلیدی در فضاهای عمومی شهر با تاکید بر توسعه شهرهای سبز ، استخراج شد.<br /><br />بدین منظور، 24 عامل در 9 دسته مولفه دی اکسیدکربن؛ انرژی ؛ هوا ؛ آب ؛ ضایعات ؛ حمل و نقل ؛ کاربری زمین ؛ ساختمان ها و مدیریت زیست محیطی شناسایی شد و به صورت ماتریس 24 * 24 و با ابزار پرسشنامه و طبق نمونه گیری هدفمند در اختیار 30 نفر از کارشناسان و متخصصان قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان میدهد که 10 عامل به عنوان عوامل کلیدی میباشد. در این بین، مدیریت سبز نقش مهمتری در شاخص های شهر سبز منطقه 7 تهران دارد و ؛ تراکم جمعیت ؛ مشارکت های عمومی از سیاست های سبز و تعداد روزهای ناسالم به ترتیب در رتبه های بعدی قرار دارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Passive defense and earthquake assessment in urban centers using VIKOR and TOPSIS fuzzy model (case study of Tabriz metropolitan areas) پدافند غیرعامل و ارزیابی زلزله در مراکز شهری با استفاده از مدل ویکور و تاپسیس فازی (مطالعه موردی مناطق شهرداری کلان شهر تبریز) 17654 10.22034/gp.2024.56809.3142 FA محمدرضا پورمحمدی استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران کیومرث ملکی پژوهشگر پسادکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2023 05 30 The city is not only a collection of buildings, but a phenomenon beyond a building complex. Therefore, a city cannot be considered unique only in the collection of buildings. One of the dangers that threaten many cities in the world is earthquakes. Earthquake has long been one of the most dangerous natural hazards and has a high risk. Earthquake risk is an expected damage that will cause damage to elements of society or the environment. For this reason, the protection of the city against earthquakes cannot be considered only in retrofitting and building earthquake-resistant buildings. The connection of the northwest of the country has been done after obtaining the opinions of experts in earthquake and passive defense and urban planning, the necessary investigations and analyzes were carried out using Vikor and TOPSIS fuzzy models, and the result of the model was shown using GIS software as a vulnerability map of the display areas. has been given and finally, areas 2, 3, 7, 4, Tabriz metropolitan municipality with less vulnerability and areas 10, 5, 1, 9, 6 and 8 located in the northeastern and northern areas of the city have been identified as unsuitable and critical. and the causes of vulnerability were expressed and solutions to control vulnerability were presented using data and matching the results of models. شهر تنها یک مجموعه از ساختمان ها نیست، بلکه پدیده ای فراتر از یک مجموعه ساختمانی است. لذا نمی توان به هیچ عنوان شهر را تنها در مجموعه ساختمان ها منحصر دانست یکی از خطراتی که بسیاری از شهرهای جهان را تهدید می کند زمین لرزه یا همان زلزله است. زلزله از دیر باز جزء پر خطرترین مخاطرات طبیعی بوده و از ریسک بالایی برخوردار است. ریسک زلزله، خسارت قابل انتظاری است که در اثر آن به عناصری از جامعه یا محیط آسیب هایی وارد می شود. به همین دلیل ایمن سازی شهر در برابر زلزله را نمی توان تنها در مقاوم سازی و ساختن بناهای مقاوم در برابر زلزله دانست در این مقاله در مورد چگونگی وضعیت خطرپذیری زلزله در سطح مناطق کلان شهر تبریز به عنوان یک شهر تاریخی- فرهنگی و قطب اقتصادی- ارتباطی شمال غرب کشور انجام گرفته است پس از اخذ نظرات متخصصان زلزله و پدافندغیرعامل و برنامه ریزی شهری، بررسی و تحلیل‌های لازم با استفاده از مدل های ویکور و تاپسیس فازی انجام و نتیجه مدل به وسیله نرم افزار GIS بصورت نقشه آسیب پذیری مناطق نمایش داده شده است و در نهایت منطقه 2، 3، 7 ، 4، شهرداری کلان شهر تبریز با آسیب پذیری کمتر و مناطق 10، 5 ، 1، 9 و 6 و 8 واقع در محدوده های شمال شرقی، شمالی شهر نامناسب و بحرانی تشخیص داده شدند و علل آسیب پذیری بیان و راهکارهای مهار آسیب پذیری با استفاده از داده ها و تطبیق نتایج مدل ها ارائه شد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Assessment The Driving Factors of The Child-Friendly City in Ardabil City With A Future Research Approach ارزیابی عوامل پیش‌ران شهر دوست‌دار کودک با رویکرد آینده پژوهی 18374 10.22034/gp.2024.57297.3162 FA شهرام سلامتی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز رسول قربانی دانشگاه تبریز ایرج تیموری دانشیار Journal Article 2023 06 27 Therefore, by evaluating the driving factors of a child-friendly city, it is possible to achieve the higher goal of urban planning, which is spatial justice, and provide a suitable platform for cities to be child-friendly. In this regard, the main goal of this research is to identify the key factors and driving forces of the child-friendly city in Ardabil with a future research approach. The current research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature and method. The statistical population of the research includes researchers in the field of urban planning in Ardabil city. The sample size was obtained by the snowball sampling method of 50 people (with theoretical saturation) and Micmac software was used to analyze the data of this research. The findings of the research show that the variables of laws and instructions, strategic insight, administrative system, delegation of responsibility and legality, have the highest ranking of influence and variables of social trust, participation of residents, collective agreement, security and delegation of responsibility, the highest ranking of influence. They have the general adaptability. In general, among the 15 variables investigated in this research, 7 variables are the administrative system, rules and guidelines, central justice and safety and security, creating and designing entertainment and attractive environments for children and delegating responsibility to lower levels, as Promoters of the child-friendly city in Ardabil have been selected. The result is that any planning in Ardabil city should consider the key role of the mentioned factors. These variables have a high power of influence and low dependence in improving the state of the city and are considered the first priority in planning to create a child-friendly city in Ardabil. امروزه فضاهای عمومی شهرها بر اساس اصول و معیارهای استفاده بزرگسالان شکل گرفته است و اغلب فضاهای شهری، فاقد کیفیت برای استفاده کودکان و نوجوانان و به دور از مشخصه‌های یک شهر دوستدار کودک می‌باشند. بنابراین با ارزیابی عوامل پیش‌ران شهر دوست‌دار کودک می‌توان به یکی از اهداف برنامه‌ریزی شهری یعنی عدالت فضایی دست یافت و بستر مناسبی را برای دوست‌دار کودک بودن شهرها فراهم نمود. در همین راستا، هدف اصلی این تحقیق شناسایی عوامل کلیدی و نیروهای پیش‌ران‌ شهر دوستدار کودک در شهر اردبیل با رویکرد آینده‌پژوهی می‌باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل پژوهشگران در حوزه برنامه‌ریزی شهری در شهر اردبیل می باشد. حجم نمونه به روش نمونه‌گیری گلوله برفی 50 نفر بدست آمده است(با اشباع نظری) و برای تجزیه و تحلیل داده‌های این تحقیق از نرم‌افزار میک‌مک استفاده شده‌است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که متغیرهای قوانین و دستورالعمل‌ها، بینش راهبردی، سیستم اداری، تفویض مسئولیت و قانونمندی، بالاترین رتبه‌های تأثیرگذاری و متغیرهای اعتماد اجتماعی، مشارکت ساکنین، توافق جمعی، امنیت و تفویض مسئولیت، بالاترین رتبه‌های تأثیرپذیری کلی را داشته‌اند. در حالت کلی از میان 15 متغیر بررسی شده این پژوهش، تعداد 7 متغیر سیستم اداری، قوانین و دستورالعمل‌ها، عدالت محوری و ایمنی و امنیت، ایجاد و طراحی محیط‌های تفریح و سرگرمی و جاذب برای کودکان و تفویض مسئولیت به سطوح پایین، به عنوان عوامل پیش‌ران شهر دوست‌دار کودک در شهر اردبیل انتخاب شداند. نتیجه این‌که در هرگونه برنامه‌ریزی در شهر اردبیل باید نقش کلیدی عوامل مذکور را مورد توجه قرار دهد. این متغیرها در بهبود وضعیت شهر دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی پایینی هستند و اولویت اول در برنامه‌ریزی جهت ایجاد شهر دوست‌دار کودک در اردبیل به حساب می‌آیند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Comparative study of the livability of urban spaces in the renovator and old zones of Tabriz city (case study: Valiasr and Ahrab neighborhoods) مقایسه تطبیقی زیست‌پذیری فضاهای شهری در مناطق نوساز و قدیمی شهر تبریز (محلات مورد مطالعه: اهراب و ولیعصر) 18519 10.22034/gp.2024.59968.3224 FA اکبر اصغری زمانی استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ایرج تیموری دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز میر علی سید مصفایی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز Journal Article 2024 01 06 Today, cities are facing many economic, social, environmental and physical challenges. Based on this, livability is one of the most important recent concepts and theories in urban planning, which leads us to having a city that is suitable for living. Therefore, the main goal of this research is to compare the livability of urban spaces in new and old areas of Tabriz city, a case study of Ahrab and Valiasr neighborhoods. In terms of nature, the current research is of the type of applied research; And in terms of analytical-descriptive method. In this research, the factors affecting urban livability in the studied localities have been investigated in the spatial dimension through studies, and then criteria have been determined in 6 dimensions including housing, per capita, accessibility, environment, infrastructure and population. After determining the criteria, the development and construction (comprehensive) plan of Tabriz city, the statistical yearbook of the country, the statistical yearbook of East Azarbaijan province, the statistical blocks of Tabriz city, Landsat 9 satellite images and the data of the chemistry laboratory of Tabriz University have been used to obtain information layers. In the next step, the collected data were analyzed using ArcGIS software and the results were presented in the form of maps and tables. The findings of the research showed that the level of livability indicators in the two neighborhoods do not differ much, except in some cases, according to the criteria, in the end, the TOPSIS technique was used for weighting and final conclusions, and the results show that Valiasr neighborhood with a weight of 0.59 The percentage is more livable than Ahrab neighborhood with a weight of 0.41%. امروزه شهرها با چالش‌های بسیاری زیادی در زمینه اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و کالبدی مواجه شده‌اند. بر این اساس زیست‌پذیری یکی از مفاهیم و تئوری‌های مهم اخیر در برنامه‌ریزی شهری می‌باشد که مارا به سوی داشتن شهری مطلوب برای زندگی هدایت می‌کند. بنابراین هدف اصلی این پژوهش، مقایسه تطبیقی زیست‌پذیری فضاهای شهری در مناطق نوساز و قدیمی شهر تبریز‌، نمونه موردی محلات اهراب و ولیعصر می‌باشد. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت از نوع پژوهش‌های کاربردی است و به لحاظ روش تحلیلی - توصیفی می‌باشد. در این پژوهش ابتدا با مطالعات صورت گرفته عوامل موثر بر زیست‌پذیری شهری در محلات مورد مطالعه در بعد مکانی بررسی شده و سپس معیارهایی در6 بعد مسکن، سرانه، دسترسی، محیط‌زیست، زیرساخت و جمعیت تعیین گردید. بعد از تعیین معیارها برای بدست آوردن لایه‌های اطلاعاتی از طرح توسعه و عمران (جامع) شهر تبریز، سالنامه ‌آماری کشور، سالنامه ‌آماری استان آذربایجان‌شرقی، بلوک‌های‌ آماری شهرستان تبریز، تصاویر ماهواره‌ای لندست 9 و داده‌های آزمایشگاه شیمی دانشگاه تبریز استفاده شده است. در مرحله بعدی داده‌های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار‌ArcGIS 10.8.2 تحلیل گردیده و نتایج حاصل در قالب نقشه و جداول ارائه شد است. یافته‌های پژوهش نشان داد که سطح شاخص‌های زیست‌پذیری با توجه به معیارها در دو محله تفاوت چندانی به جز در مواردی با یکدیگر ندارند در آخر نیز برای وزن‌دهی و نتیجه‌گیری نهایی از تکنیک تاپسیس استفاده شده است که نتایج حاصل نشان می‌دهد محله ولیعصر با وزن 59/0 درصد زیست‌پذیر تر از محله اهراب با وزن 41/0 درصد می‌باشد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Evaluation of Rural Landscapes focusing on Tourism Development (Case Study: Choobin Village-Neyshabur) ارزیابی مناظر روستایی با محوریت توسعه گردشگری (مطالعه موردی: دهکده چوبین-شهرستان نیشابور) 18793 10.22034/gp.2024.60415.3233 FA اکبر رحیمی عضو هیات علمی دانشگاه تبریز مهناز مهربانی گروه فضای سبز دانشگاه تبریز حسین کریم زاده دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه تبریز Journal Article 2024 02 04 Tourism is one of the most important industries in the world, and one of its dimensions is rural tourism. Nowadays, tourists are more looking for natural and traditional spaces to get rid of crowded urban environments and also for new experiences. The objective in this work is to evaluate the influencing features of the rural landscape on the development of tourism and its validation in Chubin village of Neyshabur township.<br /><br />In this research, the method of library documents and the review of specialized literature related to the subject, the orientation of the effective indicators of desirable rural landscapes have been used, and in the next step, the elements and indicators have been evaluated using the process of field observation. And finally, according to the effective and main indicators, a questionnaire was designed. The validity of the questionnaire was checked by experts and its total reliability was estimated at 0.817 based on Cronbach's alpha. The sample size was calculated based on Mitra Lankford's formula and distributed among 300 visitors from Chubin village. Data analysis was done using spss software and Spearman's correlation tests and multiple linear regression.<br /><br />First, the results showed the effective indicators on rural landscapes with the approach of tourism development. Also, the results showed that there is a significant relationship between rural landscape indicators and tourism development indicators. In addition, the ecological index has the greatest impact on the development of tourism in Chobin village, and visiting tourists considered the criteria related to the ecological index to be the most effective factor for attracting to this area.<br /><br />Therefore, to realize the development of tourism in villages,understanding of the components of desirable rural landscapes in the design of rural landscapes as well as designing according to the expectations of tourists can improve the fields of tourism development. در این تحقیق، با توجه به اسناد کتابخانه‌ای و مروری بر ادبیات تخصصی مرتبط با موضوع، به شناسایی شاخص‌های مناظر روستایی مطلوب و در گام بعدی با استفاده از فرآیند بازدید میدانی یا مشاهده، به ارزیابی عناصر و شاخص های موجود در منظر روستایی منطقه مورد مطالعه پرداخته شد. با توجه به شاخص-های مؤثر و اصلی، پرسشنامه طراحی شد. روایی پرسشنامه توسط متخصصین مورد بررسی قرار گرفت و پایایی کل آن بر اساس آلفای کرونباخ 817/0 برآورد گردید. حجم نمونه بر اساس فرمول میترا لنکفورد، محاسبه گردید و در بین 300 نفر از افرادی که از دهکده چوبین بازدید نمودند، توزیع شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و آزمون‌های همبستگی اسپیرمن و رگرسیون خطی چندگانه صورت گرفت.<br /><br />نتایج این پژوهش، ابتدا مجموعه‌ای از شاخص‌های مناظر روستایی با رویکرد توسعه گردشگری را نمایان ساخت. همچنین نتایج نشان داد که بین شاخص‌های منظر روستایی و شاخص‌های توسعه گردشگری، رابطه‌ای معنادار برقرار است. علاوه بر آن، در بین شاخص‌های منظر روستایی، شاخص اکولوژیکی، بیشترین تأثیر را بر توسعه گردشگری در دهکده چوبین دارد و گردشگران بازدیدکننده از دهکده چوبین معیارهای مرتبط با شاخص اکولوژیکی را مؤثرترین عامل جهت جذب به این منطقه می‌پنداشتند.<br /><br />بنابراین جهت تحقق توسعه گردشگری در مناطق روستایی، درک مؤلفه‌های مناظر روستایی مطلوب و استفاده از آن‌ها در طراحی این مناظر و همچنین توجه به انتظارات و دیدگاه‌های گردشگران می‌تواند در ارتقاء کیفیت مناطق روستایی و توسعه گردشگری نیز نقشی اساسی داشته باشد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Survey the challenges of urban tourism development and planning in Tabriz metropolis, emphasizing on the personality of the destination and branding of Tabriz. تحلیلی بر چالش‌های توسعه و برنامه‌ریزی گردشگری شهری کلانشهر تبریز، با تاکید بر شخصیت مقصد و برندسازی 18873 10.22034/gp.2024.63347.3301 FA رحیم حیدری چیانه دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فریدون بابایی اقدم گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسین پناه القلندیس دانشگاه تبریز Journal Article 2024 09 06 The purpose of this research was to examine the challenges of urban tourism development and planning in Tabriz metropolis, emphasizing the destination personality and branding of Tabriz metropolis and providing strategies for improving destination image management.<br /><br />This research is applied and practical in terms of purpose and descriptive-survey in terms of nature and method. The statistical population of the research was tourists entering Tabriz metropolis in 1403 and the statistical sample size of the research was estimated to be 200 people using Cochran's formula. <br /><br />The findings of the research showed that except for urban traffic and proper access to sanitary services in most parts of Tabriz city, Tabriz city has the capacity for tourism in most of the mentioned cases and these capacities can be used in order to make Tabriz a popular tourist destination.. It covers the world and the existence of rich literature. Also, the results showed that from the point of view of the people studied, the challenges of geographical location far from Tabriz (lack of central location) and lack of proximity to other cities and central provinces of Iran with an average of 3.65, seasonality of travel to Tabriz with an average of 4 and challenges of communication with the community The host (citizens of Tabriz) with an average of 3.25, among the basic and important challenges of tourism development and not forming the personality of the destination, Tabriz is prominent.<br /><br />Based on the findings of the research, Tabriz city has good tourism capacities and can be introduced as a prominent tourist destination. However, challenges such as geographical location far from the center, seasonality of travel to Tabriz and communication with the host community have been identified as the main obstacles to tourism development and the formation of the personality of Tabriz destination هدف تحقیق حاضر بررسی چالش‌های توسعه و برنامه‌ریزی گردشگری شهری کلانشهر تبریز، با تاکید بر شخصیت مقصد و برندسازی کلان شهر تبریز و ارائه راهبردهای بهبود مدیریت تصویر مقصد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و عملی و از نظر ماهیت و روش توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش گردشگران ورودی به کلان‌شهر تبریز در سال 1403 بوده و حجم نمونه آماری پژوهش نیز با استفاده از فرمول کوکران 200 نفر برآورد گردید. <br /><br />یافته‌های تحقیق نشان داد به‌جز ترافیک شهری و دسترسی مناسب به سرویس‌های بهداشتی در اغلب نقاط شهر تبریز، شهر تبریز برای گردشگری در اغلب موارد ذکرشده دارای قابلیت هست و می‌توان از این ظرفیت‌ها در راستای تبدیل شدن تبریز به‌عنوان مقصد مطرح گردشگری استفاده کرد. هم-چنین نتایج نشانگر آن بود که از دیدگاه افراد مورد مطالعه چالش‌های موقعیت جغرافیایی دور تبریز (فقدان موقعیت مرکزی) و عدم مجاورت با سایر شهرها و استان‌های مرکزی ایران با میانگین 65/3، فصلی بودن مسافرت به تبریز با میانگین 4 و چالش‌های ارتباط با جامعه میزبان (شهروندان تبریزی) با میانگین 25/3 ازجمله چالش‌های اساسی و مهم توسعه گردشگری و شکل نگرفتن شخصیت مقصد مطرح تبریز می‌باشند.<br /><br />اساس یافته‌های پژوهش، شهر تبریز دارای ظرفیت‌های گردشگری مناسبی است و می‌تواند به عنوان یک مقصد مطرح گردشگری معرفی شود. با این حال، چالش‌هایی همچون موقعیت جغرافیایی دور از مرکز، فصلی بودن مسافرت به تبریز و ارتباط با جامعه میزبان، به عنوان موانع اساسی توسعه گردشگری و شکل‌گیری شخصیت مقصد تبریز شناسایی شده‌اند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Simulating and Drawing the Prospect of Drought in the Aras River Basin شبیه‌سازی و ترسیم دورنمای خشک‌سالی حوضه آبریز رودخانه ارس 18877 10.22034/gp.2024.63747.3308 FA مهناز صابر پژوهشگر پسادکتری آب و هواشناسی دانشگاه محقق اردبیلی برومند صلاحی استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2024 09 28 In this research, the drought situation of Aras Basin under the conditions of climate change has been investigated. For this purpose, simulated precipitation data of CNRM-CM6-1-HR model with high horizontal resolution (10 km) under SSP585 scenario during 76 years and 912 months of the future period (2100-2025) were used, and the SPI index was determined as a criterion for evaluating the drought situation. The monthly analysis of the future drought under the SSP585 scenario with the SPI index showed that the drought trend is decreasing in all stations except Jolfa station. Under the SSP585 scenario, the most severe drought of the period was simulated in Ardabil and Ahar in April 2094, in Jolfa in April 2094, in Parsabad in February 2028, in Khoi in September 2078 and in Mako in May 2080. On an annual scale, the frequency of drought in Mako, Jolfa, Parsabad, Khoi and Ardabil was calculated as 42, 41, 39, 36 and 34 years respectively. Spatial distribution of annual precipitation anomalies in Aras basin showed that the maximum of very severe drought and the minimum of very severe wets are located in the southeast of the basin (Ardabil station), while the maximum core of extreme wets and the minimum core of extreme drought are concentrated in the southwest of the basin. On a monthly scale, the core of maximum and minimum frequency of positive anomalies is mainly located in the western half of the basin. On an annual scale, the largest increase in the estimated positive precipitation anomalies was related to Ardabil, Parsabad and Ahar, and the largest decrease in negative anomalies was related to Ahar, Khoy and Ardabil. On a monthly scale, the maximum decrease in negative anomaly is related to Parsabad and the maximum percentage increase in positive anomaly is related to Jolfa. در این پژوهش به بررسی وضعیت خشک‌سالی حوضه ارس در شرایط تغییر اقلیم پرداخته شده است. برای این منظور، از داده بارش شبیه‌سازی‌شده مدل CNRM-CM6-1-HR با توان تفکیک افقی بالا (10 کیلومتر) تحت سناریوی SSP585 طی 76 سال و 912 ماه از دوره آینده (2025-2100) استفاده شد و شاخص SPI به‌عنوان معیار ارزیابی وضعیت خشک‌سالی تعیین گردید. بررسی ماهانه خشک‌سالی آینده تحت سناریوی SSP585 با شاخص SPI نشان داد که روند خشک‌سالی در همه ایستگاه‌ها به‌جز ایستگاه جلفا نزولی است. تحت سناریوی SSP585، شدیدترین خشک‌سالی دوره در اردبیل و اهر در آوریل 2094، در جلفا در آوریل 2094، در پارس‌آباد در فوریه 2028، در خوی در سپتامبر 2078 و در ماکو در می 2080 شبیه‌سازی شد. در مقیاس سالانه، فراوانی خشک‌سالی در ماکو، جلفا، پارس‌آباد، خوی و اردبیل به‌ترتیب 42، 41، 39، 36 و 34 سال محاسبه شد. توزیع فضایی آنومالی‌های بارش سالانه حوضه ارس نشان داد بیشینه خشک‌سالی خیلی شدید و کمینه ترسالی خیلی شدید در جنوب شرقی حوضه (ایستگاه اردبیل) قرار گرفته درحالی‌که هسته بیشینه ترسالی خیلی شدید و هسته کمینه خشک‌سالی خیلی شدید در جنوب غربی حوضه متمرکز است. در مقیاس ماهانه نیز هسته بیشینه و کمینه فراوانی آنومالی‌های مثبت عمدتاً در نیمه غربی حوضه قرار دارد. در مقیاس سالانه، بیش‌ترین درصد افزایش آنومالی‌های بارشی مثبت برآورد شده مربوط به اردبیل، پارس‌آباد و اهر و بیش‌ترین کاهش آنومالی‌های منفی مربوط به اهر، خوی و اردبیل بوده است. در مقیاس ماهانه، حداکثر میزان کاهش آنومالی منفی مربوط به پارس‌آباد و حداکثر درصد افزایش آنومالی مثبت مربوط به جلفا است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Assessment of Changes in the Climatic Patterns of the Persian Gulf and the Sea of Oman in Response to Madden-Julian Oscillations (MJO) ارزیابی تغییرات الگو‌های اقلیمی خلیج ‌فارس و دریای عمان در پاسخ به نوسانات مادن جولیان (‏MJO‏) 19263 10.22034/gp.2025.65185.3343 FA برومند صلاحی استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. مهدی فروتن دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2024 12 27 Objective: In the present study, the relationship between the Madden-Julian Oscillation (MJO) index during the dominance of its different phases and the climate patterns prevailing in the Persian Gulf and the Sea of Oman during the period 1994 to 2023 was investigated.<br /><br />Research Method: MJO index data were obtained from the Australian Bureau of Meteorology website and the eight phases of this index were separated. The days of the MJO were selected with a sequence of more than 15 days and the arrangement of each phase was plotted with the Wheeler and Hendon diagram in MATLAB software. Data related to precipitation, air temperature, Sea Surface Temperature, Sea Level Pressure, geopotential height, cloud density and Outgoing Longwave Radiation (OLR) were obtained from the NOAA website and changes in climate patterns during the dominance of each phase were examined.<br /><br />Results: Phases 1 and 2 of the Madden-Julian oscillation have the highest number of continuous sequences with a duration of more than 15 days, with 9 events. The study of the OLR showed that within the activity range of each of these phases, the amount of radiant energy at the earth's surface has decreased to a minimum. This situation has led to the strengthening of convective activities and an increase in cloud density in these areas. During all periods of the dominance of the eight phases of the Madden-Julian oscillation, the presence of a thermal low-pressure system has been observed in the study area.<br /><br />Conclusion: The phased Madden-Julian Oscillation has had a significant impact on the climatic patterns of the Persian Gulf and the Sea of Oman. In phases 1, 2 and 5, the phenomenon of blocking over the studied area has dominated and by blocking warm and dry air, the sea surface temperature has increased and the amount of precipitation has decreased. هدف: در پژوهش حاضر، ارتباط شاخص نوسان مادن-جولیان (MJO) در زمان چیرگی فازهای مختلف آن با الگوهای اقلیمی حاکم بر خلیج فارس و دریای عمان طی دوره 1994 تا 2023 بررسی شده است.<br /><br />روش پژوهش: داده‌های شاخص MJO از سایت اداره هواشناسی استرالیا دریافت و فازهای هشت‌گانه این شاخص تفکیک شدند. روزهای فرین با شرط توالی بیش از 15 روزه انتخاب و آرایش هر کدام از فازها با نمودار ویلر و هندون در نرم‌افزار متلب ترسیم گردید. داده‌های مربوط به بارش، دمای هوا، دمای سطح دریا، فشار سطح دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل، تراکم ابر و تشعشع خروجی موج بلند (OLR) از سایت NOAA اخذ و تغییرات الگوهای اقلیمی در زمان‌های چیرگی هر فاز بررسی شدند.<br /><br />نتایج یافته‌ها: فازهای 1 و ‏‏2 نوسان مادن-جولیان بیشترین تعداد توالی‌های پیوسته با مدت بیش از 15 روز را ‏با 9 مورد رخداد به خود ‏اختصاص داده‌اند. بررسی OLR نشان داد که در محدوده ‏فعالیت هر یک از این فازها، میزان انرژی تابشی سطح زمین به حداقل مقدار کاهش یافته است. این وضعیت به تقویت فعالیت‌های همرفتی و افزایش تراکم ابر در این مناطق انجامیده است. در تمام دوره‌های حاکمیت فازهای هشت‌گانه نوسان مادن-جولیان، حضور یک سامانه کم‌فشار حرارتی در منطقه مورد مطالعه مشاهده شده است.<br /><br />نتیجه‌گیری: نوسان مادن-جولیان به‌صورت فازبندی‌شده تأثیر قابل‌توجهی بر الگوهای اقلیمی خلیج فارس، دریای عمان داشته است. در فازهای 1، 2 و 5، پدیده بلوکینگ بر منطقه مورد مطالعه حاکم بوده و با انسداد هوای گرم و خشک، دمای سطح دریا را افزایش داده و میزان بارش کاهش یافته است. در فازهای 3، 4، 6، 7 و 8، شرایط چرخندگی مثبت در جلوی محور ناوه و ورود مستقیم بادهای مرطوب غربی از دریای مدیترانه، باعث افزایش بارش در مناطق مورد مطالعه شده است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 An Analysis of the Components Influencing Tourism Development Cities from an Environmental Approach (Case Study: Maragheh City) تحلیلی بر مؤلفه های موثردر توسعه گردشگری شهرها از رویکرد زیست محیطی (مطالعه موردی: شهر مراغه) 19403 10.22034/gp.2025.63826.3312 FA منیژه لاله پور استادیار دانشگاه مراغه،مراغه،ایران هوشنگ سرور استادیار دانشگاه مراغه،مراغه،ایران زهرا سادات موسوی دانش آموخته دانشگاه مراغه،مراغه،ایران Journal Article 2024 10 03 Advancements in technological infrastructure have transformed the tourism sector into a promising driver of economic growth for countries. However, the connection between tourism development and environmental impacts cannot be ignored, and environmental efficiency is one of the most critical components in tourism policymaking. In this regard, preventing the negative effects of tourism is essential for preserving the environmental, cultural, and social resources of tourist destinations. The present study aims to examine this issue in the city of Maragheh. <br /><br />This research is applied in terms of purpose and employs a descriptive-analytical method. The required information and data have been collected through library research and field studies (survey) using a researcher-made questionnaire. The statistical population of the study includes citizens, officials, and experts. The statistical population includes citizens, officials, and experts. To collect the data, random sampling was employed for citizens (382 participants), while non-probability purposive sampling was used for officials and experts (50 participants each). The SPSS software and statistical tests such as T-test, Tukey, and Kruskal-Wallis were utilized to analyze the questionnaire data. <br /><br />The research findings indicate a convergence of views among all three groups (citizens, officials, and experts) regarding urban environmental sustainability with a tourism-oriented approach in the city of Maragheh. The scores fluctuated between 2.41 and 2.74. However, the overall results show an unfavorable status of the studied indicators and components in Maragheh. The Pillai's Trace test and multivariate analysis of variance further revealed significant differences between urban groups concerning the indicators of traffic networks, tourism services and facilities, urban landscape, social connections, local culture, and environmental preservation. However, there was no significant difference in the indicator of urban management performance. پیشرفت در زیرساخت‌های فناوری، بخش گردشگری را به عاملی امیدوارکننده‌ برای رشد اقتصادی کشورها مبدل ساخته است. با این حال، ارتباط بین توسعه گردشگری و اثرات زیست‌محیطی را نمی‌توان انکار کرد و کارایی زیست‌محیطی یکی از مؤلفه های حیاتی در سیاست‌گذاری‌های گردشگری است. در این راستا، پیشگیری از اثرات منفی گردشگری از جمله ضرورتها برای حفظ منابع زیست محیطی و فرهنگی-اجتماعی مناطق گردشگرپذیر است؛ هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی همین موضوع در شهر مراغه است. <br /><br />این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی ـ تحلیلی است. اطلاعات و داده‌های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه‌‌ای و مطالعات میدانی (پیمایشی) و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شده است. جامعه آماری تحقیق شامل شهروندان، مسئولین و متخصصان می‌باشد. همچنین، در این پژوهش از روش‌های نمونه‌گیری تصادفی برای شهروندان (382 نفر) و روش نمونه گیری غیراحتمالی و هدفمند، برای مسئولین و متخصصان (هرکدام 50 نفر) استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده‌های منتج از پرسشنامه‌ها از نرم افزار SPSS و آزمون‌های آماری T، توکی و کروسکال والیس استفاده شده است. <br /><br />یافته‌های پژوهش حاکی از همگرایی دیدگاه‌های هر سه گروه (شهروندان، مسئولین و متخصصان) در ارتباط با وضعیت گردشگری در شهر مراغه می‌باشد که تقریباً بین 41/2 تا 74/2 در نوسان بوده است. لیکن، در مجموع نتایج نشان‌دهندة وضعیت نامطلوب شاخص‌ها و مؤلفه‌های مطالعه شده، در شهر مراغه است. آزمون پیلای تریس و تحلیل واریانس چندمتغیره نیز نشان داد بین گروه‌های مختلف شهری از لحاظ شاخص‌های شبکه عبور و مرور، خدمات و امکانات ـ تاسیسات گردشگری، سیما و منظر شهری، پیوندهای اجتماعی و فرهنگ بومی ـ محلی و حفظ محیط زیست، تفاوت معنی‌داری وجود دارد و تنها در شاخص عملکرد مدیریت شهری، بین گروه‌های مختلف شهری تفاوت معناداری وجود ندارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Analysis of the Evolution and Spatiotemporal Evolution of the City and Urbanization in Iran (1956-2016) سیر تحول و تحلیل مکانی-زمانی شهر و شهرنشینی در ایران (۱۳۳۵-۱۳۹۵) 19907 10.22034/gp.2025.62849.3288 FA کرامت اله زیاری استاد گروه جغرافیای انسانی وبرنامه ریزی ، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران ثمین یوسفی دانشجوی دکتری برنامه ریزی آمایش سرزمین ، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 08 07 Objective: This study conducts a quantitative spatial analysis of Iran's urban reconstruction from 1956 to 2016 using historical census data to examine the evolution of urban centers and demographic changes in a complex socio-economic and political landscape. Standard deviation ellipses and spatial statistics techniques help examine patterns of urbanization, centralization, and transformation of urban forms, emphasizing the regular progress of the east towards Tehran as an urban axis.<br /><br />Methods: The methodology integrates geographic data sets and census statistics by applying hotspot analysis and the global Moran's I statistic to identify trends in urban clustering and spatial correlation. Furthermore, the challenges caused by rapid urban growth, such as development gaps and sustainability of urban and rural areas, are examined.<br /><br />Results: The analysis findings not only indicate critical periods of urban reconstruction influenced significantly by the Islamic Revolution after 1976 and the Iran-Iraq War but also underscore the impact of socio-political events on Iran's urban development. The research highlights the urgent need to implement sustainable urban planning procedures and equitable regional development policies to address the complexities posed by urbanization.<br /><br />Conclusions: This study, through analyzing six decades of urban transformation in Iran, found that centralized government policies have exacerbated population concentration and the uneven distribution of resources, leading to spatial inequalities and environmental challenges. The findings indicate a shift in urban development patterns from dispersion to concentration, especially in Tehran. It is suggested that strengthening infrastructure in smaller cities and implementing decentralization policies can pave the way for sustainable and balanced urban development in Iran. Continuing the current trajectory may intensify spatial inequalities and pressure on resources. هدف: این مطالعه با استفاده از داده‌های سرشماری تاریخی، تحلیل فضایی کمی از بازسازی شهری ایران را از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۹۵ انجام می‌دهد تا سیر تحول مراکز شهری و تغییرات جمعیتی را در یک چشم‌انداز پیچیده اجتماعی-اقتصادی و سیاسی بررسی کند. بیضی‌های انحراف معیار و تکنیک‌های آمار فضایی به بررسی الگوهای شهرنشینی، تمرکز و دگرگونی اشکال شهری کمک می‌کنند و بر پیشرفت منظم شرق به سمت تهران به‌عنوان یک محور شهری تاکید می‌کنند.<br /><br />روش پژوهش: این روش مجموعه‌های داده‌های جغرافیایی و آمار سرشماری را با استفاده از تجزیه و تحلیل نقاط داغ و آمار جهانی موران Iبرای شناسایی روندها در خوشه‌بندی شهری و همبستگی فضایی یکپارچه می‌کند. همچنین چالش‌های ناشی از رشد سریع شهری مانند شکاف‌های توسعه و پایداری مناطق شهری و روستایی مورد بررسی قرار می‌گیرد.<br /><br />نتایج: یافته‌های تحلیل نه‌تنها نشان‌دهنده دوره‌های بحرانی بازسازی شهری است که به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر انقلاب اسلامی پس از سال ۱۳۵۵ و جنگ ایران و عراق قرار گرفته‌اند، بلکه تأثیر رویدادهای سیاسی-اجتماعی بر توسعه شهری ایران را نیز مورد تأکید قرار می‌دهند. این تحقیق نیاز فوری به اجرای رویه‌های برنامه‌ریزی شهری پایدار و سیاست‌های توسعه منطقه‌ای عادلانه برای پرداختن به پیچیدگی‌های ناشی از شهرنشینی را برجسته می‌کند.<br /><br />نتیجه‌گیری: این مطالعه با تحلیل شش دهه تحولات شهری در ایران نشان داد که سیاست‌های متمرکز دولتی، تمرکزگرایی جمعیتی و توزیع نامتوازن منابع را تشدید کرده و به نابرابری فضایی و چالش‌های زیست‌محیطی منجر شده است. یافته‌ها حاکی از تغییر الگوی توسعه شهری از پراکندگی به تمرکز، به‌ویژه در تهران، هستند. پیشنهاد می‌شود با تقویت زیرساخت‌ها در شهرهای کوچک و سیاست‌های تمرکززدایی، مسیر توسعه پایدار و متعادل شهری در ایران فراهم شود. ادامه روند فعلی می‌تواند نابرابری فضایی و فشار بر منابع را تشدید ‌کند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Identification of days with heavy rainfall based on regional thresholding in Iran شناسایی روزهای همراه با بارش سیل‌آسا مبتنی بر آستانه گذاری منطقه‌ای در ایران 20079 10.22034/gp.2025.65476.3355 FA عنایت اسدالهی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران مهری اکبری هیئت علمی دانشگاه خوارزمی زهرا حجازی زاده استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2025 01 15 The main purpose of this research is to identify the days with heavy rains and to investigate the frequency of their in Iran occurrence . For this purpose, firstly, ERA5 hourly rainfall data with a spatial resolution of 0.25 x 0.25 degree was obtained for the years 1940 to 2023, and then the total daily rainfall and their seasonal breakdown were calculated, and then to separate the days A threshold of half a millimeter has been considered as rain or non-rain. And by using the 95th percentile index, the flood thresholds have been extracted. After extracting the seasonal thresholds for more detailed analysis, the thresholds were classified into seven classes, the first class has the lowest threshold and the seventh class has the highest threshold. The results show that the highest amount of threshold, i.e. rainfall above 30 mm, existed in all seasons of the year, but in terms of spatial coverage, it was more pronounced in the two seasons of autumn and winter, and in the summer season, it reached its minimum, which is less than one percent of the country's area. The lowest recorded threshold means rainfall less than 2 mm to 5 mm (first and second floor) existed only in the summer season and its spatial coverage has reached about 55% of the country's area. In terms of frequency, the main core of torrential rains is on the southern shores of the Caspian in the summer season, and in other seasons, in addition to the southern shores of the Caspian, it is located on the west, northwest, southwest and limited areas of the northeast. هدف اصلی از این پژوهش شناسایی روز‌های توام با بارش سیل‌آسا و بررسی فراوانی رخ داد آن‌ها در ایران می‌باشد. برای این منظور ابتدا اقدام به دریافت داده‌های بارش ساعتی ERA5 با تفکیک مکانی 25/0 در 25/0 درجه قوسی برای سال‌های 1940 تا 2023 شده و پس از آن اقدام به محاسبه مجموع بارندگی روزانه و تفکیک فصلی آن‌ها شده و در ادامه برای جداسازی روزهای بارشی از غیر بارشی آستانه نیم میلیمتر در نظر گرفته شده و با استفاده از شاخص صدک 95ام اقدام به استخراج آستانه‌های بارش سیل‌آسا شده است. پس از استخراج آستانه‌های برای هر فصلی جهت تحلیل دقیق‌تر اقدام به طبقه‌بندی آستانه‌ها در هفت طبقه شده که طبقه اول کم‌ترین آستانه و طبقه هفتم بالاترین آستانه را دارد. نتایج نشان می‌دهد که بالاترین میزان آستانه یعنی بارش بالاتر از 30 میلیمتر در تمامی فصول سال وجود داشته ولی از نظر پوشش مکانی در دو فصل پاییز و زمستان نمود بیشتری دارد و در فصل تابستان به حداقل خود یعنی کمتر از یک درصد از مساحت کشور رسیده است. کم‌ترین آستانه ثبت شده یعنی بارش کم‌تر از 2 میلیمتر تا 5 میلیمتر(طبقه اول و دوم) فقط در فصل تابستان وجود داشته و پوشش مکانی آن به حدود 55 درصد از مساحت کشور رسیده است. از نظر فراوانی هسته‌ اصلی بارش‌های سیل‌آسا در فصل تابستان بر روی سواحل جنوبی خزر بوده و در سایر فصول علاوه بر سواحل جنوبی خزر بر روی غرب، شمال‌غرب، جنوب‌غربی و مناطق محدودی از شمال‌شرقی قرار دارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Study of regional and seasonal changes (spring, summer) of dust phenomena using MODIS satellite images in the western and southwestern half of Iran بررسی تغییرات منطقه‌ایی و فصلی (بهار، تابستان) پدیده گرد و غباربا استفاده ازتصاویرماهواره ایی مودیس در نیمه غربی و جنوب غربی ایران 20146 10.22034/gp.2025.65843.3363 FA فاطمه روحی دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران بتول زینالی استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. صیاد اصغری سراسکانرود استاد ژئومورفولوژی ، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2025 02 09 The dust cycle is an integral part of the earth system, which produces about 2000 tons of dust every year, of which 75% settles on the surface of the earth and 25% on the surface of the oceans.in this research, In this study, to study the occurrence of dust in the northwest, west, and southwest regions of the country, hourly dust data including horizontal visibility (vv) and precipitation in the 2000-2020 statistical period were obtained from the National Meteorological Organization. Also, to calculate the aerosol optical depth (AOD), data from the MODIS sensor with a spatial resolution of one kilometer for the years 2000 to 2020 for the two spring and summer seasons with an average of 6 months were prepared and processed on the Google Earth Engine platform.<br /><br />The results showed that there is a negative correlation between horizontal visibility and aerosol optical depth (AOD), such that horizontal visibility decreases with increasing aerosol optical depth. Also, MODIS sensor studies on precipitation and AOD showed that the dust trend has decreased with a relatively steep slope from the southern station to the northwestern station. And stations located in the northwest of the country recorded lower levels of dust than stations in the west and southwest. However, this trend was not true for western stations. Also, the areas that experienced more rainfall had the lowest AOD, so it can be concluded that the source of dust input is the southern regions, which, with the increase in dust in the deserts and plains of the neighboring country, the amount of dust also increases in the western and southwestern provinces. Strengthening vegetation can be considered as one of the key strategies for controlling and reducing dust in arid and semi-arid areas. چرخه‌ی گرد و غبار بخش جدایی ناپذیری از سیستم زمین است که هرساله حدود2000تن گرد و غبار تولید می‌کند که از این مقدار 75درصد در سطح زمین و 25درصد در سطح اقیانوس‌ها فرو می‌نشیند.در این پژوهش ، جهت مطالعه رخداد گرد و غبار در منطقه شمال غرب ،غرب و جنوب غرب کشور، داده‌‌های ساعتی گرد و غبار شامل قدرت دید افقی (vv) و بارش در دوره آماری 2000-2020 از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید ، همچنین برای محاسبه عمق اپتیکی آئروسل(AOD) ، و یارش از سنجنده مودیس (MODIS) با قدرت تفکیک مکانی یک کیلومتر متر برای سال ۲۰۰۰ تا ۲۰20 برای دو فصل بهار و تابستان با میانگین 6 ماه در پلتفرم گوگل ارث انجین تهیه و مورد پردازش قرار گرفت. نتایج نشان داد که میان دید افقی و عمق اپتیکی ریز گرد (AOD) همبستگی منفی وجود دارد، بدین صورت که با افزایش عمق اپتیکی آئروسل، دید افقی کم می‌شود،همچنین مطالعات سنجنده مودیس در مورد بارش و AOD نشان داد که از سمت ایستگاه جنوبی به سمت ایستگاه شمال غربی روند گرد و غبار با شیب نسبتاً زیادی کاهشی شده است؛ و ایستگاه‌هایی که در شمال غرب کشور قرارگرفته‌اند، میزان گرد و غبار کمتری را نسبت به ایستگاه غربی و جنوب غربی ثبت کرده‌اند. اما این روند برای ایستگاه‌های غربی صادق نبوده است. همچنین قسمت‌هایی که میزان بارش بیشتری را تجربه کرده‌اند؛ کم‌ترین میزان AOD را دارا بوده‌اند. پس می‌توان نتیجه گرفت منشأ ورودی گرد و غبارها ، مناطق جنوبی می‌باشد که با افزایش گرد و غبار در بیابان‌ها و دشت‌های کشور همسایه میزان گرد و غبار نیز در استان‌های غربی و جنوب غربی افزایشی می‌باشد. تقویت پوشش گیاهی می‌تواند به عنوان یکی از راهکار‌های کلیدی برای کنترل و کاهش گرد غبار در مناطق خشک و نیمه خشک قرار گیرد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Fine dust is a threat to the sustainable development of health tourism (Case study: Tehran city) ریزگردها تهدیدی برای توسعه پایدار گردشگری سلامت (مطالعه موردی: شهرتهران) 20232 10.22034/gp.2025.66088.3369 FA سیده سمیه حسینی استادیار، گروه گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. فاطمه سبکخیز استادیار، گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. رحمان زندی دانشگاه اصفهان حسین عابد کارشناس ارشد آب و هواشناسی، مدیر اداره هواشناسی همدان، همدان، ایران Journal Article 2025 02 25 Introduction: This research is in line with one of the general policies of the Islamic Republic of Iran's health system and one of the challenges related to air pollution and particulate matter on the emerging health tourism industry in Tehran. Considering Tehran's high capacity in providing integrated health services, it seems necessary to assess the pollution status caused by this threat in different regions of Tehran for the development of health villages and its impact on tourists.<br /><br />Materials and Methods: Considering the data, the type of applied research and the data were collected by library method and referring to relevant organizations. Also, Excel and MATLAB software were used to analyze the FPPSI model and to display the data. In this study, the average and maximum concentrations of suspended particles below 10 microns for sensitive groups were investigated for the development of health tourism during the years 2016-2017.<br /><br />Conclusion: Destructive environmental factors, especially air pollution, have negative effects on the health of residents, tourists, and their decisions. Recently, the relationship between air pollution and the development of this type of tourism has revealed the need for a comprehensive and multidisciplinary approach to redefine health, tourism, and the environment, which can lead to the promotion of measures and policies aimed at changing the quality of the environment and a healthy life for tourists. مقدمه: این پژوهش در راستای یکی از سیاست های کلی نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران و از چالش های مرتبط با آلودگی هوا و ریزگردها بر صنعت نوظهور گردشگری سلامت در تهران است، با توجه به ظرفیت بالای تهران در ارایه خدمات یکپارچه سلامت، ارزیابی وضعیت آلودگی‌های ناشی از این تهدید کننده در مناطق مختلف تهران برای توسعه دهکده های سلامت و تاثیر آن بر گردشگران ضروری به نظر می رسد.<br /><br />مواد و روشها: با توجه به داده‌ها، نوع پژوهش کاربردی و داده‌ها به‌ روش کتابخانه‌ای و مراجعه به ساز مان های مربوطه گرد‌آوری شده‌است. همچنین جهت تجزیه و تحلیل از مدل FPPSI و برای نمایش داده‌ها، نرم‌افزارهای Excel و MATLAB به کار گرفته شد. در این پژوهش میانگین و بیشینه غلظت ذرات معلق زیر 10 میکرون برای گروه های حساس جهت توسعه گردشگری سلامت طی سال‌های 1395-1401 بررسی شدند.<br /><br />نتیجه گیری: فاکتورهای مخرب زیست محیطی به ویژه آلودگی هوا تأثیرات منفی بر سلامت ساکنان،گردشگران و تصمیمات آنها دارد، اخیرا رابطه بین آلودگی هوا و توسعه این نوع گردشگری نیاز به رویکردی جامع و چند رشته ای را برای بازتعریف سلامتی،گردشگری و محیط زیست آشکار کرده که میتواند به ترویج اقدامات و سیاست هایی با هدف تغییر در جهت بهبود کیفیت محیط و زندگی سالم برای گردشگران منجر شود.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Identifying obstacles to attracting financial capital in creating small businesses (case study: Villages of Marivan county) شناسایی موانع جذب سرمایه های مالی در ایجاد کسب و کارهای خرد روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان مریوان) 20297 10.22034/gp.2025.64453.3328 FA سعدی محمدی دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ژیان دانشور کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2024 11 21 This applied research aims to identify the key barriers to investment in the diverse capacities of rural areas in Marivan County and to contribute to the diversification of the local economy through capital attraction. Conducted in 2024 using a descriptive-analytical approach, the study collected data through documentary methods in the theoretical section and survey methods—including semi-structured interviews and questionnaires—in the empirical section. Initially, qualitative interviews were conducted to explore the challenges hindering investment and the establishment of small-scale businesses in the region. The identified barriers were then quantified and validated through a questionnaire distributed among 100 purposively selected individuals, including local experts, specialists, government officials, and small business owners in the rural areas of Marivan. Data analysis was carried out using factor analysis, spatial statistical tools, path analysis, and grounded theory techniques. The findings revealed three primary barriers: weaknesses in policy-making, planning, and security management (factor loading = 15.8; variance explained = 28.8%); inadequate legal frameworks, lack of supportive mechanisms, and limited financial capital (eigenvalue = 14.3; variance explained = 26%); and deficiencies in social and human capital (eigenvalue = 8.6; variance explained = 15.6%). Among these, poor policy-making, planning, and security management had the greatest impact on the effectiveness of investment initiatives. Furthermore, the rural districts of Sarshiv, Kowasi, and Golchidar were identified as areas with the highest investment risk پژوهش کاربردی حاضر با هدف شناسایی موانع مؤثر بر سرمایه‌گذاری در توانمندی‌های متنوع روستاهای شهرستان مریوان و تلاش در جهت تنوع‌بخشی به اقتصاد این مناطق از طریق جذب سرمایه انجام گرفته است. این مطالعه در سال ۱۴۰۳ و با رویکرد توصیفی–تحلیلی صورت پذیرفته است. داده‌های مورد نیاز در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش میدانی از طریق پیمایش، مبتنی بر مصاحبه و توزیع پرسش‌نامه گردآوری شده‌اند. بر این مبنا؛ در ابتدا با انجام مصاحبه‌هایی نیمه‌ساختارمند، موانع و مشکلات پیش‌روی جذب سرمایه‌ها در راستای تنوع‌بخشی و راه‌اندازی کسب و کارها در منطقه شناسایی و سپس، با توزیع پرسشنامه، جهت کمی‌سازی و تعمیم این یافته‌ها در میان 100 نفر از آگاهان و متخصصان، مدیران و مسئولین و صاحبان کسب و کارهای خرد در منطقه مورد مطالعه (روستاهای شهرستان مریوان) که به روش هدفمند انتخاب شدند، موانع شناسایی شده به تایید رسیدند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده آزمون تحلیل عاملی، ابزارهای آمار فضایی، تحلیل مسیر و تکنیک تئوری بنیادی انجام گرفته است، در نهایت؛ نتایج نشان داد که سه عامل اصلی ضعف سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و مدیریت امنیتی با بار عاملی برابر 8/15 و تبیین 8/28 درصد واریانس‌ها؛ ضعف قوانین و حمایت‌ها و کمبود سرمایه‎های مالی با مقدار ویژه برابر 3/14 و تبیین 26 درصد واریانس‌ها؛ و ضعف در سرمایه‌های اجتماعی و انسانی با مقدار ویژه برابر 8.6 و تبیین 6/15 درصد واریانس‌ها، مهمترین موانع و چالش‌های پیش‌روی جذب سرمایه و ورود سرمایه‌گذاران جهت راه اندازی کسب و کارهای خرد و تنوع بخشی به اقتصاد منطقه می‌باشند. همچنین، مانع ضعف سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و مدیریت امنیتی، بیشترین تاثیر را در نتیجه بخش‌بودن سرمایه‌گذاری‌ها در منطقه دارا بوده و در بین دهستانهای شهرستان مریوان، دهستان‌های سرشیو، کوماسی و گلچیدر دارای بیشترین ریسک سرمایه‌گذاری هستند

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Exploring and analyzing the drivers affecting the empowerment of informal settlements with an emphasis on the co-creation approach (Case study: informal settlement neighborhoods in Zanjan city) واکاوی و تحلیل پیشران‌های موثر بر توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تاکید بر رویکرد هم‌آفرینی (مورد مطالعه: محله‌های اسکان غیررسمی شهر زنجان) 20338 10.22034/gp.2025.65242.3346 FA مجید حضرتی دانشگاه زنجان محسن احدنژاد روشتی عضو هیات علمی گروه جغرافیا Journal Article 2024 12 31 Objective: The co-creation approach to empowerment can help improve the living conditions of residents of informal and marginalized areas and allow them to play an active role in decision-making and service design processes. This approach not only helps strengthen individual and social capacities, but can also lead to the creation of sustainable and effective solutions to existing challenges.<br /><br />Method: The present study uses a structural-interpretive model to analyze the drivers affecting the empowerment of informal settlements with an emphasis on the co-creation approach in informal settlement neighborhoods of Zanjan. Data collection was carried out through survey and library studies. The statistical population of the study in the form of an elite panel includes 20 professors and doctoral students of urban development, urban planning, and urban management, who were selected using the snowball sampling method. The grounded theory method with the help of MAXQDI software and the equilibrium interaction analysis approach with the help of Scenario Wizard software were used to analyze the data.<br /><br />Results: The research findings based on the grounded theory model showed that the most important components of empowering informal settlements with an emphasis on the co-creation approach include capacity building, institutional synergy, social participation, education, dialogue, access, flexibility, and information transparency. Also, according to the interactive interaction analysis approach, the most important strategy for empowering informal settlements with an emphasis on the co-creation approach includes the desirability of the street network and the physical texture of the neighborhood with an impact factor of +2; creating opportunities for residents to share ideas with each other on social media with an impact factor of +3; supporting ideas raised by residents with an impact factor of +2; and providing transparent information in a timely manner with an impact factor of +3. هدف: رویکرد هم‌آفرینی در توانمندسازی می‌تواند به بهبود شرایط زندگی ساکنان مناطق غیررسمی و حاشیه‌نشین کمک کند و به آن‌ها این امکان را می‌دهد که در فرآیندهای تصمیم‌گیری و طراحی خدمات نقش فعالی ایفا کنند. این رویکرد نه تنها به تقویت ظرفیت‌های فردی و اجتماعی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به ایجاد راه‌حل‌های پایدار و مؤثر برای چالش‌های موجود منجر شود. <br /><br />روش: تحقیق حاضر با استفاده از مدل ساختاری-تفسیری بدنبال تحلیل پیشران‌های موثر بر توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تاکید بر رویکرد هم‌آفرینی در محله‌های اسکان غیررسمی شهر زنجان است. گردآوری داده‌ها بصورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه‌ای انجام شد. جامعه آماری تحقیق در قالب پنل نخبگان شامل 20 نفر از اساتید و دانشجویان دکتری شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و مدیریت شهری هستند، که با روش نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش نظریه داده بنیاد با کمک نرم‌افزار MAXQDI و رویکرد تحلیل اثرات متقابل تعادلی با کمک نرم‌افزار Scenario Wizard استفاده شد. <br /><br />نتایج: یافته‌های تحقیق براساس مدل گرندد تئوری نشان داد که مهم‌ترین مولفه‌های توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تاکید بر رویکرد هم‌آفرینی شامل ظرفیت‌سازی، هم‌افزایی نهادی، مشارکت اجتماعی، آموزش، گفت‌وگو، دسترسی، انعطاف‌پذیری و شفافیت اطلاعات هستند. همچنین، طبق رویکرد تحلیل متقابل تعاملی مهمترین راهبرد برای توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تاکید بر رویکرد هم‌آفرینی شامل مطلوبیت شبکه معابر و بافت کالبدی محله با ضریب تاثیر 2+؛ ایجاد فرصت برای به اشتراک‌گذاری ایده‌های ساکنین با همدیگر در رسانه‌های اجتماعی با ضریب تاثیر 3+؛ حمایت از ایده‌های مطرح شده توسط ساکنین با ضریب تاثیر 2+؛ و به‌موقع در اختیار گذاشتن اطلاعات شفاف با ضریب تاثیر 3+ است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Investigating the capacities and economic potentials of competitiveness in the northwestern provinces of the Iran بررسی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های اقتصادی رقابت‌پذیری در استان‌های شمال غرب ایران 20348 10.22034/gp.2025.65466.3354 FA علی اکبر تقیلو دانشگاه ارومیه- هیئت علمی نیما بایرام زاده دانشگاه ارومیه- دانشکده ادبیات و علوم انسانی Journal Article 2025 01 14 Objective: The main goal of this research is to examine the economic capacities and competitive potentials in the northwestern provinces of the Iran.<br /><br />Methods: The research method is descriptive-analytical in nature and applied in terms of purpose, with data collection conducted through both library and field studies. The statistical population of this research includes the provinces located in northwestern of the Iran, specifically Ardabil, East Azarbaijan, West Azarbaijan, and Zanjan. The analysis of the collected data was performed quantitatively using software such as EXCEL, Meta-SWOT, and ARC GIS. To weight the criteria, the ranking prioritization method was utilized, while the CoCoSo method was applied to assess the existing conditions of the provinces and rank them. Finally, the Meta-SWOT model was used to analyze regional competitiveness among the northwestern provinces based on availability of resources and regional competitiveness.<br /><br />Results: The findings of this research indicate that in examining the status of resource availability in the four northwestern provinces of the country—East Azarbaijan, West Azarbaijan, Ardabil, and Zanjan—East Azarbaijan is recognized as the leading province in terms of economic development and industrial, mining, and transportation infrastructure. Zanjan province, with its numerous capabilities in mining and transportation infrastructure, ranks second. Additionally, according to the results of the Meta-SWOT model and the identified effective resources and capabilities, East Azarbaijan ranks first among these provinces in terms of resource availability and regional competitiveness, followed by Zanjan in second place. Ardabil and West Azarbaijan are ranked third and fourth, respectively.<br /><br />Conclusions: In a general summary, with proper planning and collaboration between the government and the private sector, it is possible to enhance the economic competitiveness of these provinces and create the groundwork for sustainable growth and development. هدف اصلی این پژوهش بررسی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های اقتصادی رقابت‌پذیری در استان‌های شمال غرب ایران می‌باشد. <br /><br />روش پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی می‌باشد که جمع‌آوری اطلاعات در آن به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی صورت گرفته است. جامعه‌ی آماری این پژوهش استان‌های واقع در شمال غرب ایران می‌باشد که شامل استان‌های اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و زنجان است. روش تجزیه‌وتحلیل داده‌های گرداوری شده به‌صورت کمی و با استفاده از نرم‌افزارهای EXCEL، Meta-SWOT و ARC GIS صورت گرفته است؛ به‌طوری‌که در راستای وزن‌دهی به معیارها از روش اولویت ترتیبی، جهت بررسی وضع موجود استان‌ها و رتبه‌بندی آن‌ها از روش CoCoSo و در نهایت با استفاده از مدل Meta-SWOT به بررسی رقابت‌پذیری منطقه‌ای در میان استان‌های شمال غرب کشور بر پایه برخورداری از منابع و رقابت‌پذیری منطقه‌ای پرداخته‌شده است. <br /><br />یافته‌های این پژوهش نشانگر این است که در بررسی وضعیت برخورداری از منابع چهار استان شمال غرب کشور، آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی، اردبیل و زنجان، استان آذربایجان‌شرقی در میان سایر استان‌ها به‌عنوان پیشروترین استان در حوزه توسعه اقتصادی و زیرساخت‌های صنعتی، معدنی و حمل‌ونقل به شمار می‌رود. استان زنجان نیز با قابلیت‌های فراوان در زمینه معادن و زیرساخت‌های حمل‌ونقل در رتبه دوم قرار گرفته است. همچنین مطابق نتایج مدل متاسوآت و منابع و توانایی‌های مؤثر شناسایی شده، استان آذربایجان شرقی به‌عنوان استان برتر به لحاظ برخورداری از منابع و رقابت‌پذیری منطقه‌ای در میان این استان‌ها در رتبه اول و سپس در رتبه دوم، استان زنجان قرار گرفته است، همچنین استان اردبیل و آذربایجان غربی به ترتیب در رتبه‌های سوم و چهارم قرار گرفته‌اند.<br /><br />در یک جمع‌بندی کلی، با برنامه‌ریزی صحیح و همکاری میان دولت و بخش خصوصی، می‌توان به ارتقاء سطح رقابت‌پذیری اقتصادی این استان‌ها کمک کرد و زمینه‌های رشد و توسعه پایدار را فراهم ساخت.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Investigating the Impact of Environmental Changes on Agricultural Land Use Change in Highlands (Case study of Fereydunshahr County) بررسی تأثیر تغییرات محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی مناطق مرتفع با رویکرد سنجش از دور(مطالعه موردی: شهرستان فریدونشهر) 20349 10.22034/gp.2025.65934.3366 FA آمنه جوزی خمسلوئی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سیدهدایت اله نوری عضو هیات علمی داریوش رحیمی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 02 17 Fereydounshahr, with an average altitude of more than 2,530 meters above sea level, is considered one of the highest counties in Esfahan Province. Agriculture is one of the most important economic sectors in this Region, and a portion of the county's land is dedicated to this activity. Land use change is one of the important issues in this region in the field of natural resource management, and it has increased rapidly in recent years. The present study aimed to investigate the impact of environmental factors on agricultural land use change in Fereydounshahr County from 2000 to 2020. This research, using remote sensing (RS) and geographic information system (GIS) techniques, has mapped and analyzed land use changes, especially in agriculture, in the form of thematic maps, and has examined and evaluated the most important environmental factors affecting the changes according to the perspective of the farming community using factor analysis and the perspective of relevant experts using paired comparisons using the eigenvector method. The results showed that there is generally a systematic change trend in most land use classes. Agricultural land use in this county has changed significantly over the past 20 years. So that the area of arable and garden lands has increased from 16,367.2 hectares in 2000 to 20,259.3 hectares in 2020 and this upward trend is currently continuing. The area of agricultural land is expanding on lands with slopes above 20%. The important reasons for these changes are economic issues, climatic fluctuations, and technological development. Considering the topography of the city, encroachment on lands that are not suitable for cultivation in terms of soil parameters, height, and slope will cause irreparable environmental consequences and damage to the environment of this region. The results of this research will provide more efficient decision-making towards natural resource sustainability for regional planners شهرستان فریدونشهر با ارتفاع متوسط بیش از 2530 متر از سطح دریا یکی از مرتفع‌ترین شهرستان‌های استان اصفهان محسوب می‌شود. کشاورزی یکی از مهم‌ترین بخش‌های فعال اقتصادی در شهرستان فریدونشهر است و بخش عمده‌ای از اراضی شهرستان به این فعالیت اختصاص دارد. تغییر کاربری اراضی یکی از مسائل مهم این شهرستان در حوزه مدیریت منابع طبیعی است و در طی سال‌های اخیر به سرعت آن افزوده شده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر طی دوره 2000 تا 2020 انجام شده است. این تحقیق با بهره‌گیری از تکنیک‌های دور‌سنجی ‌(RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تغییرات کاربری اراضی به‌ویژه بر کشاورزی را در قالب نقشه‌های موضوعی ترسیم و تحلیل کرده و مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر در تغییرات صورت گرفته را مطابق دیدگاه جامعه کشاورزان به روش تحلیل‌عاملی و دیدگاه کارشناسان ذیربط در قالب مقایسات زوجی به روش بردار ویژه بررسی و ارزیابی کرده است. نتایج نشان داد که به طور کلی یک روند تغییر منظم در اکثر طبقات کاربری وجود دارد. کاربری اراضی کشاورزی در این شهرستان در طی 20 سال گذشته به میزان قابل توجهی تغییر کرده است. به طوری‌که مساحت اراضی زراعی و باغی در سال 2000 با 2/16367 هکتار به 3/20259 هکتار در سال 2020رسیده است و در‌حال حاضر این روند صعودی ادامه دارد. با در نظر گرفتن وضعیت توپوگرافی منطقه؛ سطح اراضی کشاورزی در زمین‌های با شیب‌ بالای 20 درصد درحال گسترش است. مهم‌ترین دلایل این تغییرات مسائل اقتصادی، نوسانات اقلیمی و گسترش فناوری هستند. با توجه به وضعیت توپوگرافی شهرستان؛ تجاوز به اراضی که از لحاظ پارامترهای خاک، ارتفاع و شیب برای کشت مناسب نیستند تبعات و آسیب‌های جبران‌ناپذیر زیست‌محیطی برای محیط این منطقه به بار خواهد آورد. نتایج این تحقیق تصمیم‌سازی کارآمدتر را در راستای پایداری منابع طبیعی برای برنامه‌ریزان و مدیران منطقه‌ای فراهم می‌نماید

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 An analysis of the territory of the smart city and the assessment of the realization of the dimensions of smartness in Ardabil city تحلیلی بر قلمرو شهر هوشمند و ارزیابی تحقق‌پذیری ابعاد هوشمندی در شهر اردبیل 20435 10.22034/gp.2025.65986.3370 FA محمد حسن زاده گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی زینب برادران خانیان دانش آموخته دکترای اقتصاد شهری و منطقه‌ای، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. زهرا آذری دانش‌آموخته دکترای اقتصاد نهادگرایی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 02 27 the origin of human civilization, cities have faced complex challenges and problems that can only be solved through a principled and systematic approach. The smart city, which is built on the basis of information and communication technology, is one of the new concepts to deal with the current challenges of cities in the field of urban planning, and it has revealed a new form of life development in the world today. Building a smart city is a vital strategy to reduce the problems produced by urban population growth and rapid urbanization and to overcome environmental transformations and emerging climate changes.The purpose of the current research, which was carried out with a descriptive-analytical method, is to evaluate the 74 indicators of a smart city in Ardabil. In this regard, using the literature on the subject, 74 indicators in six dimensions of the smart city including smart people, smart economy, smart environment, smart life, smart government, and smart mobility were compiled and using questionnaire tools and information and statistics available in the yearbooks. It has been analyzed statistically and in the Python programming environment.<br /><br />The results show the level of intelligence of this city on a large scale with a score of 0.32 out of one unit. Also, the examination of the situation of the six dimensions shows that the dimension of smart environment with a score of 0.48 of the unit has the highest score among other dimensions, while the smart economy has the lowest score with 0.17. شهرها به عنوان خاستگاه تمدن بشری، با چالش‌ها و مشکلات پیچیده‌ای مواجه بوده که حل این مشکلات تنها از طریق یک رویکرد اصولی و سیستماتیک قابل حل است. شهر هوشمند که بر بستر فناوری اطلاعات و ارتباطات بنا شده، یکی از مفاهیم جدید جهت مقابله با چالش‌های کنونی شهرها در عرصه برنامه‌ریزی شهری می‌باشد و امروزه در جهان شکل جدیدی از توسعه زندگی را نمایان کرده است. ساخت یک شهر هوشمند به عنوان یک استراتژی حیاتی برای کاهش مشکلات تولید شده توسط رشد جمعیت شهری و شهرنشینی سریع و غلبه بر دگرگونی‌های محیطی و تغییرات اقلیمیِ درحال ظهور است. هدف پژوهش حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی اجرا شده است، ارزیابی شاخص‌های 74‌گانه شهر هوشمند در شهر اردبیل می‌باشد. در این راستا با استفاده از ادبیات موضوع 74 شاخص در شش بعد شهر هوشمند شامل مردم هوشمند، اقتصاد هوشمند، محیط‌زیست هوشمند، زندگی هوشمند، دولت هوشمند و جابجایی هوشمند تدوین و با استفاده از ابزار پرسش‌نامه و اطلاعات و آمار موجود در سالنامه‌های آماری و در محیط برنامه‌نویسی پایتون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصل نشانگر میزان هوشمندی این شهر در مقیاس کلان با امتیاز 32/0 از یک واحد است. همچنین بررسی وضعیت ابعاد شش‌گانه نشان می‌دهد که بعد محیط-زیست هوشمند با امتیاز 48/0 از واحد، بالاترین امتیاز را در میان سایر ابعاد به خود اختصاص داده است، این در حالی است که اقتصاد هوشمند با 17/0 از کمترین امتیاز برخوردار است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 Prediction of gully erosion and identifying its effective factors in the Khasuyeh watershed in Fars province ارزیابی حساسیت فرسایش آبکندی و شناسایی عوامل موثر آن در حوضه آبخیز خسویه در استان فارس 20532 10.22034/gp.2025.65173.3342 FA رضا ذاکری نژاد استادیار دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان عباس کهرانی کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان Journal Article 2024 12 27 Water erosion has affected about 99 billion ha of land in the world and is considered as one of the most widespread soil threatening factors in terms of quantity and quality. The aim of this research is to identify the factors affecting the occurrence of gully erosion, assessment and zoning the probability of the Khasyoueh watershed in Fars province using TreeNet models. In this research, first, the location of existing gullies were recorded using satellite images, Google Earth software, and Global Positioning System (GPS), and then the influencing variables in the study area, including topographical indicators (elevation, slope, slope direction, slope length, stream power index, flow depth, topographic wetness index and longitudinal curvature), from the digital elevation model (TanDEM) with a spatial resolution of 12 meters in ArcGIS10.8 and SAGA-GIS software have been extracted and prepared. Other indicators related to vegetation density (NDVI) and land use were prepared using data from satellites data in GIS software. After assigning the values related to the independent indicators to the points taken from the gullies, modeling was done for predicting the areas prone to gully erosion. The TreeNet model has been applied for the prediction of gully erosion. In the modeling process, 70% of the data are considered as training data and 30% of the data are considered as test data. The AUC index for validation of the TreeNet model was recorded as 0.776 for the training data and 0.756 for the test data, which indicates the high accuracy of the model to prediction of susceptible area into gully erosion in the Khasyoueh watershed. فرسایش آبکندی (خندقی) یکی از عوامل اصلی بیابان زایی و تخریب سرزمین در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک می باشد. هدف این پژوهش تهیه نقشه حساسیت فرسایش آبکندی و شناسایی عوامل موثر آن در حوضه آبخیز خسویه در استان فارس با استفاده از مدل های TreeNet است. در این پژوهش ابتدا موقعیت آبکند‌های موجود با استفاده از تصاویر ماهواره ای، نرم افزار گوگل ارث و سیستم تعیین موقعیت جهانی (GPS) ثبت گردید. در ادامه متغیرهای تاثیر گذار در وقوع این نوع فرسایش خاک در حوضه مورد مطالعه که شامل شاخص های مربوط به توپوگرافی مستخرج از مدل رقومی ارتفاع (Tan DEM-X) با دقت مکانی 12 متر، و سایر شاخص شامل: تراکم پوشش گیاهی (NDVI)، کاربری اراضی، فاصله از راه ها، فاصله از آبراهه، زمین شناسی، میزان بارش، نوع خاک و شاخص فرسایش پذیری خاک (K) تهیه گردیدند. سپس بعد از تهیه تمامی لایه های ورودی، با استفاده از نرم افزار SPM مدل مربوطه اجرا گردید. در فرایند مدل سازی 70% داده ها را به عنوان داده های آموزش (Training) و 30% داده ها را به عنوان داده های آزمون (Testing) در نظر گرفته‌اند. مقدار دقت شاخص ارزیابی AUC برای مدل TreeNet برابر 77/0 و 75/0 به ترتیب برای داده های آموزشی و آزمون می باشد، که بیانگر دقت بالای مدل مربوطه می‌باشد. میزان اهمیت نسبی متغیر های شرکت کننده در فرآیند مدلسازی به این صورت است که: به ترتیب متغیر های ارتفاع، کاربری اراضی، فرسایش پذیری خاک، عمق آبراهه و فاصله از آبراهه دارای بیشترین اهمیت می باشند. نقشه نهائی حساسیت فرسایش آبکندی در حوضه مورد مطالعه نشان می دهد، نواحی کم شیب و کم ارتفاع در مرکز حوضه دارای بیشترین کلاس خطر بوده در حالی که نواحی مرتفع حوضه در نواحی مرزی منطقه مورد مطالعه در کلاس خطر کم قرار دارند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 95 2026 04 21 The Influence of the Evolution Pattern of the Alluvial Fans North of Kermanshah City on Foundation Settlement Potential تأثیر شیوۀ تحوّل مخروط افکنه های شمال شهر کرمانشاه بر پتانسیل نشست فونداسیون 21196 10.22034/gp.2026.64512.3326 FA ایرج جباری دانشگاه رازی سودابه مرادی دانشگاه رازی کاظم بهرامی دانشگاه رازی Journal Article 2024 11 14 Economic considerations and sustainable urban development require accurate identification of the geotechnical properties of soils before any construction. Alluvial fans exhibit highly variable geotechnical characteristics due to historical changes in sedimentation conditions and lateral and vertical variations in sediment types, creating complexities in the assessment of foundation settlement potential. The analysis of geomorphological processes and the evolution of alluvial fans facilitates soil distribution analysis and reduces sampling costs. In this study, 56 boreholes were drilled in the northern alluvial fan of Kermanshah city, and soil samples were collected every 2 meters up to a depth of 24 meters. SPT tests were performed, and soil settlement potential was determined using the empirical DAS equation. Soil texture characteristics were obtained by sampling and measuring the maximum grain volume. Relationships among data were analyzed using Excel and SPSS software, and distribution maps of sediment types along with foundation settlement potential maps—based on both actual data and model predictions—were created using Arc GIS. The results showed that the best predictive model is a linear model incorporating three variables: “distance from the mountain,” “clay thickness,” and “sand thickness.” Sensitivity analysis demonstrated the model’s robustness even with reduced data, highlighting the increasing key role of the “distance from the mountain front” variable. Based on these findings, new indices based on geomorphological data can be defined, enabling improved prediction accuracy with fewer measurements and providing practical guidance for engineers in selecting optimal sampling locations over larger areas. ملاحظات اقتصادی و توسعه پایدار در طرح‌های توسعه شهری مستلزم شناسایی ویژگی‌های ژئوتکنیکی خاک‌ها پیش از هر ساخت‌وسازی است. مخروط‌افکنه‌ها به‌دلیل تغییرات تاریخی در شرایط رسوب‌گذاری و تغییرات جانبی و عمودی نوع رسوبات، ویژگی‌های ژئوتکنیکی بسیار متغیری دارند که پیچیدگی‌هایی را در ارزیابی پتانسیل نشست فونداسیون ایجاد می‌کند. بررسی فرآیندهای ژئومورفولوژیکی و تحولات مخروط‌افکنه‌ها تحلیل توزیع خاک‌ها و ویژگی‌های آن‌ها را تسهیل و هزینه‌های نمونه‌برداری را کاهش می‌دهد. در این پژوهش برای بررسی تحول مخروط‌افکنه شمال شهر کرمانشاه و رابطه آن با پتانسیل نشست، ۵۶ گمانه حفر و با آزمایش SPT هر ۲ متر تا عمق ۲۴ متر نمونه‌برداری شده و قابلیت نشست خاک با استفاده از رابطه تجربی DAS تعیین گردید. ویژگی‌های بافت خاک نیز از طریق نمونه‌برداری و تعیین بیشینه حجم دانه‌ها استخراج شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای Excel و SPSS تحلیل شدند و نقشه‌های توزیع رسوبات و پتانسیل نشست فونداسیون بر اساس داده‌های واقعی و مدل‌ها با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS ترسیم شد. نتایج نشان داد بهترین مدل پیش‌بینی، مدل خطی مشتمل بر سه متغیر «فاصله از کوهستان»، «ضخامت رس» و «ضخامت ماسه» است. تحلیل حساسیت این مدل‌ها بیانگر پایداری پیش‌بینی‌ها حتی با کاهش داده‌ها و اهمیت کلیدی متغیر «فاصله از جبهه کوهستان» است. بر اساس این یافته‌ها می‌توان با تعریف شاخص‌های نوین مبتنی بر داده‌های ژئومورفولوژیکی و کاهش تعداد نمونه‌برداری، دقت پیش‌بینی را بهبود داد و مشاوره کاربردی برای انتخاب هوشمند محل نمونه‌برداری و استفاده بهینه در پهنه‌های وسیع‌تر ارائه کرد.