دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Urban governance in the post-corona era: a qualitative meta-analysis to identify the effective factors in Iran's geographical scientific publications حکمروایی شهری در دوران پسا کرونا: فراتحلیلی کیفی با تاکید بر شناسایی عومل موثر در نشریات علمی-‌پژوهشی جغرافیایی ایران 17529 10.22034/gp.2024.58643.3191 FA شهریور روستایی دانشگاه تبریز رسول قربانی دانشگاه تبریز حدیث بردبار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2023 09 28 In the study, an attempt was made to extract the main factors and components that influence urban governance in the post-corona era by studying and reviewing domestic scholarly research articles, in order to then prioritize the aforementioned factors in a next step. Providing a conceptual framework for urban governance in the post-corona era is also considered a secondary objective of this research. This study is a documentary study and methodologically a qualitative survey study. The statistical population includes available articles published in valid domestic journals until the end of 2021 and relevant scientific databases were used for sampling. The innovation of the present study compared to previous and similar studies is that it takes a holistic and systematic view of urban governance studies and also examines urban governance research during the Corona era and afterwards using the qualitative meta-analysis method until the aforementioned method and the analysis of previous research has identified effective factors and components and prioritized them according to their importance. In relation to the most important factors and components affecting urban governance in the post-corona era, the results showed that the structural factor with three effective components (transparency, legality and justice-oriented) and the total score of the components is 21 in the first priority, the institutional factor with one effective component ( responsibility and accountability) and the total score of the components is 10 in the second priority, the individual factor with an effective component (citizen participation) and the total score of the components is 6 in the third priority, the cultural factor without having an effective component and with the total score of the components is 3 in the fourth priority and the spatial factor Also, without having an effective component and with a total score of 2 components, they are placed in the fifth priority. پژوهش حاضر سعی بر آن داشته است تا با مطالعه و بررسی مقالات علمی-پژوهشی داخلی به استخراج مهم‌ترین عوامل و مولفه‌های تاثیرگذار بر حکمروایی شهری در دوران پساکرونا بپردازد و سپس در گام بعدی یک اولویت‌بندی از عوامل مذکور ارائه نماید، ارائه چارچوبی مفهومی برای حکمروایی شهری در دوران پساکرونا نیز به عنوان هدف فرعی این پژوهش به شمار می‌رود. پژوهش پیش‌رو از نوع اسنادی بوده و به لحاظ روش‌شناسی یک پژوهش کیفی مروری به شمار می‌رود. جامعه آماری تحقیق شامل مقالات در دسترس چاپ شده در مجلات داخلی معتبر تا انتهای سال 1401 شمسی می‌باشد که برای نمونه‌گیری از پایگاه‌‌های داخلی استفاده شده است. نوآوری پژوهش حاضر، در داشتن دیدگاهی کل‌نگر و سیستماتیک به مطالعات حوزه حکمروایی شهری و نیز تحقیقات صورت گرفته در رابطه با حکمروایی شهری در دوران کرونا و پس از آن با استفاده از روش فراتحلیل کیفی می‌باشد تا با تکیه بر روش مذکور و تحلیل تحقیقات پیشین عوامل و مولفه‌های موثر شناسایی شده و نیز بر اساس میزان اهمیت اولویت‌بندی گردند، تا در نهایت پژوهش حاضر به عنوان راهنمای عمل به مدیران و پژوهشگران برای برخورداری از چشم‌انداز مناسب در حوزه حکمروایی شهری در دوران پساکرونا یاری رساند. در رابطه با مهم‌ترین عوامل و مولفه‌های تاثیرگذار بر حکمروایی شهری در دوران پساکرونا نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که عامل ساختاری با سه مولفه موثر (شفافیت، قانون‌مندی و عدالت‌محوری) و مجموع امتیاز مولفه‌ها 21 در اولویت اول، عامل نهادی با یک مولفه موثر (مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی) و مجموع امتیاز مولفه‌ها 10 در اولویت دوم، عامل فردی با یک مولفه موثر (مشارکت شهروندان) و مجموع امتیاز مولفه‌ها 6 در اولویت سوم، عامل فرهنگی بدون داشتن مولفه موثر و با مجموع امتیاز مولفه‌ها 3 در اولویت چهارم و عامل فضایی نیز بدون داشتن مولفه موثر و با مجموع امتیاز مولفه‌ها 2 در اولیت پنجم قرار می‌گیرند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Investigating the effects of rural women's empowerment on the viability of rural households in the Zagros mountainous regions: A case study of Kohrang County بررسی اثرات توانمندسازی زنان روستایی بر زیست‌پذیری خانوارهای روستایی در مناطق کوهستانی زاگرس مطالعه موردی شهرستان کوهرنگ 20001 10.22034/gp.2025.67112.3398 FA سجاد بازوند استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی، مرکز تحقیقات آموزشی کشاورزی منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی آیت اله بختیاری مربی آموزشی، بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، Journal Article 2025 05 21 The aim of the present study is to investigate the effects of empowering rural women on the livability of rural households.This study is an applied study in terms of its purpose and has been conducted in a descriptive-analytical manner in terms of its implementation method.The statistical population of the study consists of the villages of Kohrang County, which, based on the general population and housing census in 2016, was equal to 41,535 people, of which 381 people were selected as a sample using the Cochran formula. In order to analyze the research findings, one-sample t-test, multivariate regression analysis, and path analysis were used.The results of the one-sample t-test showed that the status of women's empowerment was assessed desirable with an average of 3.082 and the status of rural households'livability was assessed as desirable with an average of 3.074.The results of multivariate regression analysis showed that the social index with a beta coefficient of 0.364, the economic index with a beta coefficient of 0.309, the skill and human resource development index with a beta coefficient of 0.247, the institutionalization and organization index with a beta coefficient of 0.207,and the education and awareness index with a beta coefficient of 0.147, respectively, have an impact on the viability of rural households. Also, the results of path analysis showed that the social variable with a total effect of 0.581 had the greatest impact on the viability of rural households,and the education and awareness variable with a total effect of 0.147 had the least impact. Also, the economic variable with a total effect of 0.498, the skill and human resource development variable with a total effect of 0.412, and the institutionalization and organization variable with a total effect of 0.318 were the second to fourth most influential variables on the viability of rural households, respectively هدف پژوهش حاضر بررسی اثرات توانمندسازی زنان روستایی بر زیست‌پذیری خانوارهای روستایی است. این پژوهش از نظر هدف به عنوان یک پژوهش کاربردی است که از نظر شیوه اجرا به صورت توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. جامعه آماری تحقیق را روستاهای شهرستان کوهرنگ تشکیل داده است که بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 برابر با 41535 نفر بوده است که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 381 نفر به عنوان نمونه انتخاب شد. به منظور تجزیه و تحلیل یافته‌های تحقیق از آزمون تی‌تک نمونه‌ای، تحلیل رگرسیون چند متغیره و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج آزمون تی تک نمونه‌ای نشان داد که وضعیت توانمندسازی زنان با میانگین 082/3 مطلوب و وضعیت زیست‌پذیری خانوارهای روستایی نیز با میانگین 074/3 مطلوب ارزیابی شده است. نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیره نشان داد که شاخص اجتماعی با مقدار ضریب بتای 364/0، شاخص اقتصادی با مقدار ضریب بتای 309/0، شاخص مهارت و توسعه منابع انسانی با مقدار ضریب بتای 247/0، شاخص نهادگرایی و تشکل سازی با مقدار ضریب بتای 207/0 و شاخص آموزش و آگاهی بخشی با ضریب بتای 147/0به ترتیب بر زیست‌پذیری خانوارهای روستایی تاثیر گذار هستند. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیر اجتماعی با مقدار اثر کلی 581/0 بیشترین تاثیر را بر زیست‌پذیری خانوارهای روستایی داشته است و متغیر آموزش و آگاهی بخشی با مقدار اثر کلی 147/0 کم‌ترین تاثیر را داشته است. همچنین متغیر اقتصادی با مقدار اثرکلی 498/0، متغیر مهارت و توسعه منابع انسانی با مقدار اثر کلی 412/0 و متغیر نهادگرایی و تشکل‌سازی با مقدار اثر کلی 318/0 به ترتیب در رتبه‌های دوم تا چهارم اثرگذارترین متغیرها بر زیست‌پذیری خانوارهای روستایی هستند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 The Role of Social Interactions and Economic Well-Being in Shaping a Happy City in Informal Settlements of Tabriz Metropolis نقش تعاملات اجتماعی و رفاه اقتصادی در شکل‌گیری شهر شاد؛ مورد مطالعه سکونتگاه ‏های غیررسمی کلان شهر تبریز 20099 10.22034/gp.2025.67086.3397 FA ایرج تیموری گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز، تبریز ، ایران مریم نجف علیلو گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران علی اسکوئی ارس گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز، تبریز ، ایران Journal Article 2025 05 02 The rapid growth of urbanization and the increasing population of informal settlements have made attention to psychological well-being and urban quality of life an inevitable necessity. The social, economic, and environmental challenges faced by these areas have a direct impact on citizens’ mental health and happiness. This study aims to investigate the factors influencing the development of a happy city in the informal settlements of Tabriz metropolis. Methodologically, the research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature and approach. Data were collected using a researcher-made questionnaire. A random sampling method was employed, and 410 questionnaires were completed. The collected data were analyzed using structural equation modeling (SEM) in Smart PLS software and further examined through the Sobel test. The findings indicate that variables such as urban environmental quality, access to public spaces, economic status, safety, and social interactions have a significant effect on urban happiness. Moreover, the mediating variables of social interaction and perceived well-being played a critical role in reinforcing these effects. The Sobel test revealed that safety and economic conditions can significantly enhance citizens’ happiness through the creation of a sense of well-being and positive social engagement. The results underscore that achieving a happy city requires a multidimensional and integrated approach that simultaneously considers social, economic, and environmental factors. Policy-making aimed at improving the quality of life in informal settlements should focus on strengthening public spaces, enhancing safety, improving economic conditions, and upgrading social infrastructure to make meaningful strides toward a happier and more sustainable urban future. رشد سریع شهرنشینی و افزایش جمعیت سکونتگاه ‏های غیررسمی، توجه به ابعاد روانی و کیفیت زندگی شهری را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. مشکلات اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی این محلات، تأثیر مستقیمی بر سلامت روان و شادی شهروندان دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر در شکل‌گیری شهر شاد در سکونتگاه ‏های غیررسمی کلان‏ شهر تبریز انجام گردید. روش تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است. از پرسشنامه محقق‌ساخته برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. نمونه‌گیری تصادفی و تعداد 410 پرسشنامه در این پژوهش تکمیل گردید. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از معادلات ساختاری در محیط نرم‌افزار (Smart PLS) و سپس از طریق آزمون سوبل تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که متغیرهایی همچون کیفیت محیط شهری، دسترسی به فضاهای عمومی، وضعیت اقتصادی، امنیت و تعاملات اجتماعی تأثیر معناداری بر شاخص شادی شهری دارند. همچنین، متغیرهای میانجی تعاملات اجتماعی و احساس رفاه نقش مهمی در تقویت و اثرگذاری ایفا کردند. آزمون سوبل مشخص کرد که امنیت و ویژگی‌های اقتصادی، از طریق ایجاد احساس رفاه و تعاملات اجتماعی مثبت، می‌تواند سطح شادی شهروندان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهند. نتایج این پژوهش نشان می‏ دهد که رسیدن به شهر شاد نیازمند رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که در آن عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی به‌صورت هم زمان مورد توجه قرار گیرند. سیاست‌گذاری برای بهبود کیفیت زندگی در سکونتگاه ‏های غیررسمی باید بر تقویت فضاهای عمومی، افزایش امنیت، بهبود شرایط اقتصادی و ارتقای زیرساخت‌های اجتماعی متمرکز شود تا گامی مؤثر در جهت دستیابی به شهری شاد و پایدار برداشته شود.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Spatial analysis of urban road network physical resilience of Tehran metropolis against severe threats تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان‌شهر تهران در برابر تهدیدات سخت 20113 10.22034/gp.2025.66803.3392 FA رسول افسری گروه پدافند غیر عامل، دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران احمد نیکدل منور گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 04 19 Cities are complex and interdependent systems that are vulnerable to threats caused by natural and human disasters, which in recent years have caused great damage to cities, especially urban infrastructure. Resilience means that a society has the capacity to resist crises and disasters without suffering losses, reducing the quality of life, and requiring help from outside the community. Among the four dimensions of the resilience in cities is the physical-environmental dimension, which includes communication and road networks. Therefore, the purpose of the present study is to evaluate the physical resilience of the road network against severe threats in Tehran metropolis. The present study is a mixed type with a descriptive-analytical approach and an applied-developmental purpose. The criteria and sub-criteria in the physical resilience of the urban road network were collected and then weighted based on the analytic hierarchy process model. Finally, a physical resilience zoning map of the road network was prepared using Euclidean Distance, fuzzy, and TOPSIS analyses and functions. According to the output, nearly 70 percent of the roads are in the medium to low level in terms of resilience, and only 30 percent of the roads are in the high and very high category. Central areas with low scores are less resilient than bordering areas. According to the TOPSIS model, the distribution pattern has a strong cluster pattern with high concentration. Also, the road networks of the central areas were identified as hot or unfavorable clusters and the road networks of the bordering areas were identified as favorable and cold clusters. شهرها سیستم‌های پیچیده و متکی به هم هستند که در برابر تهدیدات ناشی از بلایای طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر می‌باشند به‌گونه‌ای که وقوع این تهدیدات در سال‌های اخیر پیکره آن‌ها به ویژه -زیرساخت‌های شهری- را با خسارات فراوانی روبرو کرده است. در برخی شهرها به دلیل برنامه‌ریزی نامناسب و عدم پشتیبانی فنی، امکان بهبود زیرساخت‌ها و بازگشت به وضعیت اولیه وجود ندارد. در مقابل، برخی دیگر از شهرها از پیش برای مواجهه با مخاطرات طبیعی یا فنی طراحی شده‌اند و به عنوان شهرهای تاب‌آور شناخته می‌شوند. به این ترتیب تاب‌آوری به این مفهوم می‌باشد که جامعه ظرفیت تحمل بحران و فاجعه را بدون دریافت خسارات، کاهش کیفیت زندگی و نیاز به کمک از بیرون جامعه داشته باشد. بعد کالبدی- محیطی از جمله ابعاد 4 گانه مفهوم تاب‌آوری است که در شهرها شامل شریان‌های حیاتی و شبکه‌های ارتباطی و جاده‌ای می‌باشد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان‌شهر تهران در برابر تهدیدات انسانی می‌باشد. تحقیق حاضر از نوع آمیخته با رویکرد توصیفی_تحلیلی و از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای می‌باشد. معیارها و زیرمعیارهای موثر در تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی شهری جمع‌آوری سپس بر اساس مدل تحلیل سلسله مراتبی وزن‌دهی شدند. در نهایت نقشه پهنه‌بندی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی با استفاده از تحلیل‌ها و توابع فاصله اقلیدسی، فازی و تاپسیس تهیه شد. طبق خروجی، نزدیک به 70 درصد شبکه از نظـر تاب‌آوری در سطح متوسط به پایین قرار دارد و تنها 30 درصد شبکه در طبقه زیاد و خیلی‌زیاد یعنی شرایط مطلوب قرار دارند. مناطق مرکزی با امتیاز پایین نسبت به مناطق حاشیه‌ای تاب‌آوری کمتری دارد. الگوی پراکندگی از الگوی خوشه‌ای قوی با تمرکز بالا برخوردار است همچنین شبکه‌های ارتباطی مناطق مرکزی به عنوان خوشه‌های گرم یا نامطلوب و شبکه‌های ارتباطی مناطق حاشیه‌ای به عنوان خوشه‌های مطلوب و سرد شناسایی شدند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Explaining the Role of Urban Political Ecology in the Distribution of Medical Infrastructures (a Case Study of Tabriz) تبیین نقش اکولوژی سیاسی شهری در توزیع زیرساختهای درمانی، مطالعه موردی تبریز 20131 10.22034/gp.2025.66565.3383 FA حسن محمودزاده استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رحیم حیدری چیانه دانشیار، گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران علی اصغر شیخ لوی هرزند دانشجوی دکتری، گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه ای، پردیس بین المللی ارس، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 03 27 This study examines how urban political ecology shaped by power dynamics, socio-economic disparities, and political-ecological processes influences the unequal distribution of healthcare infrastructure in Tabriz, Iran. Using a quantitative approach and multiple linear regression, data from urban plans, census records, and municipal statistics were analyzed to assess the impact of variables like poverty, informal settlements, infrastructural security, and housing costs on per capita healthcare access. Results reveal stark spatial inequalities: central and northern neighborhoods, characterized by higher housing prices (β=0.05), host over four times more medical facilities than underserved southern/peripheral areas. Political-ecological factors explained 72% of healthcare access disparities, with poverty (β=-0.30), informal settlements (β=-0.21), and weak infrastructure (β=-0.24) significantly reducing access. Spatial analysis (Moran’s index) confirmed clustering of services in affluent zones, reflecting systemic neglect of marginalized communities driven by neoliberal policies and urban centralization. The study underscores spatial injustice in urban planning, where disadvantaged neighborhoods face compounded barriers to healthcare due to socio-political exclusion. Recommendations include redistributing medical resources to peripheral areas, prioritizing marginalized groups in decision-making, and increasing public investment to counteract privatization trends. By linking structural inequities to healthcare gaps, the research highlights the need for equity-focused urban policies, offering insights applicable to cities grappling with similar political-ecological challenges globally. این پژوهش نقش اکولوژی سیاسی شهری را در توزیع ناعادلانه زیرساختهای درمانی کلانشهر تبریز بررسی می کند. با استفاده از چارچوب نظری اکولوژی سیاسی شهری، تأثیر روابط قدرت، نابرابریهای اجتماعی-اقتصادی و فرآیندهای سیاسی-اکولوژیکی بر دسترسی به خدمات درمانی تحلیل شده است. داده های تحقیق از طرح تفصیلی شهر، سرشماری ۱۳۹۵ و آمار مناطق شهرداری استخراج شدند و با روش کمی و مدل رگرسیون خطی چندگانه بررسی گردیدند. متغیرهای مستقل شامل شاخصهایی مانند حاشیه نشینی، فقر، ناهنجاری های اجتماعی، بیکاری، قیمت مسکن و تراکم جمعیت، و متغیر وابسته، سرانه کاربری درمانی بود.<br /><br /><br /><br />یافته ها نشان داد توزیع خدمات درمانی در تبریز نابرابر است و ۷۲% از تغییرات آن توسط عوامل اکولوژی سیاسی توضیح داده می شود. مناطق مرکزی و شمالی شهر چهار برابر بیشتر از مناطق جنوبی و حاشیه ای به مراکز درمانی دسترسی دارند. فقر (β=-۰.۳۰)، حاشیهنشینی (β=-۰.۲۱) و ضعف امنیت زیرساختی (β=-۰.۲۴) تأثیر منفی معناداری بر سرانه درمانی دارند، در حالی قیمت بالای مسکن (β=۰.۰۵) با دسترسی بهتر همبستگی مثبت نشان می دهد. تحلیل فضایی نیز الگوی خوشهای توزیع نامتوازن خدمات را تأیید میکند. <br /><br /><br /><br />این نابرابری ها ریشه در سیاستهای نئولیبرالی، تمرکزگرایی و محرومیت ساختاری محلات کم برخوردار دارد. پژوهش بر ضرورت بازنگری در مکان یابی مراکز درمانی با اولویت دهی به مناطق حاشیه ای، تدوین برنامه های مبتنی بر عدالت فضایی و مقابله با نابرابری های نهادینه شده تأکید می کند. نتایج لزوم تلفیق ملاحظات سیاسی-اکولوژیکی در برنامه ریزی شهری برای تضمین دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی را آشکار می سازد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Monitoring Changes in Vegetation Affected by Drought in Ardabil Province پایش تغییرات پوشش گیاهی متأثر از خشک‌سالی در استان اردبیل 20145 10.22034/gp.2025.66417.3380 FA بهروز سبحانی عضو هیات علمی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران فاطمه وطن پرست قلعه جوق گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 03 15 Vegetation, as one of the living components of ecosystems, is adaptive and has an important effect on most ecosystem processes that are strongly influenced by climatic events, including drought. In the present study, the conditions of vegetation changes in relation to the Standard Precipitation Index Drought (SPI) and the Percent of Normal Precipitation Index (PNPI) were investigated for selected stations in Ardabil province (Ardabil, Khalkhal, Parsabad, and Meshkinshahr) based on 21-year precipitation statistics (2001-2021). And MODIS sensor data was used to prepare the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) to examine vegetation changes on the Google Earth Engine platform. The relationship between drought indicators and vegetation index was analyzed using the Pearson correlation method. Based on the results of the correlation coefficients, the highest correlation between the SPI drought index and NDVI exists at the Parsabad station, which is significant at the 0.01 confidence level, and the lowest correlation is in accordance with the PNPI index at the Khalkhal station. The results of the zoning of the maps showed that based on the calculated SPI and PNPI indices, in the years 2017 and 2021, the drought event occurred with greater intensity than in the other periods under study. Zonal vegetation maps indicate a decrease in the extent of vegetation cover during the years 2006, 2008, 2013, 2017, and 2021 compared to other years, and at all stations, vegetation cover was in more favorable conditions during the months of Apr and May of the study period. In fact, changes in vegetation cover are a function of changes in drought indices, which indicates that vegetation cover is affected by precipitation fluctuations. Based on the findings of the present study, Based on the findings of the present study, it is concluded that vegetation changes have a direct relationship with drought severity. پوشش گیاهی به‌عنوان یکی از اجزاء جاندار زیست‌بوم‌ها است و اثر مهمی در بیشتر فرایند‌های اکوزیست دارد که تابع رویدادهای اقلیمی، ازجمله خشک‌سالی است. در پژوهش حاضر، شرایط تغییرات پوشش گیاهی در رابطه با شاخص خشک‌سالی بارش استاندارد (SPI) و شاخص درصد بارش نرمال شده (PNPI) برای چهار ایستگاه منتخب استان اردبیل (اردبیل، خلخال، پارس‌آباد و مشکین‌شهر) براساس آمار بارش ۲۱ ساله (۲۰۲۱-۲۰۰۱) بررسی شد و با شاخص ماهواره‌ای وضعیت پوشش گیاهی (VCI) مورد مقایسه قرار گرفت. از داده‌های سنجنده مودیس برای تهیه شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی (NDVI) به‌منظور بررسی تغییرات پوشش گیاهی در پلتفرم گوگل ارث انجین استفاده شد. واکاوی ارتباط بین شاخص‌های خشک‌سالی با شاخص پوشش گیاهی با استفاده از روش همبستگی پیرسون انجام گرفت. براساس نتایج حاصل از ضرایب همبستگی، بیشترین میزان همبستگی بین شاخص خشک‌سالی SPI با NDVI در ایستگاه پارس‌آباد وجود دارد که در سطح ۰۱/۰ معنادار است و کمترین میزان همبستگی نیز مطابق با شاخص PNPI در ایستگاه خلخال وجود دارد. نتایج حاصل از پهنه‌بندی خشک‌سالی نشان داد که براساس شاخص‌های SPI، PNPI و VCI محاسبه شده، در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، رویداد خشک‌سالی با شدت بیشتری نسبت به سایر دوره‌های مورد بررسی اتفاق افتاده است. نقشه‌های پهنه‌بندی شده پوشش گیاهی بیانگر کاهش دامنه پوشش گیاهی در سال‌های ۲۰۰۶، ۲۰۰۸، ۲۰۱۳، ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱ نسبت به دیگر سال‌ها بوده است و در تمامی ایستگاه‌ها پوشش گیاهی طی ماه‌های آوریل و می دوره مطالعاتی در شرایط مطلوب‌تری قرار داشته است. در حقیقت تغییرات پوشش گیاهی تابع دگرگونی در شاخص‌های خشک‌سالی بوده که بیانگر متأثر بودن پوشش گیاهی از نوسانات بارش می‌باشد. براساس یافته‌های پژوهش حاضر نتیجه‌گیری می‌شود که تغییرات پوشش گیاهی با شدت خشک‌سالی رابطه مستقیمی دارد که این موضوع مهم، توجه مدیران عرصه منابع طبیعی را به‌منظور مدیریت پوشش گیاهی طلب می‌کند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Identification of Influential Drivers and Scenario Planning for Women's Empowerment in Rural and Nomadic Cooperatives and Microfinance Funds in East Azerbaijan Province شناسایی محرک‌های اثرگذار و سناریوپردازی توانمندسازی زنان در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی و عشایری استان آذربایجان شرقی 20179 10.22034/gp.2025.67013.3396 FA حسین کریم زاده دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه تبریز عقیل خالقی محقق پسادکترا، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 04 27 This study, adopting a futures-oriented approach, seeks to identify the influential drivers and develop scenarios for women's empowerment within rural and nomadic cooperatives and microfinance funds in East Azerbaijan Province (horizon 2033 [corresponding to the Persian calendar year 1412]). Employing a pragmatic objective, a descriptive-analytical nature, a futures and scenario-based approach, a mixed-methods design, and an exploratory (instrument development) framework, the research's philosophical paradigm emphasizes the coherence of ontology and epistemology within a mixed-methods framework. The data analysis methodology is based on a) bibliometric analysis using VOS viewer, b) structural analysis of key drivers using MICMAC software, and c) the development of consistent scenarios employing Scenario Wizard. The sample comprises active female members of rural cooperatives and microfinance institutions (n=132, through convenience and accessible sampling) and relevant experts and academics (expert panel: n=30). The bibliometric findings indicate that in recent years, salient and emergent keywords such as "rural resilience," "entrepreneurship," "food insecurity," "social capital," and "rural transformation" have established a significant interrelation with the terms "women's capacity" and "rural women's empowerment." The results of the futures analysis reveal that, among nine principal drivers, the variable "changing nature of business considering technological advancements and sustainability and rural transformation initiatives" holds the highest rank in both direct and indirect influence based on the potential impact-dependency matrix. The "optimal economic profit status of new projects resulting from scientific feasibility studies at the commencement of a profession" was identified as the most consistent scenario. Nevertheless, the support for the assumptions underlying the descriptors "changing nature of business considering technological advancements and sustainability and rural transformation initiatives" and "microfinance by women and microfinance institutions as a guarantee for vulnerable and marginalized groups" is notably weak, and unforeseen interferences within these descriptors may potentially destabilize the scenario. این مطالعه با رویکرد آینده‌نگاری، به‌دنبال شناسایی محرک‌های اثرگذار و سناریوپردازی توانمندسازی زنان در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی و عشایری استان آذربایجان شرقی (افق 1412) است. با هدف کاربردی، ماهیت توصیفی-تحلیلی، رویکرد آینده‌نگری و سناریویی، روش ترکیبی (آمیخته) و طرح اکتشافی (مدل توسعه ابزار) را اتخاذ کرده است. پارادایم فلسفی تحقیق بر انسجام هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی در چارچوب روش‌های ترکیبی تأکید دارد. روش تحلیل داده‌ها مبتنی بر الف) تحلیل علم‌سنجی با VOS viewer، ب) تحلیل ساختاری محرک‌های کلیدی با میک‌مک، و ج) ارائه سناریوهای سازگار با استفاده از سناریوویزارد است. حجم نمونه شامل زنان فعال و عضو در تعاونی‌های روستایی و صندوق‌های خرد (132 نفر به صورت نمونه‌گیری آسان و در دسترس) و متخصصان و اساتید مرتبط (پانل خبرگان: 30 نفر) است. نتایج علم‌سنجی نشان داد در سال‌های اخیر «تاب‌آوری روستایی»، «کارآفرینی»، «ناامنی غذایی»، «سرمایه اجتماعی» و «تحول روستایی» واژگان نوظهور و برجسته‌ای هستند که در هم‌پیوندی خاص با واژگان «توانمندی زنان» و «توانمندسازی زنان روستایی» ارتباط معناداری ایجاد کرد‌ه‌اند. نتایج تحلیل آینده‌پژوهی نیز نشان داد از تعداد 9 پیشران اصلی برحسب ماتریس تأثیرگذاری و وابستگی بالقوه مستقیم و غیرمستقیم متغیر «تغییر ماهیت کسب‌وکار با توجه به پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری و تحول روستایی» در رتبه اول تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرار دارد. «وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی در شروع حرفه» به عنوان مهم‌ترین سناریو سازگار شناسایی شد. عناصر سناریوی گزارش‌شده مجموعه کاملی از مفروضات پشتیبان متقابل را تشکیل می‌دهند و سناریو را می‌توان به‌عنوان یک سازگار درونی ارزیابی کرد. پشتیبانی از مفروضات توصیفگرهای «تغییر ماهیت کسب‌وکار با توجه به پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری و تحول روستایی» و «تأمین مالی خرد توسط زنان و صندوق خرد به‌مثابه تضمینی برای اقشار ضعیف و آسیب‌پذیر» بسیار ضعیف است و تداخل‌های غیرمنتظره در این توصیفگرها ممکن است بتواند سناریو را بی‌ثبات کند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 study and analysis of objective and subjective indicators of housing sustainability using the research synthesis method Case study: the neighborhoods of Urmia city بررسی و تحلیل شاخص های عینی و ذهنی پایداری مسکن با استفاده از روش سنتز پژوهی؛ مطالعه موردی: محلات شهر ارومیه 20182 10.22034/gp.2025.67199.3402 FA رسول قربانی دانشگاه تبریز هادی حکیمی گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سهند آقازاده مقدم گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 05 06 Sustainability is a process that will eventually lead to economic vitality and sustainability, social health, and environmental quality. In the sustainability process, however, the integrity of various components and dimensions is characterized by social values and priorities. This will gain more significance when combined with the place at which residents feel comfortable, i.e., housing, as they spend most of their time living and taking rest at this place. That said, it is quite crucial to pay attention to housing technical and modification affairs which would promote sustainability. The goal of this study was to investigate the relationship between realities and perceptions about housing sustainability in the Urmia City’s neighborhoods. To this end, the research synthesis method was used to identify sustainable housing indicators in four social, economic, bio-environmental, and physical dimensions. Then, subjective and objective data were obtained from related methods. In the end, the Pearson Correlation Coefficient was used to measure the relationships. The Pearson Correlation Coefficient results showed a positively significant relationship between the subjective and objective indicators of housing sustainability in Urmia neighborhoods, though the relationship varies in various components. While the effect of some housing sustainability components is highly insignificant, there is a direct relationship between objective (reality on the ground) and subjective (residents’ satisfaction) in all Urmia neighborhoods. پایداری فرآیندی است که در نهایت باید به سرزندگی و پایداری اقتصادی، سلامت اجتماعی و کیفیت محیطی منجر شود؛ اما در فرایند پایداری، یکپارچگی مؤلفه‌ها و ابعاد مختلف براساس ارزش‌ها و اولویت‌های اجتماع است. این موضوع هنگامی که محل آسایش ساکنین، که مسکن آن‌ها است، مد نظر قرار می‌گیرد اهمیت بسیار بیشتری می‌یابد زیرا بیشتر اوقات زندگی و محل استراحت آن‌ها در این مکان می‌گذرد. بر این اساس توجه به نظر ساکنین به موازات مسایل فنی و اصلاحی مسکن می‌تواند در ارتقای پایداری آن موثر باشد. هدف این تحقیق ؛ بررسی ارتباط متقابل واقعیات و تصورات ذهنی در زمینه پایداری مسکن در محلات شهر ارومیه می باشد . بدین منظور ابتدا با استفاده از روش سنتزپژوهی شاخص‌های مسکن پایدار در چهار بعد شامل اجتماعی، اقتصادی، زیست-محیطی و کالبدی شناسایی می شود. سپس داده‌های عینی و ذهنی بر اساس روش‌های مرتبط به دست می‌آیند. در نهایت با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون ارتباطات مورد سنجش قرار می‌گیرند. نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون نشانگر آن است که ارتباط مثبت و معناداری بین شاخص‌های عینی و ذهنی پایداری مسکن در محلات شهر ارومیه وجود دارد اما این میزان در مولفه‌های مختلف متفاوت است. هر چند که تأثیر برخی از مولفه‌های پایداری مسکن بسیار ناچیز است اما در تمامی محلات شهر ارومیه بین مولفه‌های عینی(واقعیت بر روی زمین) و ذهنی(رضایتمندی ساکنین محلات شهر ارومیه) رابطه مستقیمی وجود دارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Analysis of Storm Types in East Azarbaijan Province تحلیل تیپ بارشی رگبارهای استان آذربایجان‌شرقی 20231 10.22034/gp.2025.66618.3385 FA یعقوب دین پژوه گروه مهندسی آب دانشگاه تبریز سعید جهانبخش اصل گروه آب و هواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز مجید رضایی بنفشه درق گروه آب و هواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز مریم خوش نفس گروه آب و هواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز Journal Article 2025 04 04 This study was conducted with the aim of analyzing the data of 923 recorded storms in different seasons of the year in East Azerbaijan province. Using statistical data (2001 to 2016), rainfall events, Huff curves of each station were plotted in each season. The Huff curves method was used to analyze the temporal distribution of dimensionless precipitation events. Dimensionless precipitation cumulative curves were used to draw empirical Huff curves. Mathematical modeling of 50% Hoff curves was performed and the area under the 50% Hoff curve of definite integration was calculated for each quartile and the precipitation type of each station was determined. The apparent form of the set of curves plotted by the theoretical method was smoother than the empirical method. In spring, the precipitation type of all stations was the third quartile. In autumn, the precipitation type of the stations of Maragheh, Bonab, Sarab, and Malekan was the third quartile, Tabriz was the fourth quartile and Ajabshir was the second quartile. In winter, the precipitation type of Maragheh and Bonab stations was the third quartile, Tabriz and Malekan was the fourth quartile, and Sarab was the second quartile. It can be concluded that the precipitation type of all stations in the region was the third quartile in spring, generally the third quartile in autumn, and a combination of different quartiles (except the first quartile) in winter. The results of this study seem to be useful in the optimal use of rainwater in East Azerbaijan province. این مطالعه با هدف تحلیل اطلاعات 923 رگبار ثبت شده در فصول مختلف سال در استان آذربایجان شرقی انجام شده است. با استفاده از داده‌های آماری (1380 تا 1395)، رویدادهای رگباری، منحنی هاف هر ایستگاه در هر فصل رسم شد. از روش‌ منحنی‌های هاف برای تحلیل توزیع زمانی رویدادهای بارش بی‌بعد بهره گرفته شد. از منحنی‌های تجمعی بارش بی‌بعد برای رسم منحنی‌های هاف تجربی بهره گرفته شد. مدل‌بندی ریاضی منحنی‌های هاف 50 درصد انجام و مساحت زیر منحنی هاف 50 درصد از انتگرال‌گیری معین برای یکایک چارکها محاسبه و تیپ بارشی هر ایستگاه تعیین شد. فرم ظاهری دسته منحنی‌های رسم شده با روش تئوری، هموارتر از روش تجربی بود. در بهار، تیپ بارشی همه ایستگاه‌ها چارک سومی بودند. در پاییز، تیپ بارشی ایستگاه‌های مراغه، بناب، سراب و ملکان چارک سومی، تبریز چارک چهارمی و عجب‌شیر چارک دومی بود. در فصل زمستان، تیپ بارشی ایستگاه‌های مراغه و بناب چارک سومی، تبریز و ملکان چارک چهارمی و سراب چارک دومی بود. می‌توان نتیجه گرفت که تیپ بارشی کل ایستگاه‌های منطقه در بهار چارک سومی، در پاییز، عموما چارک سومی و در زمستان، ترکیبی از چارک‌های مختلف (بجز چارک اول) بود. نتایج این مطالعه در استفاده بهینه از آب باران در استان آذربایجان‌شرقی مفید به‌نظر می‌رسد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Landslide Susceptibility Zoning Using MLR Modeling Technique: A Case Study of Deh-Sheikh Basin پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک مدل‌سازی MLR (مطالعه موردی: حوضه آبریز ده‌شیخ) 20233 10.22034/gp.2025.66379.3379 FA مهشید معاوی دانشجوی دکتری دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان هیوا علمی زاده هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون خرمشهر مژگان انتظاری هیئت علمی دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان Journal Article 2025 03 12 This research aimed to map landslide susceptibility in the Dehsheikh watershed in northeastern Khuzestan province, identifying high-risk areas and proposing practical solutions using the Multiple Linear Regression (MLR) algorithm. The study examined 15 influential parameters across four main categories: geological factors (formations, faults, earthquakes), topographic factors (slope, aspect, elevation), environmental factors (precipitation, land use, vegetation cover), and hydrological factors (distance from rivers, Topographic Wetness Index (TWI), and SPI). In this study, 129 historical landslide points were identified and 2,500 random points were generated as control samples. The data were split into a 70:30 ratio for model training and testing. After preparing information layers in ArcGIS, SAGA-GIS, and ENVI software, modeling was performed using the MLR algorithm in the RStudio environment.<br /><br />The ROC curve validation showed the model had excellent performance in landslide prediction with AUC = 0.909 for training data and AUC = 0.906 for test data (p < 0.01). Factor analysis revealed the geological formations had the greatest impact on landslide occurrence (coefficient = 0.60, p < 0.001). Specifically, the Quaternary and Gachsaran formations showed the highest sensitivity due to their unfavorable geotechnical characteristics. Slope (0.47, p < 0.001) and distance from rivers (0.34, p < 0.01) were secondary influencing factors. This study demonstrated that integrating field methods and remote sensing with machine learning algorithms provides a powerful tool for landslide risk management. However, limitations include the resolution of input data and spatial scale of analysis. Simultaneous consideration of natural and human factors can make planning for high-risk areas more effective. Implementation of proposed solutions including biological measures, water resource control, and structural measures could lead to significant damage reduction. Future studies are recommended to use combined methods with higher resolution data and three-dimensional modeling approaches. این پژوهش با هدف پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضه آبریز ده‌شیخ در شمال‌شرق استان خوزستان، به شناسایی مناطق پرخطر و ارائه راهکارهای عملی با استفاده از الگوریتم رگرسیون خطی چندگانه (MLR) پرداخته است. داده‌های مورد بررسی شامل ۱۵ پارامتر مؤثر در چهار گروه اصلی عوامل زمین‌شناسی (سازندها، گسل‌ها، زلزله)، عوامل توپوگرافیکی (شیب، جهت شیب، ارتفاع)، عوامل محیطی (بارش، کاربری اراضی، پوشش گیاهی) و عوامل هیدرولوژیکی (فاصله از رودخانه، TWI، SPI) بودند. در این مطالعه، ۱۲۹ نقطه زمین‌لغزش تاریخی شناسایی و ۲۵۰۰ نقطه تصادفی به عنوان نمونه‌های کنترل تولید شد و داده‌ها به نسبت ۷۰ به ۳۰ برای آموزش و آزمون مدل تقسیم شدند. پس از تهیه لایه‌های اطلاعاتی در نرم‌افزارهای ArcGIS،SAGA-GIS و ENVI، مدل‌سازی با الگوریتم MLR در محیطRStudio انجام گرفت. اعتبارسنجی نمودار ROC نشان داد که مدل با مقدار 909/0AUC= برای داده‌های آموزشی و 906/0 AUC= برای داده‌های آزمایشی، عملکرد بسیار خوبی در پیش‌بینی زمین‌لغزش دارد. تحلیل عوامل مؤثر نشان داد که سازندهای زمین‌شناسی با ضریب 60/0 بیشترین تأثیر را در وقوع زمین‌لغزش دارند. به‌ویژه سازندهای کواترنری و گچساران به دلیل ویژگی‌های ژئوتکنیکی بیشترین حساسیت را نشان دادند. شیب با ضریب 47/0 و فاصله از رودخانه با ضریب 34/0 در رده‌های بعدی عوامل مؤثر قرار گرفتند. در مقابل، شاخص ارتفاع (09/0-)، گسل (10/0-) و NDVI (16/0-) کمترین تاثیر در زمین‌لغزش دارند. این پژوهش نشان داد که تلفیق روش‌های میدانی و سنجش از دور با الگوریتم‌های یادگیری ماشین، ابزار قدرتمندی برای مدیریت خطر زمین‌لغزش محسوب می‌شود و توجه همزمان به عوامل طبیعی و انسانی می‌تواند برنامه‌ریزی برای مناطق پرخطر را اثربخش‌تر کند. همچنین اجرای راهکارهای پیشنهادی شامل اقدامات بیولوژیک، کنترل منابع آب و تمهیدات سازه‌ای می‌تواند به کاهش قابل توجه خسارات منجر شود. پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی از روش‌های ترکیبی و داده‌های با دقت بالاتر استفاده شود.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Climatology analysis of the Dust Storms in Kerman in period (2000-2023) واکاوی اقلیم شناختی گرد و غبار در استان کرمان در دوره (2023-2000) 20296 10.22034/gp.2025.66982.3394 FA سعید جهانبخش استاد اقلیم شناسی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز علی محمد خورشید دوست استاد اقلیم شناسی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز محمود خسروی استاد اقلیم شناسی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه سیستان و بلوچستان سعیده زابلی دانشجو Journal Article 2025 04 25 Objective: “Atmospheric dust, as a climatic phenomenon with environmental and human consequences, is of particular importance, especially in arid regions such as Iran. This study was conducted with the aim of performing a climatological analysis of dust storms in Kerman Province over the statistical period 2000–2023. <br /><br />Methods:Data from 11 synoptic stations were examined, focusing on meteorological codes related to dust (6–9, 30–35, and 98) and parameters such as horizontal visibility and wind speed.For trend analysis, the Mann-Kendall test and Sen’s slope were used. <br /><br />Results:The results showed that the highest frequency of dust storm days was associated with internal (63%) and external (37 %) sources, occurring in March (501 days) and May (382 days), respectively. The seasonal distribution indicates that the province is more affected by dust events in spring (38%) and summer (29%) than in other seasons. The hourly pattern also revealed peaks at 15:30 and 12:30 local time (24/4% and 20/8%, respectively), attributed to surface heating. Spatial dispersion further indicated an increase in days with external sources in the southeast (43%) and a decrease in the northwest (32%).<br /><br />Trend analysis using the Mann-Kendall test revealed a significant decrease at the Bam and Shahrebabak stations (with a 99% confidence level) and a significant increase at the Sirjan and Rafsanjan stations (with a 95% confidence level).<br /><br />Conclusions:These findings underscore the necessity for effective local resource management and enhanced cross-border cooperation to mitigate the impact of this phenomenon in Iran’s arid regions. چکیده<br /><br />گرد و غبار جوی به عنوان یک پدیده اقلیمی با پیامدهای زیست محیطی و انسانی، به‌ویژه در مناطق خشک مانند ایران، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با هدف تحلیل اقلیم‌شناسی طوفان‌های گردوغبار استان کرمان طی دوره آماری ۲۰۲۳-۲۰۰۰ انجام شد. داده‌های ۱۱ ایستگاه سینوپتیک با تمرکز بر کدهای هواشناسی مرتبط با گردوغبار (۰۶ تا ۰۹، ۳۰-۳۵، ۹۸) و پارامترهای دید افقی و سرعت باد مورد بررسی قرار گرفت. از آزمون‌های من-کندال و شیب سن نیز برای تحلیل روند تغییرات گردوغبار استفاده شد. نتایج نشان دادند که بیشترین فراوانی روزهای گردوغبار با منشأ داخلی (۶۳ درصد) و خارجی (۳۷ درصد) به ترتیب در ماه‌های مارس (۵۰۱ روز) و مه (۳۸۲ روز) رخ داده است. توزیع فصلی بیانگر تأثیرپذیری بیشتر استان در فصل‌های بهار (۳۸ درصد) و تابستان (۲۹ درصد) در رخدادهای گردوغبار دارد. الگوی ساعتی نیز حاکی از اوج رخدادها در ساعات ۱۵:۳۰ و ۱۲:۳۰ محلی (۴/24 درصد و 8/20 درصد) به دلیل گرمایش سطحی است. پراکنش مکانی، افزایش روزهای با منشاء خارجی در جنوب شرق (۴۳درصد) و کاهش در شمال غرب (۳۲ درصد) را نشان داد. تحلیل روند آماره من کندال، کاهش معنی دار در ایستگاه‌های بم و شهربابک در سطح اطمینان 99 درصد افزایش در سیرجان و رفسنجان با سطح اطمینان 95 درصد را آشکار ساخت. یافته‌ها بر ضرورت مدیریت منابع محلی و همکاری‌های فرامرزی برای کاهش اثرات این پدیده در مناطق خشک ایران تأکید دارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 The impact of environmental factors on the mental health of citizens (Case study: Districts 6 and 7 of Isfahan city) تاثیر عوامل محیطی بر سلامت روان شهروندان (نمونه موردی: منطقه 6 و 7 شهر اصفهان) 20371 10.22034/gp.2025.66460.3382 FA نرگس نظری دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان جمال محمدی سید احمدیانی دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان مهرداد کلانتری استاد روانشناسی دانشگاه اصفهان Journal Article 2025 04 20 The present research is descriptive-analytical in nature and method, and applied in terms of purpose. The required information was collected through library and field studies (questionnaires). The statistical population consisted of citizens living in areas 6 and 7 of Isfahan in 2019, equal to 112,416 and 168,732 people (total 281,148 people) and relevant specialists and experts. Through Cochran sampling, 384 people were considered as the sample size, but for reliability, the researcher distributed and collected 408 questionnaires among the citizens. Also, through the two-stage Delphi method, 25 experts were considered for the MicMac questionnaire. To analyze the collected data (researcher-made questionnaires and SCL90 standard), a one-sample t-test was used in the form of SPSS software and also MICMAC software. The results of the one-sample t-test indicate that there is a significant difference between areas 6 and 7 in Isfahan in terms of environmental quality and its impact on the mental health of citizens. The overall average of urban environment quality in Region 6 with a score of 3.68 is higher than in Region 7 with an average of 2.07. Accordingly, functional, semantic and physical quality were obtained in Region 6 with numerical values of 3.69, 3.81 and 3.55, respectively, and in Region 7 with numerical values of 2.51, 2.44 and 1.59, respectively. The environmental quality of Region 6 is higher than in Region 7 because in Region 6, there are better construction quality, more extensive green space, better and more equipment and facilities, more efficient access to transportation, beautiful visual quality, etc. The results of the study showed that among the 17 factors studied, no variable was identified as a determining variable. Also, the variables of the status of urban waste collection and disposal and the status of security cameras were obtained as influential or outcome variables. اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی (پرسش‌نامه) گردآوری شد. جامعه آماری را شهروندان ساکن در مناطق 6 و 7 شهر اصفهان در سال 1398 به ترتیب برابر با 112416نفر و 168732 نفر (جمعاً 281148 نفر) و متخصصین و کارشناسان مربوطه تشکیل داد که از طریق نمونه‌گیری کوکران 384 نفر به-عنوان حجم نمونه در نظر گرفته شد اما محقق جهت اطمینان، 408 پرسش‌نامه را در بین شهروندان توزیع و جمع-آوری کرد. همچنین به روش دلفی دومرحله‌ای، 25 نفر از متخصصین برای پرسش‌نامه میک مک در نظر گرفته شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌های گراآوری شده (پرسش‌نامه‌های محقق ساخته و استاندارد SCL90) از آزمون تی-تک‌نمونه‌ای در قالب نرم‌افزار SPSS و همچنین از نرم‌افزار MICMAC استفاده شده است. نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای حاکمی از آن است که میان مناطق 6 و 7 در اصفهان از لحاظ کیفیت محیط و تاثیر آن بر سلامت روان شهروندان تفاوت قابل توجهی وجود دارد. میانگین کلی کیفیت محیط شهری در منطقه 6 با نمره 68/3، نسبت به منطقه 7 با میانگین 07/2 در سطح بالاتری قرار دارد. بر همین اساس، کیفیت عملکردی، معنایی و کالبدی به ترتیب در منطقه 6 با ارزش عددی 69/3، 81/3 و 55/3 و در منطقه 7 به ترتیب با ارزش عددی 51/2، 44/2 و 59/1 بدست آمدند. کیفیت محیطی منطقه 6 نسبت به منطقه 7 به این دلیل بالاتر است که در منطقه 6، کیفیت ساخت‌وسازهای بهتر، فضای سبز گسترده‌تر، تجهیزات و تاسیسات بهتر و بیشتر، دسترسی به حمل‌ونقل کارآمدتر، کیفیت بصری زیبا و... موجود است. نتایج میک مک نشان داد که در بین 17 عامل مورد مطالعه، هیچ متغیری بعنوان متغیر تعیین‌کننده شناسایی نشد. همچنین متغیرهای وضعیت جمع‌آوری و دفع زباله‌های شهری و وضعیت دوربین‌های امنیتی به‌عنوان متغیرهای تأثیرپذیر یا نتیجه به دست آمدند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Analysis of the spatial and temporal distribution of wind gusts occurring in the western and northwestern regions of Iran and its relationship with teleconnection patterns واکاوی توزیع فضایی-زمانی جست بادهای رخ داده در منطقه غرب، شمال غرب ایران و ارتباط آن با الگوی های پیوند از دور 20459 10.22034/gp.2025.65401.3357 FA علیرضا ناصری دانشگاه شهید بهشتی قاسم کیخسروی دانشگاه شهید بهشتی- دانشکده علوم زمین- گروه جفرافیا زینب محمدی دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2025 01 18 In this study, to analyze gusty winds, after collecting gusty wind events from meteorological stations, the Mann-Kendall method and P Value statistic were used to determine the seasonal trend. to investigate the impact of meteorological elements such as pressure, temperature, and teleconnection patterns, regression approaches based on machine learning algorithms in the R programming environment. In terms of spatial distribution, the northeastern parts of the region (Tabriz, Ardabil, and Qazvin provinces) are more prone to gusty winds than other parts of the region. In terms of temporal distribution, most gusty winds occur in spring and winter. In examining the influence of each of the predictor components (pressure and temperature) on the response variable (wind gust) based on the output of the MLR and RW model results, it was determined that in 67 percent of the meteorological stations, the air pressure is introduced as the most important influencing factor in the occurrence of gusty winds. In examining the seasonal trend of gusty winds, the occurrence of gusty winds increases in 78 and 72 percent of stations in winter and spring, respectively. In the summer, the prevailing trend in most of the region is upward, and in the fall, stations in the southern, western, and northwestern parts of the region generally have increased occurrences. In examining the teleconnection patterns, in winter, the East Atlantic-West Russian (EA/WR) pattern and the Polar-Eurasian (POL) pattern, in spring, the West Pacific (WP) and East Atlantic (EA) patterns, in summer the East Atlantic (EA) pattern, and in autumn the two Scandinavian patterns (SCA) and the Tropical-Northern Hemisphere (TNH) pattern are considered to be the most important predictor variables affecting gusty wind events. در این پژوهش جهت واکاوی جست بادها بعد از جمع آوری رخداد های جست باد از ایستگاه های متار برای تعیین روند فصلی از روش من کندال و آماره P_value استفاده شد. برای بررسی میزان اثر گذاری عناصر هواشناسی فشار، دما و الگوی های پیوند از دور از رویکردهای رگرسیون مبناء در الگوریتم های یادگیری ماشین در محیط برنامه نویسی R تمرکز گردید. از لحاظ توزیع مکانی، بخش های شمال شرقی منطقه(استان های تبریز، اردبیل، قزوین) مستعد رخداد وزش بیشتر باد جستی نسبت به بخش های دیگر منطقه می باشند. از لحاظ توزیع زمانی در فصل بهار و زمستان بیشترین جست بادها رخ می دهند. بر اساس برونداد نتایج مدل MLR و RW ، مشخص گردید که در 67 درصد ایستگاه های متار، عنصر فشار هوا بعنوان مهمترین عامل تاثیر گذار در رخداد جست باد معرفی می شود. در بررسی روند فصلی جست بادها، در فصل زمستان و بهار به ترتیب در 78 و 72 درصد ایستگاه ها، رخداد جست باد حالت افزایشی دارد. در فصل تابستان روند غالب در بخش اعظم منطقه، روند صعودی است و در فصل پاییز، بطور کلی ایستگاه های بخش های جنوبی، غربی و شمال غربی منطقه دارای رخداد افزایش می باشند و هر چقدر به سمت نواحی داخلی منطقه حرکت میکنیم از وقوع جست باد کاهسته می شود. در بررسی الگوهای پیوند از دور، در فصل زمستان الگوی شرق اطلس - غرب روسیه و الگوی قطبی -اوراسیا ، در فصل بهار الگوهای غرب اقیانوس آرام و شرق اطلس، در تابستان الگوی شرق اطلس و در فصل پاییز دو الگوی اسکاندیناوی و الگوی حاره- نیمکره شمالی از مهمترین متغیرهای پیشگوی تاثیرگذار در رخداد های جست باد محسوب می شوند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 "Analysis of Spatial and Temporal Distribution of Middle Clouds in Khuzestan Province" واکاوی توزیع مکانی و زمانی ابرهای میانی در استان خوزستان 20460 10.22034/gp.2025.67295.3406 FA فاطمه ساقی گروه جغرافیا. واحد اهواز. دانشگاه آزاد اسلامی. اهواز. ایران محمد بافقی زاده استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، صندوق پستی 3697-19395 تهران، ایران 0000-0003-4663-9072 جبرائیل قربانیان گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران رضا برنا گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Journal Article 2025 05 17 Introduction: Clouds are among the most important climatic elements affecting atmospheric and hydrological systems and play a key role in Earth's energy balance and hydrological cycle. Understanding the spatial and temporal patterns of mid-level clouds is crucial due to their influence on precipitation, temperature, and radiative balance, which is vital for water resources management, agriculture, and weather forecasting.<br /><br />Objective: This study aimed to investigate the spatial distribution and long-term (30-year, 1990–2020) trends of mid-level clouds in Khuzestan Province and to analyze their variations during warm and cold seasons.<br /><br />Methodology: Mid-level cloud data were obtained from the ERA5 reanalysis dataset with a spatial resolution of 0.25° for the 30-year period. Analyses included calculating spatial and seasonal averages of cloudiness, examining 30-year time series trends using the Sen’s slope estimator and the non-parametric Mann-Kendall test, and visualizing the data using GIS software.<br /><br />Findings: Results indicated that mid-level clouds have a higher contribution to total cloudiness during the cold season, with an average cloudiness of about 37% compared to only 0.5% in the warm season. Spatial distribution varied, with the northern and northeastern regions exhibiting the highest cloudiness and the southern and southeastern regions the lowest. Although annual fluctuations were observed over the 30-year period, no statistically significant long-term trend was detected.<br /><br />Conclusion: Understanding the spatial and temporal patterns of mid-level clouds can support water resource management, agricultural planning, precipitation forecasting, and drought risk reduction. However, limitations such as spatial and temporal errors in reanalysis data and unconsidered short-term fluctuations exist. Future studies could provide more precise analyses using higher-resolution satellite and ground-based observations. مقدمه: ابرها از مهم‌ترین عناصر اقلیمی تأثیرگذار بر سامانه‌های جوی و هیدرولوژیکی زمین هستند و نقش کلیدی در بیلان انرژی و چرخه هیدرولوژیک دارند. شناخت الگوهای فضایی و زمانی ابرهای میانی به دلیل تأثیر آن‌ها بر بارش، دما و توازن تابشی، برای مدیریت منابع آب، کشاورزی و پیش‌بینی‌های جوی اهمیت ویژه‌ای دارد.<br /><br />هدف: این پژوهش با هدف بررسی الگوی توزیع فضایی و روند بلندمدت (۳۰ ساله، 1990–2020) ابرهای میانی در استان خوزستان و تحلیل تغییرات آن‌ها در دوره‌های گرم و سرد سال انجام شد.<br /><br />روش تحقیق: داده‌های ابرهای میانی از پایگاه بازتحلیل ERA5 با رزولوشن فضایی 0.25 درجه برای دوره ۳۰ ساله دریافت شد. تحلیل‌ها شامل محاسبه میانگین فضایی و فصلی ابرناکی، بررسی روند سری زمانی با استفاده از تخمینگر شیب Sen و آزمون ناپارامتریک من کندال و تجسم داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار GIS بود.<br /><br />یافته‌ها: نتایج نشان داد که ابرهای میانی در دوره سرد سال سهم بیشتری از ابرناکی کل استان دارند، به طوری که میانگین ابرناکی در دوره سرد حدود 37 درصد و در دوره گرم تنها حدود 0.5 درصد بوده است. توزیع فضایی ابرها نیز متفاوت بوده و بخش‌های شمالی و شمال‌شرقی بیشترین میزان ابرناکی و بخش‌های جنوبی و جنوب‌شرقی کمترین میزان را داشته‌اند. روند ۳۰ ساله نشان داد که نوسانات سالانه ابرناکی وجود دارد، اما روند معنی‌دار بلندمدت مشاهده نشد.<br /><br />نتیجه‌گیری: شناخت الگوهای فضایی و زمانی ابرهای میانی می‌تواند در مدیریت منابع آب، برنامه‌ریزی کشاورزی، پیش‌بینی بارش و کاهش خطر خشکسالی مفید باشد. با این حال، محدودیت‌هایی نظیر خطاهای مکانی و زمانی داده‌های بازتحلیل و عدم لحاظ نوسانات کوتاه‌مدت وجود دارد. پژوهش‌های آینده می‌توانند با داده‌های ایستگاهی و ماهواره‌ای با رزولوشن بالاتر تحلیل دقیق‌تری ارائه دهند

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Providing a Model for the Development of Agricultural Tourism in Hashtjin City ارائه مدلی جهت توسعه‌ی گردشگری کشاورزی شهر هشجین 20479 10.22034/gp.2025.67648.3417 FA ناصر سیف اللهی استاد گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران مهتا عزیزی دانشجوی دکتری رشته مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 06 01 Objective: Agricultural tourism can be a suitable tool for creating a balance between the needs of tourists and rural communities, and it offers real opportunities for economic and social development while reducing adverse effects on the environment. By creating a link between urban and rural areas, agricultural tourism provides numerous opportunities for the sustainable and balanced development of regions and can play a significant role in improving the quality of life of local communities and preserving natural and cultural resources. <br /><br />Methods: The present research method is inductive, and the qualitative approach is based on grounded theory. Participants in the research process include specialists, university professors, and experienced employees in the fields of tourism and agriculture. Purposive sampling was also used, and interviews were conducted with 12 individuals to reach theoretical saturation and completeness. Based on the results, the causal conditions for the development of agricultural tourism in Hashtjin city include: people with a strong culture, changes in the situation and needs of the agricultural sector, and the empowerment and participation of local communities.<br /><br />Results: The contextual conditions are: the region's potential for investment and planning in agricultural tourism, the necessity of developing infrastructure and facilities, the lack of attention to the existing capabilities of the region, and factors related to agricultural and rural attractions. The intervening conditions are: economic factors, infrastructural weaknesses, and changes in tourists' attitudes and demands. Furthermore, the strategies include: factors related to policymaking and management, and effective marketing and advertising. Finally, the consequences related to the research on the agricultural tourism development model for Hashtjin city include: economic development, socio-cultural development, and environmental development.<br /><br />Conclusions: The findings indicate that the development of a sustainable and income-generating agricultural industry with natural and cultural resources is achievable in this region. گردشگری کشاورزی می‌تواند ابزار مناسبی برای ایجاد تعادل بین نیازهای گردشگران و جوامع روستایی باشد و فرصت‌های واقعی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی ارائه دهد، در عین حال که اثرات نامطلوب بر محیط زیست را کاهش می‌دهد. گردشگری کشاورزی با ایجاد پیوند بین شهر و روستا، فرصت‌های متعددی را برای توسعه پایدار و متوازن مناطق فراهم می‌آورد و می‌تواند نقش بسزایی در بهبود کیفیت زندگی جوامع محلی و حفظ منابع طبیعی و فرهنگی ایفا کند.<br /><br />روش پژوهش حاضر، استقرایی و رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه داده بنیاد است. مشارکت‌کنندگان در فرایند پژوهش شامل متخصصان، اساتید دانشگاه و کارمندان باتجربه در زمینه گردشگری و کشاورزی هستند. همچنین از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده شده و برای رسیدن به حد اشباع نظری و تکامل، با 12 نفر مصاحبه به عمل آمد. <br /><br />براساس نتایج، شرایط علُی جهت توسعه‌ی گردشگری کشاورزی شهر هشجین عبارت‌اند از: مردمانی با فرهنگ قوی، تغییر در وضعیت و نیازهای بخش کشاورزی و توانمندسازی و مشارکت جوامع محلی؛ بستر حاکم عبارت است از: مستعد بودن منطقه جهت سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی گردشگری کشاورزی، لزوم توسعه زیرساخت‌ها و امکانات، عدم توجه به قابلیت‌های موجود منطقه و عوامل مربوط به جاذبه‌های کشاورزی و روستایی؛ شرایط مداخله‌گر: عوامل اقتصادی، ضعف زیرساختی و تغییر در نگرش و تقاضای گردشگران؛ همچنین راهبردها عبارتند از: عوامل مربوط به سیاست‌گذاری و مدیریت و بازاریابی و تبلیغات مؤثر درنهایت پیامدها مربوط به پژوهش مدل توسعه‌ی گردشگری کشاورزی شهر هشجین شامل: توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی- فرهنگی و توسعه زیست‌محیطی است.<br /><br />یافته‌ها بیان می‌کنند که توسعه صنعت گردشگری کشاورزی پایدار و درآمدزا با حفظ منابع طبیعی و فرهنگی در این منطقه قابل تحقق است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Goal-Oriented Evaluation in the Planning and Sustainable Development of Rural Tourism in Sarein County: A Mixed and Integrated Approach ارزیابی هدف‌محور در برنامه‌ریزی و توسعه پایدار گردشگری روستایی شهرستان سرعین: رویکرد آمیخته و یکپارچه 20514 10.22034/gp.2025.67631.3416 FA جواد معدنی استادیار گروه مدیریت دولتی و گردشگری دانشگاه محقق اردبیلی رقیه بهروز ایلخچی علیا کارشناسی ارشد، کارشناس پژوهش؛ معاونت پژوهش و فناوری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 06 01 Objective: Sustainable development of rural tourism is one of the most important goals and aspirations of various societies. In this regard, it is observed that in recent years, significant measures have been taken to establish and evaluate this concept. Accordingly, the main objective of the present research is to evaluate the goal-oriented planning and sustainable development of rural tourism in Sarein County, which has been conducted using a mixed and integrated approach.<br /><br />Methods: The research method of this study is mixed, and the adopted approach is an exploratory sequential design. In the first phase, using the qualitative method of thematic analysis, the components and indicators of goal-oriented planning and sustainable development of rural tourism in Sarein County were identified and explained. The primary data collection tool in this phase was semi-structured interviews, conducted with 18 experts in this field through purposive sampling.<br /><br />Results: According to the research findings, 243 raw statements were extracted and, following an inductive (bottom-up) approach based on the Attride-Stirling framework, each code was categorized under basic themes. A total of 97 basic themes were identified, and through the consolidation of these themes, 31 organizing themes were derived, ultimately leading to the extraction of 4 overarching themes.<br /><br />In the second phase, a quantitative survey method was employed to validate and rank these components and indicators. A researcher-made questionnaire was administered to 52 experts, all of whom confirmed the components and indicators. Among them, the socio-cultural component ranked first. The software used in this phase included SPSS26 and SmartPLS4, through which all components and indicators were analyzed.<br /><br />Conclusions: In line with the results of this study, goal-oriented evaluation of planning and sustainable development of rural tourism in Sarein County requires a flexible and integrated approach. In this research, the components and indicators were categorized and confirmed under the..... توسعه پایدار گردشگری روستایی از مهمترین اهداف و آرمان‌های جوامع مختلف است. در همین خصوص، ملاحظه می‌شود که در سال‌های اخیر، اقدامات مهمی در زمینه ایجاد و ارزیابی این مقوله صورت گرفته است. به همین منظور، هدف اصلی تحقیق حاضر ارزیابی هدف‌محور در برنامه‌ریزی و توسعه پایدار گردشگری روستایی شهرستان سرعین است که با رویکرد آمیخته و یکپارچه صورت پذیرفته است. روش تحقیق حاضر ترکیبی و رویکرد مورد استفاده در آن، رویکرد متوالی اکتشافی است. در فاز اول با استفاده از روش کیفی تحلیل مضمون به شناسایی و تبیین مولفه‌ها و شاخص‌های ارزیابی هدف‌محور برنامه‌ریزی و توسعه پایدار گردشگری روستایی در شهرستان سرعین پرداخته شده است. ابزار اصلی گردآوری اطلاعات در این فاز، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته می‌باشند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، از 18 تن از خبرگان این حوزه مصاحبه به‌عمل آمد. مطابق با یافته‌های تحقیق، 243 گزاره خام استخراج شدند و با طی یک رویکرد استقرایی (جزء به کل) در قالب رویکرد آتراید-استرلینگ هریک از کدها در قالب مضامین پایه جای گرفتند. تعداد 97 مضمون پایه شناسایی گردید و مطابق با منوال قبل، از تجمیع مضامین پایه، تعداد 31 مضمون سازمان‌دهنده و در نهایت، تعداد 4 مضمون فراگیر استخراج شدند. در فاز دوم، با استفاده از روش کمی پیمایش، به تایید و رتبه‌بندی این مولفه‌ها و شاخص‌ها پرداخته شد که 52 تن از خبرگان به سوالات پرسشنامه محقق‌ساخته پاسخ دادند که همگی مولفه‌ها و شاخص‌ها مورد تایید واقع شدند که از میان آنها، مولفه فرهنگی-اجتماعی در رتبه نخست قرار گرفت. نرم‌افزارهای مورد استفاده در این فاز SPSS26 و SmartPLS4 بودند که تمامی مولفه‌ها و شاخص‌ها با استفاده از آنها تجزیه‌وتحلیل شدند. مطابق با نتایج تحقیق حاضر، ارزیابی هدف‌محور برنامه‌ریزی و توسعه پایدار گردشگری روستایی در شهرستان سرعین نیازمند یک رویکرد منعطف و یکپارچه می‌باشد که در این تحقیق، مولفه و شاخص‌های آن در قالب مصامین ف...

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Analyzing morphological changes in the Sefidrood River using satellite images and GIS (Case Study: Sefidrud River, Gilan) تحلیل تغییرات مورفولوژیکی رودخانه با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و GIS (مطالعه موردی: رودخانه‌ سفیدرود، گیلان) 20535 10.22034/gp.2025.67811.3421 FA مریم ایلانلو استادیار، گروه جغرافیا ، واحدماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران. رایانامه: Journal Article 2025 06 12 Objective: The main objective of this study is to analyze the temporal and spatial displacement of a section of the Sefidrud River in Gilan Province, northern Iran. The research aims to understand how geomorphological changes, driven by hydrological conditions and anthropogenic activities, have impacted the river’s morphology, resulting in environmental and socio-economic consequences.<br /><br />Methods: This study employed remote sensing and Geographic Information System (GIS) tools and techniques to monitor and evaluate morphological changes in the Sefidrud River over a 40-year period (1985–2025). Key parameters such as the sinuosity index and river channel width were used to assess channel shifts. Satellite imagery and schematic profile analyses were utilized to map erosion and sedimentation patterns across different decades<br /><br />Results: <br /><br />Findings indicate that between 1985 and 2005, the river channel was primarily affected by widespread sedimentation due to increased channel area and reduced flow energy. In contrast, during the 2005–2025 period, this trend reversed, with the active channel experiencing significant narrowing, intensified lateral erosion, and increased morphological dynamism. The total river width decreased drastically from approximately 23,467 meters in 1985 to 4,176 meters in 2025—an overall reduction of about 82%. A consistent decrease in sinuosity across all sections reflected a shift toward a straighter river path. Additionally, lateral channel migration was predominantly westward, with more significant changes observed in the upstream and midstream reaches<br /><br />Conclusions: The study reveals a clear temporal shift from sediment-dominated processes in the early decades to erosion-dominated dynamics in recent years. These changes highlight the impact of both natural and human-induced factors on river morphology. The results underscore the importance of continuous monitoring using remote sensing and GIS techniques for sustainable river management and planning. ژئومورفولوژی، شرایط هیدرولوژیکی و فعالیت‌های انسانی موجب تغییر شکل رودخانه و جابجایی مسیر آن می‌شوند که این امر پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی-اقتصادی به همراه دارد. هدف از این پژوهش بررسی جابه جایی زمانی و مکانی بخشی از رودخانه‌ سفیدرود در استان گیلان می‌باشد. این پژوهش با بهره‌گیری از ابزارها و تکنیک‌های سنجش‌ از دور و GIS، به بررسی تغییرات مورفولوژیکی، اندازه‌گیری میزان جابجایی فضایی-زمانی، فرسایش و رسوب‌گذاری بستر رودخانه سفیدرود طی یک دوره‌ی ۴۰ ساله (۱۹۸۵ تا ۲۰۲۵) می‌پردازد. تغییرات مورفولوژیکی بر اساس شاخص درجه پیچشی (sinuosity index)، عرض رودخانه اندازه‌گیری شده‌اند. نتایج نشان داد که بستر انتخابی مورد مطالعه در دهه‌های ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۵ عمدتاً تحت تأثیر رسوبگذاری گسترده قرار داشته است، به طوری در گذشته، افزایش مساحت بستر و کاهش انرژی جریان، شرایط مناسب برای رسوب‌گذاری در بستر رودخانه فراهم کرده بود. با ورود به بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵، این روند معکوس شده و بستر فعال رودخانه با کاهش معنادار عرض و تشدید فرسایش جانبی، پویایی بیشتری از خود نشان داده است. همزمان، پهنای کل رودخانه از حدود ۲۳۴۶۷ متر در سال ۱۹۸۵ به ۴۱۷۶ متر در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است، که نشان‌دهنده کاهش حدود ۸۲ درصدی در طول دوره مطالعه است. کاهش ضریب خمیدگی در تمامی مقاطع نشان‌دهنده‌ی کاهش میزان پیچ‌وخم و گرایش رودخانه به مسیر مستقیم‌تر است. جابه‌جایی عرضی مجرا عمدتاً به سمت غرب صورت گرفته و در نواحی بالادست و میانی شدت بیشتری داشته است. تحلیل پروفیل‌های شماتیک و نقشه‌های فرسایش و رسوب‌گذاری نیز نشان می‌دهد که در دهه‌های ابتدایی، فرایند رسوب‌گذاری غالب بوده، اما به مرور زمان روند فرسایش افزایش یافته و در برخی بخش‌ها موجب پایداری نسبی بستر شده است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Spatio-temporal analysis of the Arabian High and its redefinition as the Southwest Asian Anticyclone تحلیل مکانی-زمانی سامانه واچرخند عربستان و بازتعریف آن به‌عنوان واچرخند جنوب‌غرب آسیا 20559 10.22034/gp.2025.67534.3425 FA سوسن حیدری دانش آموخته دکترای آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران مصطفی کریمی دانشیار اقلیم شناسی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران مریم عدالت مقدم دانشجوی دکترای آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران Journal Article 2025 06 29 A persistent high-pressure system extending from eastern Africa across the Arabian Peninsula to the Arabian Sea significantly influences the weather and climatic conditions of Iran and the broader Southwest Asian region. In domestic scientific literature commonly referred to as the "Arabian High" or "Arabian Subtropical/" Anticyclone and is a crucial element of the region’s atmospheric circulation. This study examines the spatiotemporal behavior of the anticyclone by analyzing its monthly location at three pressure levels: 850, 700, and 500 hPa. Using ERA5 reanalysis geopotential height data over the period 1940 to 2023. Findings reveal a distinct seasonal movement pattern. At 850 hPa, the anticyclone is mainly centered over the Arabian Peninsula and adjacent land areas during the warm season. As the region enters the cold season, it gradually shifts southward, with its core positioned over the Arabian Sea and southeastern Arabia at winter’s peak. The system returns northward over land with the onset of warmer months. A similar movement trend is observed at 700 and 500 hPa, though spatial variability intensifies with altitude. In particular, at 500 hPa, the system displays greater latitudinal and longitudinal spread, especially during the cold season, extending from the eastern Arabian Sea to the Red Sea. Given its pronounced role in regional atmospheric dynamics and Iran’s climate, we propose the term Southwest Asian Anticyclone. This designation more accurately reflects the system’s spatial extent and synoptic identity, offering a clearer conceptual framework for future meteorological and climatological research. از سامانه‌های سینوپتیکی موثر بر رخدادهای جوی و شرایط اقلیمی ایران و منطقه جنوب‌غرب آسیا، پرارتفاع/ واچرخندی است که در گستره شرق آفریقا، شبه‌جزیره عربستان تا دریای عرب فعال است. در متون علمی داخلی این سامانه با عناوینی نظیر «پرفشار عربستان»، «واچرخند عربستان» یا «پرارتفاع عربی» شناخته می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل رفتار مکانی این مرکز پرارتفاع/واچرخندی در ترازهای مختلف جو (850، 700 و 500 هکتوپاسکال) و تبیین هویت سینوپتیکی آن بر اساس داده‌های ژئوپتانسیل بازکاوی‌شده ERA5 در بازه زمانی 84 ساله (1940 تا 2023) است. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که در تراز 850 هکتوپاسکال، این سامانه در فصل گرم سال بیشتر بر فراز خشکی‌های شبه‌جزیره عربستان و جنوب‌غرب آسیا مستقر می‌شود. با آغاز فصل سرد، موقعیت سامانه واچرخند عربستان به‌تدریج به سمت عرض‌های جنوبی‌تر جابجا می‌شود به‌طوری‌که در اوج زمستان عمدتاً بر فراز دریای عرب و تا حدودی بر نواحی جنوب‌شرقی شبه‌جزیره عربستان متمرکز می‌گردد. با گذار مجدد به فصل گرم، سامانه واچرخند عربستان بار دیگر به سمت خشکی و نواحی مرکزی و شمالی شبه‌جزیره عربستان جابجا می‌شود. این الگوی مکانی در ترازهای 700 و 500 هکتوپاسکال نیز قابل مشاهده می‌باشد با این تفاوت که دامنه تغییرپذیری مکانی آن به‌ویژه در تراز 500 هکتوپاسکال به‌مراتب بیشتر(گسترده تر) از تراز 850 هکتوپاسکال است. علاوه بر آن، در تراز 500 هکتوپاسکال واریانس مکانی قابل توجهی در موقعیت این سامانه در دوره سرد مشاهده می‌شود، به‌گونه‌ای که پهنه‌ای از سواحل شرقی دریای عرب تا دریای سرخ را دربر می‌گیرد. با توجه به ویژگی‌های مکانی-زمانی و نقش موثر این واچرخند در الگوهای گردش جو و تأثیر آن بر اقلیم جنوب‌غرب آسیا و ایران پیشنهاد می‌شود با عنوان «واچرخند جنوب‌غرب آسیا» نام‌گذاری شود. این نام‌گذاری ضمن بازتاب دقیق‌تر گستره عملکرد و ماهیت سینوپتیکی این سامانه، در جهت بهبود شفافیت مفهومی و کارکردی آن در مطالعات اقلیمی آینده سودمند خواهد بود.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 Foresight of Agricultural Product Transportation Development in West Azerbaijan Province آینده‌نگاری توسعه حمل‌و‌نقل محصولات کشاورزی در استان آذربایجان غربی 20566 10.22034/gp.2025.68360.3434 FA سهراب میرلو دانشجوی دکتری، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسین کوهستانی مدیر گروه ترویج کشاورزی وتوسعه روستایی دانشگاه تبریز فاطمه کاظمیه دانشیار، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 07 28 Objective: This research, aimed at developing a structural method and elucidating the fundamental principles in key drivers, has conducted a future-oriented study of the challenges in agricultural product transportation in West Azerbaijan Province. Rural settlements are inherently dynamic and evolving, and the development of transportation as a key infrastructure plays a vital role in this dynamism.<br /><br />West Azerbaijan Province, relying on the agricultural sector, requires the strengthening of transportation infrastructure to develop international trade.<br /><br />Methods: The research methodology is quantitative and applied, with data collected through questionnaires and library resources.The research approach is descriptive-analytical, employing future studies techniques and structural analyses, particularly the MICMAC method, to examine the relationships between variables.<br /><br />To gather information, 30 managers, experts, and professors were utilized, and cross-impact matrices were developed to analyze correlations.<br /><br />Results: The findings revealed that key factors in improving agricultural product transportation include rural infrastructure, transportation costs, safety, scheduling, and innovative technologies.<br /><br />A cross-impact matrix with dimensions of 43×43 and a fill rate of 92.8% indicates a high degree of interaction among these factors.Out of 1716 possible relationships, 133 had zero impact, 779 had weak impact, 759 had medium impact, and 178 had strong impact.Conclusions: The results indicated that investment in infrastructure, effective communication between production and consumption regions, utilization of innovative technologies, reduction of fuel costs, and improvement of road quality are key drivers in optimizing agricultural product transportation هدف: این پژوهش با هدف ایجاد روشی ساختاری و تبیین اصول اساسی در پیشران‌های کلیدی، به آینده‌نگاری چالش‌های حمل‌ونقل محصولات کشاورزی در استان آذربایجان غربی پرداخته است. <br /><br />سکونتگاه‌های روستایی به‌طور ذاتی پویا و در حال تغییر بوده و توسعه حمل‌ونقل به‌عنوان زیرساختی کلیدی، نقشی حیاتی در این پویایی ایفا می‌کند. <br /><br />استان آذربایجان غربی با اتکا به بخش کشاورزی، نیازمند تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل برای توسعه تجارت بین‌المللی است.<br /><br />روش پژوهش: روش تحقیق کمی و کاربردی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه و منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است.روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با بهره‌گیری از تکنیک‌های آینده‌پژوهی و تحلیل‌های ساختاری، به‌ویژه روش میک مک، به بررسی روابط بین متغیرها پرداخته است. برای گردآوری اطلاعات از 30 نفر از مدیران، کارشناسان و اساتید استفاده شده و ماتریس‌های تأثیر متقابل برای تحلیل همبستگی‌ها تدوین شده است.<br /><br />نتایج: یافته‌ها نشان داد که عوامل کلیدی در بهبود حمل‌ونقل محصولات کشاورزی شامل زیرساخت‌های روستایی، هزینه‌های حمل‌ونقل، ایمنی، زمان‌بندی و فناوری‌های نوین است. ماتریس تأثیر متقابل با ابعاد 43×43 و درجه پرشدگی 92.8 درصد، نشان‌دهنده تأثیر متقابل بالای این عوامل است. از 1716 رابطه ممکن، 133 رابطه با تأثیر صفر، 779 رابطه ضعیف، 759 رابطه متوسط و 178 رابطه قوی شناسایی شد.<br /><br />نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، ارتباط مؤثر بین مناطق تولید و مصرف، استفاده از فناوری‌های نوین، کاهش هزینه‌های سوخت و بهبود کیفیت جاده‌ها، پیشران‌های کلیدی بهینه‌سازی حمل‌ونقل محصولات کشاورزی هستند

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 96 2026 08 23 The Challenges of urban housing policy in Iran چالش های سیاست مسکن شهری در ایران 20602 10.22034/gp.2025.65860.3364 FA محمدرضا پورمحمدی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی دانشگاه تبریز رسول قربانی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی دانشگاه تبریز مهسا خوش سیمای سردرود دانشجو Journal Article 2025 02 18 Achieving housing,especiallyin themetropolises ofdeveloping countries thathave deep problemsof rapid urbanization,poverty urbanization,andirrational inflationary economies,is notpossible all atonce,but requires yearsof continuousand flexible policymaking that isgradually advancedby themain factors.Themain goal ofhousing policies isto address thechallenges ofurban housing policy forthe target group,which isthe main focus ofthe research.The mechanismof entering thecurrent housing market conditions,whether inthe governmental ormarket dimension,isnot possible despite theexisting structures andeconomic,social,environmental-physicaland management challenges;while themain goal ofpolicies isto provide housing for"all"especially low-income groups,in terms ofownershipor rental andaffordability.This researchis basedon thepurpose,fundamental andcomposite innature,and byadopting theexplanatory approachand content analysis,it reviewsand systematically analyzes thesources andtexts in thefield ofthe subject.The research method used to achieve theintended goal issummative content analysis;So that byassuming certain definitions,thetexts were studied.These concepts andoperational definitions were extracted basedon theoretical discussions.In thesecond step,resource retrieval was carriedout based on keywords, titlesand abstracts,and in thethird step,withthe help ofexpert questionnaires,a conceptual framework was developed withconfirmatory factor analysis inSmart PLS softwareto selectthe main identifiers.This article has addressed thechallenges ofIran's urban housing policy as asocial need;Because theyare facing various social,structural institutional,economic,environmental-physical andmanagement problems.On theother hand,many households aredissatisfied withthe existing housing conditions,because thesocial factor has been neglected inpolicymaking;therefore, theexisting challenges mustbe resolved ina synergistic andgradual manner.By selecting themain indicators related tothe5main structures and the45-question design,20questions andmain identifiers were finally identified.In thestructural-institutional factor,3indicators,radical thinking andcomplete concentration in thehousing sector,government enterprise andnon-dependence on thepath of policies as indicators;in the economic factor,3 indicators wereidentified,oil prices,economic sanctions,and exchange rate developments,and lackof transparency andstability inparallel land andhousing markets;in thesocial factor,5 indicators were identified,the absence ofmixed communities,lack ofparticipation,lack ofattention tothe community,andultimately thedifference in thebeliefs of experts andthe poor in theeffectiveness ofpolicies;in the environmental-physical factor,4indicators were identified, problems with thedesign andengineering ofexisting housing,lack ofattention toclimatic conditions,lackof attention toneighborhood relations,and inappropriate building density;and finally,in the managerial factor,5indicators were identified,housing indicators,lack of flexibility ofcomprehensive plans inpaying attention tohousing,lack ofa rental system,lack ofintegration ofhousing policieswith other policies,and finally,lack ofattention toland policy. دستیابی به مسکن بویژه درکلانشهرهای کشورهای درحال توسعه که مشکلات عمقی شهرنشینی سریع،شهرنشینی فقرواقتصادهای تورمی غیرمنطقی دارند؛بصورت یکباره امکان پذیر نیست،بلکه به سال‌ها سیاستگذاری‌های تداومی وانعطاف‌پذیرکه بصورت تدریجی توسط عوامل اصلی پیش روند،نیاز است.هدف اصلی از سیاست‌های حوزه مسکن،رفع چالش‌های سیاست مسکن شهری گروه هدف می‌باشدکه تمرکز اصلی تحقیق است.سازوکارورودبه شرایط بازار مسکن کنونی چه دربعد دولتی وچه دربعد بازاری باوجود ساختارهای موجودوچالش‌های اقتصادی،اجتماعی،محیطی-کالبدی ومدیریتی امکان پذیر نیست؛در حالی که هدف اصلی سیاست‌هاتأمین مسکن برای«همه»بویژه اقشار کم درآمداز جهت خانه‌دارشدن مالکیتی یااستیجاری و قابلیت استطاعت است.این پژوهش براساس هدف، بنیادی وماهیتاً ترکیبی است وبااتخاذ رویکرد تبیینی وتحلیل محتوابه مروروتحلیل سیستماتیک منابع ومتون درزمینه موضوع می‌پردازد.روش تحقیق بکارگرفته شده درجهت دستیابی به هدف در نظرگرفته شده،تحلیل محتوای تلفیقی است؛بطوری‌که بامفروض گرفتن تعریف‌های مشخص به مطالعه متون پرداخته شد.این مفاهیم وتعاریف عملیاتی براساس مباحث نظری استخراج شد.درگام دوم بازیابی منابع براساس کلیدواژگان،عنوان وچکیده انجام شدودرمرحله سوم باکمک پرسشنامه خبرگان تحلیل وچارچوب مفهومی باتحلیل عاملی تأییدی درنرم افزار اسمارت پی ال اس جهت گزینش معرف‌های اصلی تدوین شد.این مقاله به چالش‌های سیاست‌گذاری مسکن شهری ایران بعنوان یک نیازاجتماعی پرداخته است؛چرا که بامشکلات اجتماعی،ساختاری-نهادی،اقتصادی،محیطی-کالبدی ومدیریتی گوناگونی روبرو هستند.ازطرف دیگربسیاری ازخانوارهاازشرایط سکونتی موجود،ناراضی می‌باشند،چراکه عامل اجتماعی درسیاست‌گذاری‌ها مغفول مانده است؛بنابراین چالش‌های موجودباید بصورت هم‌افزا-تدریجی برطرف شوند.باگزینش معرف‌های اصلی مرتبط با5سازه اصلی وطرح45سوأل نهایتاً20سوأل ومعرف اصلی شناسایی گردید.در عامل ساختاری-نهادی3معرف،تفکرات رادیکالی وتمرکز کامل دربخش مسکن،بنگاهداری دولت وعدم وابستگی به مسیرسیاست‌هابه عنوان معرف‌های کلیدی؛در عامل اقتصادی نیز3معرف، قیمت نفت،تحریم‌های اقتصادی وتحولات نرخ ارزوعدم شفافیت وثبات دربازارهای موازی زمین ومسکن؛در عامل اجتماعی5معرف،نبود جوامع مختلط،عدم مشارکت،عدم توجه به جامعه ودر نهایت تفاوت درباور کارشناسان وفقرا دراثربخشی سیاست‌ها؛در عامل محیطی- کالبدی نیز4معرف،مشکلات طراحی ومهندسی مساکن موجود،عدم توجه به شرایط اقلیمی،عدم توجه به روابط همسایگی وتراکم نامناسب ساختمانی ودرنهایت درعامل مدیریتی5معرف،شاخص‌های مسکن،عدم انعطاف‌پذیری طرح‌های جامع درتوجه به مسکن، نبودنظام استیجار،عدم تلفیق سیاست‌های مسکن باسایرسیاست‌هاونهایتاً عدم توجه به سیاست زمین شناسایی گردید.