دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Investigating land use changes and their effects on landslides (Case study: Namin County) بررسی تغییرات کاربری اراضی و اثرات آن بر زمین لغزش ( مطالعه موردی: شهرستان نمین) 20315 10.22034/gp.2025.66708.3388 FA لیلا آقایاری پژوهشگر پسا دکتری، رشته ژئومورفولوژی ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران صیاد اصغری سراسکانرود استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران بتول زینالی استاد گروه آب و هواشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 04 15 Objective: The aim of the present study is to investigate the changes in different land uses and evaluate the effects of land use changes on landslides in Namin County.<br /><br />Methods: . In order to achieve the objectives of this research, first a land use map was prepared using the object-oriented method for the two periods of 2002 and 2024. In the next step, information layers of other effective factors for landslides in the city were prepared in the GIS environment. The evaluation and standardization of the layers were carried out using the fuzzy membership function and weighting of the criteria, using the CRITIC method. The final analysis and modeling was performed using the ARAS multi-criteria algorithm.<br /><br />Results: .The results of this study showed that the largest area in 2002 was related to poor pastures and rainfed agriculture, with 493.71 and 209.91 square kilometers, respectively, and in 2024, it was related to poor pastures and rainfed pastures with 422.62 and 271.93 square kilometers, respectively. According to the 2002 landslide zoning map, 15.15 and 22.46 percent of the county's area are in the very high and high-risk categories, respectively, and according to the 2024 landslide zoning, 15.92 and 26.04 percent of the county's area are in the very high-risk and high-risk categories, respectively.<br /><br />Conclusions: .In general, it can be said that the main reasons for the increase in the number of landslides in Namin Shib County are slope, land use change and human intervention through land use change, vegetation destruction, overgrazing, release of irrigation water at the end of agricultural lands, and road construction . شناسایی مناطقی که مستعد زمین‌لغزش می‌باشند می‌تواند در حد ممکن از وقوع این پدیده جلوگیری کند و باعث حفظ جان و مال انسان‌های در معرض خطر شود. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر، بررسی تغییرات کاربری‌های مختلف و ارزیابی اثرات تغییرات کاربری‌ها بر زمین لغزش، در شهرستان نمین می‌باشد. در راستای دستیابی به اهداف این تحقیق، ابتدا نقشه کاربری اراضی با استفاده از روش شی‌گرا برای دو دوره‌ی 2002 و 2024، تهیه‌ شده است. در مرحله بعد لایه‌های اطلاعاتی سایر عوامل مؤثر برای زمین لغزش شهرستان در محیط GIS تهیه گردید. ارزش‌گذاری و استانداردسازی لایه‌ها با استفاده از تابع عضویت فازی و وزن‌دهی معیارها، با بهره گیری از روش CRITIC انجام شد. تحلیل و مدل‌سازی نهایی با استفاده از الگوریتم چند معیارARAS ، صورت پذیرفت. نتایج این پژوهش نشان داد، بیشترین میزان مساحت در سال 2002 مربوط به مراتع ضعیف و زراعت دیم، به ترتیب با 71/493 و 91/209 کیلومتر مربع و در سال 2024، مربوط به مراتع ضعیف و مراتع دیمی به ترتیب با 62/422 و 93/271 کیلومترمربع می‌باشد. با توجه به نقشة پهنه‌‌بندی زمین لغزش در سال 2002 به ترتیب 15/15 و 46/22 درصد و طبق پهنه‌بندی زمین لغزش 2024 به ترتیب 92/15 و 04/26 درصد از مساحت شهرستان در دو طبقة بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارند. به طور کلی می توان گفت، عمده دلایل افزایش مقدار وجود زمین لغزش در سطح شهرستان نمین شیب، تغییر کاربری و دخالت عوامل انسانی از طریق تغییر کاربری اراضی، تخریب پوشش گیاهی، چرای بیش از حد، رها شدن آب آبیاری در انتهای اراضی زراعی، احداث جاده از جمله عوامل عمده زمین لغزش شهرستان نمین می‌توان عنوان کرد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 "Investigation of the Correlation between Atmospheric Climatic Elements Affecting the Temporal Dispersion of Methane (CH4) Pollution in Mazandaran Province" بررسی میزان همبستگی عناصراقلیمی جوی مؤثر بر پراکندگی زمانی آلاینده متان (CH4) در استان مازندران 20353 10.22034/gp.2025.67467.3409 FA علی اصغر شیرزاد دانشگاه تبریز دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی علی محمد خورشید دوست دانشگاه تبریز اذربایجان ایران سعید جهانبخش اصل دانشگاه تبریز تبریز ایران Journal Article 2025 05 31 Mazandaran Province, due to its unique climatic conditions and extensive agricultural and industrial activities, is considered one of the potential hotspots for methane (CH₄) emissions in Iran. This study aims to examine the correlation between various atmospheric climatic elements—including temperature, relative humidity, wind speed and direction, precipitation, and air pressure—and the temporal distribution of methane pollution in the province. To achieve this, Sentinel-5P satellite data and meteorological observations from regional stations were collected and analyzed over the period from 2018 to 2024. Pearson correlation and multiple regression methods were employed to assess the relationships among variables. The linear trend analysis of methane concentrations from 2019 to 2024 across different cities in Mazandaran revealed a general upward trend in methane levels, indicating a gradual increase over time. The findings highlight that climatic factors such as aerosols, temperature, and solar radiation play a central role in the variation of atmospheric methane concentrations, whereas parameters like wind speed, atmospheric pressure, and heat flux exert relatively minor influences. Moreover, results from the multivariate regression analysis identified aerosols, longwave radiation, and wind as significant predictors of methane concentrations in the province. These insights can contribute to identifying spatial and temporal patterns of methane distribution and support the development of strategic management approaches aimed at reducing methane emissions in Mazandaran Province. استان مازندران به دلیل ویژگی‌های خاص اقلیمی و فعالیت‌های کشاورزی و صنعتی، از مناطق مستعد برای انتشار گاز متان (CH₄) در کشور ایران محسوب می‌شود. هدف از این پژوهش، بررسی میزان همبستگی عناصر اقلیمی جوی شامل دما، رطوبت نسبی، سرعت و جهت باد، بارندگی و فشار هوا با پراکندگی زمانی آلاینده متان در این استان است. در این راستا، داده‌های ماهواره‌ای Sentinel-5P و اطلاعات هواشناسی ایستگاه‌های منطقه طی بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ جمع‌آوری و تحلیل گردید. روش‌های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه جهت سنجش روابط بین متغیرها به کار گرفته شد. نتایج تحلیل روند گاز متان و همچنین تحلیل‌های آماری مبتنی بر مدل خطی (Linear Trend Model) در بازه زمانی 2018 تا 2024 برای شهرهای مختلف استان مازندران نشان‌دهنده روند صعودی در غلظت گاز متان در تمامی مناطق مورد مطالعه و افزایش تدریجی غلظت گاز متان در طی زمان است. نتایج این پژوهش تأکید می‌کند که عناصر اقلیمی نظیر آئروسل‌ها، دما و تابش خورشید نقش اصلی را در افزایش یا کاهش غلظت گاز متان در جو ایفا می‌کنند، در حالی که پارامترهای دیگری مانند سرعت باد، فشار و شار حرارتی تأثیرات کم‌اهمیت‌تری دارند. همچنین نتیجه نهایی تحلیل رگرسیون چندمتغیره نشان داد که در میان متغیرهای اقلیمی بررسی‌شده، آئروسل‌ها، تابش موج بلند و باد به‌طور معناداری بر غلظت گاز متان در استان مازندران تأثیرگذار هستند. نتایج این پژوهش می‌تواند در شناسایی الگوهای زمانی و مکانی پراکندگی متان و تدوین راهکارهای مدیریتی برای کاهش انتشار این گاز در سطح استان مازندران نقش مؤثری ایفا نماید.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Statistical Modeling and Analysis of Peak Flood Discharge in the Tang-e-Karzin Catchment Using Bootstrapping and Multiple Probability Distributions مدل‌سازی آماری و تحلیل دبی اوج سیلاب در حوضه تنگ کارزین با استفاده از روش بوت‌استرپینگ و توزیع‌های احتمالاتی چندگانه 20374 10.22034/gp.2025.67538.3413 FA هیوا علمی زاده هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون خرمشهر Pldn زینلی گروه زمین‌شناسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، ایران Journal Article 2025 05 27 Flood frequency analysis and statistical modeling of peak discharge are essential for water resource management, hydraulic structure design, and flood hazard mitigation in semi-arid regions. This study analyzes the peak flood discharge of the Qareh-Aghaj River in the Tang-e-Karzin catchment, employing multiple probability distributions, including Gumbel Type 1, 2-parameter Gamma, 2- and 3-parameter Log-Normal, Generalized Pareto, Generalized Extreme Value (GEV), and Pearson Type 3. Parameters were estimated using methods of moments (MOM), maximum likelihood (MML), probability-weighted moments (PWM), and maximum entropy (ENT). To assess uncertainty in peak discharge predictions for return periods of 2 to 1,000 years, non-parametric bootstrapping with 1,000 random samples was applied. Peak discharge data were evaluated using foundational statistical tests: the runs test (z=0.025), Grubbs-Beck test (indicating an extreme flood event), Wald-Wolfowitz test (u=0.896), and Mann-Whitney test (p-value=0.6625), confirming data randomness, independence, and homogeneity. The Kolmogorov-Smirnov (K-S) test assessed goodness-of-fit, with the 2-parameter Log-Normal (K-S=0.089) and GEV (K-S=0.063, peak discharge 11,044.6 m³/s for a 1,000-year return period) distributions demonstrating superior performance. Bootstrapping generated 95% confidence intervals, reducing prediction uncertainty, particularly for these distributions. Comparisons using K-S and Anderson-Darling (A-D) criteria further confirmed their superiority. The findings validate bootstrapping as an effective tool for enhancing hydrological predictions and provide recommendations for designing flood-resilient structures and optimizing water resource management in the Tang-e-Karzin catchment. These results offer a foundation for flood management, hydraulic structure design, and water resource planning in this catchment and similar semi-arid regions. تحلیل فراوانی سیلاب و مدل‌سازی آماری دبی اوج برای مدیریت منابع آب، طراحی سازه‌های هیدرولیکی و کاهش مخاطرات سیل در مناطق نیمه‌خشک ضروری است. در این پژوهش با هدف تحلیل فراوانی دبی اوج سیلاب رودخانه قره‌آغاج در حوضه تنگ کارزین، توزیع‌های احتمالاتی شامل گامبل نوع 1، گاما 2 پارامتری، لوگ نرمال 2 و 3 پارامتری، پارتو تعمیم‌یافته، مقادیر حدی تعمیم‌یافته (GEV) و پیرسون نوع 3 با روش‌های برآورد پارامترهای گشتاورهای معمولی (MOM)، حداکثر درست‌نمایی (MML)، گشتاورهای وزن‌دار احتمالی (PWM) و حداکثر آنتروپی (ENT) مدل‌سازی شدند. برای ارزیابی عدم قطعیت در پیش‌بینی دبی اوج در دوره‌های برگشت 2 تا 1000 سال، روش بوت‌استرپینگ با 1000 نمونه‌گیری تصادفی اعمال شد. همچنین داده‌های دبی اوج با آزمون‌های آماری پایه (گردش، گروبز-بگ، والد-ولفوویتز، من-ویتنی) شامل گردش (z=0.025)، گروبز-بگ (شان‌دهنده رویداد سیلابی شدید)، والد-ولفوویتز (u=0.896) و من-ویتنی (p-value=0.6625) تحلیل شدند که تصادفی بودن، استقلال و همگنی داده‌ها را تأیید کردند. در ادامه آزمون کولموگروف-اسمیرنوف (K-S) برای ارزیابی نیکویی برازش استفاده شد و توزیع‌های لوگ نرمال 2 پارامتری و GEV (دبی اوج m³/s 11044.6 در 1000 سال) بهترین برازش را نشان دادند (063/0 و 0.089 K-S:). بوت‌استرپینگ بازه‌های اطمینان 95% را برای دبی اوج تولید کرد که نشان‌دهنده کاهش عدم قطعیت در پیش‌بینی‌ها به‌ویژه برای توزیع‌های مذکور بود. مقایسه معیارهای K-S و اندرسون-دارلینگ (A-D) نیز بر برتری این توزیع‌ها تأکید کرد. نتایج این مطالعه کاربرد روش بوت‌استرپینگ را به‌عنوان ابزاری مؤثر برای بهبود پیش‌بینی‌های هیدرولوژیکی تأیید می‌کند و توصیه‌هایی برای طراحی سازه‌های مقاوم در برابر سیلاب و مدیریت بهینه منابع آب در حوضه تنگ کارزین ارائه می‌دهد. نتایج این مطالعه می‌توانند به‌عنوان مبنایی برای مدیریت سیلاب، طراحی سازه‌های هیدرولیکی و برنامه‌ریزی منابع آب در این حوضه و سایر مناطق مشابه در اقلیم‌های نیمه‌خشک مورد استفاده قرار گیرند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Analysis of urban resilience using the combination of fuzzy model and learning machine, a case study of Tabriz city تحلیل تاب آوری شهری با استفاده از ترکیب مدل فازی و ماشین یادگیرنده، مطالعه موردی شهر تبریز 20527 10.22034/gp.2025.63290.3339 FA رضا محمودنژاد کارمند آموزش و پرورش Journal Article 2024 12 24 In recent years, the vulnerability of Iran's big cities has increased against unexpected incidents and accidents, and in contrast to the low level of resilience, human life has been endangered in these cities. Based on this, the aim of this article is to analyze urban resilience using a combination of fuzzy model and machine learning in Tabriz city as a metropolis in the northwestern region of the country. This research is applied-developmental in terms of purpose, descriptive-analytical in terms of method. which are three physical, social and natural components with 41 effective indicators in urban resilience, which were compiled and compiled based on questioning and examining various sources. Then, preparing the maps of each variable and creating fuzzy layers using the fuzzy neural network model in the Idris Terrset software environment, the resilience of Tabriz city was determined. Validation with the help of ROC curve is equal to 0.856, which shows a very good result. According to the obtained results, About 10 percent of the area of Tabriz city is in dangerous conditions in terms of resilience, while 36 percent of the total city area has a high level of flexibility. Ultimately, separate recommendations were presented based on the resilience conditions and land uses.<br /><br />Key words: urban resilience - fuzzy model - learning machine - Tabriz در سال‌های اخیر خطرپذیری شهرهای بزرگ ایران، در برابر حوادث و سوانح غیرمترقبه افزایش‌یافته و در مقابل پایین بودن سطح تاب‌آوری سبب به خطر افتادن حیات بشری در این شهرها شده است. براین اساس، هدف این مقاله تحلیل تاب‌آوری شهری با استفاده از ترکیب مدل فازی و ماشین یادگیرنده، در شهر تبریز به‌عنوان کلان‌شهر منطقه شمال غرب کشور است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی – توسعه‌، ازنظر روش توصیفی – تحلیلی است؛ و نظر به اهمیت تاب‌آوری در که سه مؤلفه مهم تاب‌آوری شامل کالبدی، اجتماعی و طبیعی با 31 معیار اثرگذار در تاب‌آوری شهری که بر اساس بررسی منابع مختلف علمی و تحقیقات گذشته تدوین و گردآوری‌شده‌اند. سپس آماده‌سازی نقشه‌های هر متغیر و ایجاد لایه‌های فازی با استفاده از مدل شبکه‌های عصبی فازی در محیط نرم‌افزار Idris Terrset میزان تاب آور بودن شهر تبریز مشخص گردید. اعتبارسنجی با کمک منحنی راک ROC برابر 856/0 بوده که نتیجه مدل دقت بالایی را نشان می‌دهد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده حدود 10 درصد از مساحت شهر تبریز از نظر تاب آوری در شرایط خطرناک قراردارند و از طرفی 36 درصد کل مساحت شهر نیز سطح انعطاف پذیری بالا هستند در نهایت براساس شرایط تاب آوری و کاربری ها پیشنهاداتی جداگانه ارایه گردید.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Challenges to Achieving Integrated and Sustainable Regeneration in Historic Urban Texture (A Case Study of Tabriz Metropolitan) موانع تحقق بازآفرینی یکپارچه و پایدار در بافت تاریخی شهرها (مطالعه موردی کلانشهر تبریز) 20563 10.22034/gp.2025.67744.3420 FA کرامت اله زیاری استاد گروه جغرافیای انسانی وبرنامه ریزی ، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران رضا سعیدی چکان دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران Journal Article 2025 06 08 Historical urban fabrics, as an essential part of the cultural identity of any society,represent valuable architectural and urban heritage. These fabrics not only reflect the history and pest civilizations but also play a crucial role in sustainable urban development and the preservation of cultural values. However, the gradual deterioration of these fabrics over. different historical periods has raised an alam for urban authorities and planners, highlighting the need for their sustainable regeneration and preservation. Therefore. integrated and sustainable regeneration of historical urban fabrics has become one of the main priorities in urban policy-making in many metropolises, particularly in Tabriz. This study was designed and conducted with the goal of identifying the challenges and obstacles in achieving this important objective, as well as proposing appropriate strategies to improve the current condition of Tabrizs historical fabric. To this end, a mixed-method research approach (quantitative-qualitativej, of a developmental-applied nature with an exploratory. analysis, was employed to carefully examine various dimensions of the issue. The data were analyzed using the Q factor analysis model and the one-sample t-test in SPSS software. The statistical population included urben managers, experts, and academic elites, from which a sample of 20 individuals was selected using the Delphi method. The research findings reveal that five main factors play a critical role in the failure of historical fabric regeneration in<br /><br /><br /><br />Tabriz: Lack of integrated management, Ineffectiveness of plans, Lack of coordination and effective participation, Weakness in institutional capacity-building and Neglect of knowledge-based approaches. A significant portion of the problems stems from these key factors. Furthermore, an analysis of the sustainability and integration indicators of the regeneration system shows an unfavorable condition that requires serious revision. These finding highlight the importance of developing practical strategies to improve the management and planning of historical fabric regeneration یافت های تاریخی به عنوان بخش مهمی از هویت فرهنگی هر جامعه نمادی از میراث ارزشمند معماری و شهرسازی به شمار می آیند. این بافت ها نه تنها نمایانگر تاریخ و تمدن های گذشته هستند. بلکه نقش مهمی در توسعه پایدار شهری و حفظ ارزشهای فرهنگی ایفا می کنند. با این حال تخریب تدریجی این بافت ها در دوره های مختلف تاریخی زنگ خطری برای مسئولان شهری و برنامه ریزان به منظور بازآفرینی و حفاظت پایدار آنها به صدا در آورده است. بنابراین بازآفرینی یکپارچه و پایدار بافتهای تاریخی یکی از اولویت های اصلی سیاست گذاری شهری در بسیاری از کلانشهرها به ویژه تبریز است. این پژوهش با هدف شناسایی چالشها موانع موجود در مسیر تحقق این هدف مهم و همچنین ارائه برنامه های اجرایی مناسب برای بهبود وضعیت فعلی یافت تاریخی تبریز طراحی و انجام شده است. در این راستا روش تحقیق ترکیبی (کمی کیفی و از نوع توسعه ای کاربردی با ماهیت تحلیل اکتشافی به کار گرفته شده است تا ابعاد مختلف موضوع به دقت بررسی شود. داده ها با استفاده از مدل تحلیل عاملی Q و آزمون t تک نمونه ای در نرم افزار SPSS تحلیل شده اند. جامعه آماری شامل مدیران شهری کارشناسان و نخبگان دانشگاهی بوده که با روش دلفی نمونه ای ۲۰ نفره از آنها انتخاب شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد پنج عامل اصلی در ناکامی بازآفرینی بافت تاریخی تبریز نقش اساسی دارند فقدان مدیریت یکپارچه ناکارآمدی طرح ها نبود هماهنگی و مشارکت موثر ضعف در ظرفیت سازی نهادی و بی توجهی به رویکرد دانش محور بخش مشکلات به این عوامل کلیدی باز می گردد. همچنین بررسی شاخصهای پایداری و یکپارچگی نظام بازآفرینی حاکی از وضعیت نامطلوب و نیازمند بازنگری جدی است. این یافته ها اهمیت تدوین راهکارهای کاربردی را برای ارتقاء مدیریت و برنامه ریزی بازآفرینی بافتهای تاریخی دو چندان میکند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Analyzing the role of livelihood capacities on the livability level of rural households in drought conditions in Bavi County واکاوی نقش ظرفیت‌های معیشتی بر سطح زیست‏پذیری خانوارهای روستایی در شرایط خشکسالی در شهرستان باوی 20617 10.22034/gp.2025.67616.3414 FA علی بدوی کارشناسی ارشد توسعه روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. مسلم سواری دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران سید محمد جواد سبحانی استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. Journal Article 2025 05 31 This study examines the impact of adaptive capacity on the livability of rural households in drought conditions. The statistical population comprises rural households in Bavi County, Khuzestan Province. Based on the Krejcie and Morgan table, a sample size of 347 household heads was selected using systematic random sampling. The primary research instrument was a structured questionnaire, whose reliability was confirmed by Cronbach's alpha coefficient and validity by a panel of experts. Data analysis was conducted using SPSS, GIS, and Smart PLS software. The findings reveal that 83.27% of households exhibit low to moderate levels of adaptation, with the rural districts of Mollasani and Weis demonstrating the highest adaptive capacity under drought conditions. Additionally, results indicate that the studied rural households do not possess an adequate level of livability, as 75.51% fall within the medium-to-low livability range. Structural equation modeling further demonstrates that the dimensions of the sustainable livelihood model—human, financial, social, natural, and physical capitals—have a significant positive effect on household livability, collectively explaining 59.7% of the variance. These insights highlight the essential role of adaptive capacity in enhancing the resilience and sustainability of rural communities affected by drought. The study underscores the necessity of targeted interventions aimed at strengthening livelihood assets to improve the living conditions of vulnerable households. این پژوهش با هدف کلی اثر توان سازگاری بر سطح زیست‏پذیری خانوارهای روستایی در شرایط خشکسالی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل خانوارهای روستایی شهرستان باوی در استان خوزستان بود. حجم نمونه براساس جدول کرجسی و مورگان، 347 نفر سرپرست خانوار به روش نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه‏ای بود که پایایی به وسیله ضریب آلفای کرونباخ و روایی آن توسط پانل متخصصان تایید شد. تجزیه و تحلیل داده‏ها توسط نرم‏افزارهای SPSS، GIS و Smart PLS انجام شد. نتایج نشان داد که 27/83 درصد از خانوارها دارای سطح سازگاری کم و متوسطی برخوردار هستند و دهستان‏های دهستان‏های ملاثانی و ویس بیشترین توان سازگاری را در شرایط خشکسالی دارند. همچنین نتایج نشان داد که خانوارهای روستایی مطالعه شده دارای وضعیت زیست‏پذیری مناسبی نیستند؛ زیرا 51/75 درصد از آنان در سطح زیست‌پذیری متوسط و پایینی قرار داشتند. در نهایت نتایج مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که ابعاد مدل معیشت پایدار یعنی سرمایه‏های انسانی، مالی، اجتماعی، طبیعی و فیزیکی اثر مثبت و معنی‏داری بر سطح زیست‏پذیری خانوارها و دارند و این ابعاد قادرند 7/59 درصد از واریانس زیست‏پذیری را تبیین نماید.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Analysis of the sustainability of Behbahan urban space from the perspective of creative city indicators تحلیل پایداری فضای شهری بهبهان از منظر شاخص های شهر خلاق 20734 10.22034/gp.2025.69051.3451 FA زهرا فراهانی اصل کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران ابوذر وفایی ، استادیار، گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، Journal Article 2025 09 13 Urban sustainability, as one of the fundamental concepts in urban planning, plays a key role in improving the quality of life of citizens and is directly related to social, economic, physical, cultural and technological dimensions. Therefore, the present study was conducted with the aim of analyzing the sustainability of Behbahan's urban space from the perspective of creative city indicators.<br /><br />The research type is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The data collection tool included library and field studies (questionnaires). The statistical population of the research consisted of citizens of Behbahan city, and based on the Cochran formula, 400 people were selected as the sample size by simple random sampling. Data analysis was performed using SPSS and AMOS software and using statistical tests such as one-sample T, Pearson correlation, and structural equation modeling.<br /><br />The results of the data showed that the status of Behbahan's urban space is at an undesirable level from the perspective of creative city indicators. In particular, the urban diversity, efficiency and effectiveness, and participation indicators have achieved the lowest average. Also, based on the findings of structural equation modeling, the efficiency and effectiveness index with a factor load of 0.91 and participation with a factor load of 0.74 have had the greatest impact on the sustainability of urban space.<br /><br />Therefore, the results of this study indicate that weakness in participatory planning, lack of smart communication infrastructure, and lack of attention to socio-cultural needs, etc. are among the factors affecting the decrease in the sustainability of Behbahan's urban spaces. As a result, it is essential for urban managers and planners to adopt comprehensive and sustainable policies in cultural, physical, and managerial dimensions in order to promote the indicators of the creative city in order to move towards the sustainability of Behbahan's urban space. پایداری شهری به‌عنوان یکی از مفاهیم اساسی در برنامه‌ریزی شهری، نقشی کلیدی در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می‌کند و ارتباط مستقیمی با ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، فرهنگی و فناوری دارد. اهمیت این مفهوم در شهرهایی که با چالش‌هایی چون گسترش ناموزون کالبدی، کاهش تعاملات اجتماعی، ضعف در زیرساخت‌ها و عدم مشارکت شهروندان مواجه‌اند، دوچندان می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پایداری فضای شهری بهبهان از منظر شاخص‌های شهر خلاق انجام شده است. نوع پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی (پرسش‌نامه) بوده است. جامعه آماری پژوهش را شهروندان شهر بهبهان تشکیل داده‌اند و بر اساس فرمول کوکران، 400 نفر به‌عنوان حجم نمونه به‌صورت تصادفی ساده انتخاب شده‌اند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS و AMOS و با استفاده از آزمون‌های آماری مانند T تک‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج حاصل از داده ها نشان داد که وضعیت فضای شهری بهبهان از منظر شاخص‌های شهر خلاق در سطح نامطلوب قرار دارد. به‌ویژه شاخص‌های تنوع شهری، کارایی و اثر بخشی و مشارکت، کمترین میانگین را کسب کرده‌اند. همچنین بر اساس یافته‌های مدل‌یابی معادلات ساختاری، شاخص کارایی و اثربخشی با بار عاملی0.91 و سرزندگی شهری با بار عاملی 0.83 بیشترین تأثیر را بر پایداری فضای شهری داشته‌اند. بنابراین نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ضعف در برنامه‌ریزی مشارکتی، نبود زیرساخت‌های ارتباطی هوشمند، و کم‌توجهی به نیازهای اجتماعی – فرهنگی و ... از عوامل اثر گذار بر کاهش پایداری فضاهای شهری بهبهان هستند. در نتیجه، ضروری است مدیران و برنامه‌ریزان شهری در راستای ارتقای شاخص‌های شهر خلاق به منظور حرکت در مسیر پایداری فضای شهری بهیهان، سیاست های جامع و پایدار در ابعاد فرهنگی، کالبدی و مدیریتی اتخاذ نمایند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Identification and Analysis of Sustainable Development Norms with an Emphasis on infill Development Using Fuzzy Cognitive Mapping: A Case Study of Amol City.. شناسایی و بررسی هنجارهای توسعه پایدار با تأکید بر توسعه درون‌زا با بکارگیری نقشه شناختی فازی: مطالعه موردی شهر آمل 20768 10.22034/gp.2025.66780.3390 FA زهره بلوری دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد 0009-0001-6394-0011 براتعلی خاکپور دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران امید علی خوارزمی استادیار، گروه آموزشی جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد مسعود مینایی دانشیار، گروه آموزشی جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 04 20 In the 1987 Brundtland Commission Report, the concept of "sustainability" was introduced, which has since become the cornerstone of international and national efforts in the field of the environment. While this idea is not new, it highlights growing concerns about the effects of urbanization. This research addresses the question of what norms can guide the studied urban space toward sustainable development. The goal is to identify the norms influencing sustainable development in Amol city, with a focus on endogenous development, and to propose strategies for improving local development.Initially, 60 factors influencing sustainable urban spaces were identified through library resources. These factors were then presented to 10 experts for evaluating their face and content validity. In the next stage, a questionnaire based on a fuzzy cognitive map approach, including 30 key influential factors, was designed and presented to 18 other experts. Finally, the data were analyzed using FCMAPPER software and Excel.The findings indicate that three main concepts have the greatest impact: attention to environmental balance, the government-led nature of urban policy and planning processes, and the traditional budgeting of municipalities. Additionally, three other concepts—attention to environmental balance, appropriate building density in plots, and appropriate density relative to street width—showed the greatest influence. The conclusion is that attention to environmental balance holds the highest centrality among the key factors for sustainable urban spaces in the city of Amol. در گزارش کمیسیون براتلند در سال 1987، مفهوم «هنجار» توسعه پایدار مطرح شد که از آن زمان به عنوان مبنای اصلی اقدامات بین‌المللی و ملی در زمینه محیط زیست شناخته می‌شود. گرچه این ایده جدید نیست، اما نگرانی‌های فزاینده‌ای را نسبت به اثرات شهرنشینی نشان می‌دهد. این پژوهش به این سؤال می‌پردازد که چه هنجارهایی می‌توانند فضای شهری مورد مطالعه را به سمت توسعه پایدار هدایت کنند؟ هدف این است که هنجار موثر بر توسعه پایدار شهر آمل با تمرکز بر توسعه درون زا شناسایی شود و راهکارهایی برای بهبود توسعه محلی ارائه گردد. در ابتدا، 60 عامل موثر در فضای شهری پایدار از طریق منابع کتابخانه‌ای شناسایی شد. سپس این عوامل برای بررسی روایی صوری و محتوایی به 10 کارشناس ارائه گردید. در مرحله بعد، پرسشنامه‌ای با رویکرد نقشه شناختی فازی و شامل 30 عامل تاثیرگذار اساسی طراحی و به 18 کارشناس دیگر ارائه شد. در نهایت، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار FCMAPPER و Excel تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که سه مفهوم اصلی بیشترین تاثیر را دارند: توجه به بیلان زیست‌محیطی، دولتی بودن فرایند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی شهری، بودجه‌بندی سنتی شهرداری‌ها، همچنین، سه مفهوم دیگر شامل توجه به بیلان زیست‌محیطی، تراکم مناسب ساختمان‌ها در قطعات، تراکم مناسب با عرض معبر بیشترین تاثیرپذیری را نشان دادند. نتیجه گیری اینکه توجه به بیلان زیست‌محیطی بیشترین مرکزیت را در بین عوامل کلیدی فضای شهری پایدار شهر آمل دارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Sustainable and Climate-Responsive Design in Mountainous Regions Using EPW Data and Climate Consultant Software (Case Study: Sanandaj City) طراحی پایدار و همساز با اقلیم در مناطق کوهستانی با استفاده از داده‌های EPW و نرم افزارClimate Consultant (مطالعه موردی: شهر سنندج) 20769 10.22034/gp.2025.66299.3376 FA احسان سوره دانشجوی دکتری آب‌وهواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-8475-5379 اسماعیل جلیلی دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمدصادق زنگنه دانشجوی دکتری زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران اکرم کرامت گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران عباس معروف نژاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران 0000-0002-0940-2685 بهاره باتمانی دانشجوی دکتری آب‌وهواشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Journal Article 2025 03 08 This research was conducted with the aim of investigating and analyzing the climatic factors affecting architectural design in mountainous regions, focusing on the city of Sanandaj. In this study, standard EnergyPlus Weather (EPW) climate data were utilized over a 14-year period (2009 to 2023). The research methodology was based on the parametric analysis of hourly climate data in accordance with ASHRAE Standard 55 and the utilization of the Predicted Mean Vote (PMV) model for thermal comfort assessment. Meteorological parameters (air temperature, soil temperature, dew point temperature, humidity, wind speed and direction, and solar radiation) were analyzed using Climate Consultant software, and the results were presented in the form of bar, line, and scatter plots. The results indicated that the climate of Sanandaj, with its hot summers and cold winters, necessitates specific strategies in architectural design. The cold months of the year (January, February, November, and December) require heating systems, while the hot months (July and August) require cooling systems. Additionally, the months of March, April, and October, with the highest wind speeds, have the potential for natural ventilation. Based on the research findings, strategies such as the use of high thermal mass materials, passive solar systems, proper insulation, night ventilation, and adjustable shading devices are proposed. These strategies can help optimize energy consumption and provide thermal comfort for residents in the mountainous climate of Sanandaj. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل عوامل اقلیمی مؤثر بر طراحی معماری در مناطق کوهستانی با تمرکز بر شهر سنندج انجام شده است. در این مطالعه، از داده‌های اقلیمی استاندارد انرژی (EPW) طی بازه زمانی ۱۴ ساله (۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳) استفاده گردید. روش‌شناسی پژوهش بر پایه تحلیل پارامتریک داده‌های اقلیمی ساعتی مطابق با استاندارد ASHRAE-55 و بهره‌گیری از مدلPMV برای ارزیابی آسایش حرارتی استوار بود. پارامترهای هواشناسی (دمای هوا، دمای خاک، دمای نقطه شبنم، رطوبت، سرعت و جهت باد و تابش خورشیدی) با استفاده از نرم‌افزار مشاور اقلیمی تحلیل و نتایج به صورت نمودارهای میله‌ای، خطی و پراکنش ترسیم گردید. نتایج نشان داد که اقلیم سنندج با تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد، نیازمند راهکارهای مشخص در طراحی معماری است. ماه‌های سرد سال (ژانویه، فوریه، نوامبر و دسامبر) نیاز به سیستم‌های گرمایشی دارند، درحالی‌که ماه‌های گرم (جولای و آگوست) نیازمند سیستم‌های سرمایشی هستند. همچنین، ماه‌های مارس، آوریل و اکتبر با بیشترین سرعت باد، پتانسیل استفاده از تهویه طبیعی را دارند. براساس یافته‌های پژوهش، راهکارهایی چون استفاده از مصالح با جرم حرارتی بالا، سیستم‌های غیرفعال خورشیدی، عایق‌بندی مناسب، تهویه شبانه و سایه‌بان‌های قابل تنظیم پیشنهاد می‌شود. این راهکارها می‌توانند به بهینه‌سازی مصرف انرژی و تأمین آسایش حرارتی ساکنان در اقلیم کوهستانی سنندج کمک کنند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Investigating the local community's willingness to develop low-impact tourism in Sangar district (case study of villages in Sangar district, Rasht) بررسی تمایل جامعه محلی برای توسعه گردشگری کم شتاب در بخش سنگر (مورد مطالعه روستاهای بخش سنگر شهرستان رشت) 20784 10.22034/gp.2025.66716.3389 FA شعبانی میاندهی، ساریه کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری، دانشگاه گیلان. مهدی حسام دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 04 11 Objective: Considering the negative effects of tourism, a large part of which is related to tourists, slow tourism can be used to reduce some of these effects. In this regard, the present study examines the willingness of the local community to develop slow tourism in the villages of Sangar district of Rasht. <br /><br />Methods: This study was conducted based on the applied objective, in terms of descriptive survey method and using the field study method with a researcher-made questionnaire. The statistical population is the residents and also the village heads of the villages of Sangar district of Rasht , . After collecting the data, they were analyzed using the relevant tests.<br /><br />Results: The results of this study showed that the attitude of the host community towards the development of slow tourism is positive. The results of the chi-square test for the indicators under study showed that it has an above-average status at a 95% confidence level. Also, according to the binomial test, the majority of respondents had a tendency to be more than average in all indicators.<br /><br />Conclusions:<br /><br />The results of this study show that by addressing existing barriers and improving the quality of services, there is a possibility of developing slow tourism in the villages of Sangar district. However, there is a need to improve public infrastructure, waste management, and also develop educational programs for local residents and tourists. با توجه به اثرات منفی گردشگری که بخش زیادی از آن مربوط به گردشگران می شود، می توان در جهت کاهش بخشی از این اثرات از گردشگری کم شتاب بهره جست. در این راستا پژوهش حاضر به بررسی تمایل جامعه محلی برای توسعه گردشگری کم شتاب در روستاهای بخش سنگر شهرستان رشت می‌پردازد. این تحقیق بر اساس هدف کاربردی، از نظر روش توصیفی پیمایشی و با استفاده از روش مطالعه میدانی با ایزار پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. جامعه آماری ساکنان و همچنین دهیاران روستاهای بخش سنگر شهرستان رشت هستند که تعداد 384 نفر از آنها به عنوان نمونه به شکل تصادفی و به نسبت جمعیت هر روستا انتخاب گردیدند. داده های مورد نظر پس از جمع آوری با استفاده از آزمونهای مربوطه تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که نگرش جامعه میزبان به توسعه گردشگری کم‌شتاب مثبت می باشد. نتایج آزمون کای اسکوئر برای شاخص های مورد بررسی نشان داد در سطح اطمینان 95 درصد، دارای وضعیت بیش از حد متوسط می‌باشد. همچنین با توجه به آزمون دو جمله ای در تمامی شاخص ها اکثریت پاسخ دهندگان دارای تمایلی بیش از حد متوسط بودند. با توجه به نتایج پیشنهاد می شود که بهبود زیرساخت‌های عمومی، مدیریت پسماند، و همچنین توسعه برنامه‌های آموزشی برای ساکنان محلی و گردشگران در اولویت قرار گیرد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Identifying and analyzing geotourism potentials of Ardabil province for economic development شناسایی و تحلیل پتانسیل‌های ژئوتوریستی استان اردبیل در جهت توسعه اقتصادی 20912 10.22034/gp.2025.68355.3433 FA هاتف حاضری دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران بهروز نظافت تکله دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران مریم جامی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 07 28 The geographical location of Ardabil province is between 37 and 45 to 39 and 49 north latitude and 47 degrees and 30 minutes to 48 and 55 east longitude. The purpose of this research is to identify and analyze the geotourism potentials of Ardabil province for economic development. The study method is descriptive, analytical, and comparative, and in order to evaluate geosites, three evaluation methods of Kobalikova, Hadzik, and Violett geotourism have been used. In Kobalikova's method, the criteria are placed in five groups. It covers almost all the features of geotourism. The value of each criterion in this model varies between zero and one (0-1). In the Violet method, geomorphosites and landforms were selected for study and evaluation based on four criteria: origin of formation, geographical distribution, tourism, and general accessibility of this national park. The overall assessment of geotourism and geomorphosites in this method is based on two main rates. In the Hadzik model, the value and importance of each geotourism site is estimated by the scientific value indices and the surplus values of that geotourism site. A study of the geotourism indicators of the regions shows that the Sarein region, with a score of 14.7 in terms of the Kobalikwa model, has the highest score in terms of scientific and educational value indicators and other indicators studied. The results of the Hadzik model also showed that the Sarein city, with a score of 44.91, has a higher rank than other studied regions in terms of surplus value indicators. The results of the Feyolt model calculations also show that Sarein County has obtained the highest score of 7.51 according to the evaluation of tourist value indicators, followed by Meshginshahr with a score of 7.23 and Hir with a score of 12.6, in second and third place, respectively. موقعیت جغرافیایی استان اردبیل بین 37 درجه و ۴۵ دقیقه تا ۳۹ درجه ۴۹ دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۴۸ درجه ۵۵ دقیقه طول شرقی می‌باشد. هدف از این پژوهش شناسایی و تحلیل پتانسیل‌های ژئوتوریستی استان اردبیل در جهت توسعه اقتصادی است. روش مطالعه توصیفی، تحلیلی، مقایسه‌ای بوده و به‌منظور ارزیابی ژئوسایت‌ها از سه روش ارزیابی کوبالیکوا و هادزیک و فیولت ژئوتوریسم استفاده شده است. در روش کوبالیکوا معیارها در پنج گروه قرار می‌گیرند. تقریبا همه ویژگی‌های ژئوتوریسم را پوشش می‌دهد. ارزش هر یک از معیارها در این مدل بین صفر و یک (0-1) متغیر می‌باشد. در روش فیولت ژئومورفوسایت و لندفرم‌ها با توجه به چهار معیار منشاء شکل‌گیری، پراکندگی جغرافیایی، گردشگری و وضعیت کلی دسترسی از این پارک ملی جهت مطالعه و ارزیابی انتخاب گردید. ارزیابی کلی ژئوتوریسم و ژئومورفوسایت‌ها در این روش در مجموع براساس دو نرخ اصلی صورت می‌گیرد. در مدل هادزیک نیز ارزش و اهمیت هر مکان ژئوتوریستی به‌وسیله شاخص‌های ارزش علمی و ارزش‌های مازاد آن مکان ژئوتوریستی برآورد می‌شود. بررسی شاخص‌های ژئوتوریستی مناطق نشان می‌دهد که منطقه سرعین با کسب امتیاز 14/7 از نظر مدل کوبالیکوا، شاخص‌های ارزش علمی و آموزشی و سایر شاخص‌های بررسی شده بیش‌ترین امتیاز را به خود اختصاص داده است، همچنین نتایج مدل هادزیک نشان داد که شهرستان سرعین با کسب امتیاز 91/44 نسبت به سایر مناطق مورد مطالعه رتبه بالاتری را از نظر شاخص‌های ارزش مازاد کسب کرده است. نتایج محاسبات مدل فیولت نیز نشان می‌دهد‌ که شهرستان سرعین بر طبق ارزیابی شاخص‌های ارزش توریستی بالاترین امتیاز51/7را کسب کرده است و در رتبه‌های بعدی مشگین‌شهر با کسب امتیاز 23/7 و هیر با کسب امتیاز 12/6 در رتبه‌ دوم و سوم قرار گرفته اند و این نتایج حاکی از آن است که مشگین‌شهر نسبت به شهرستان هیر امتیاز بالاتری از نظر ژئوتوریسم دارا می‌باشد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Identification and evaluation of karst geomorphosites of Zanjan province using Nicholas and fassoulas models شناسایی و ارزیابی ژئومورفوسایت‌های کارستی استان زنجان با استفاده از مدل‌های نیکولاس و فاسولاس 20913 10.22034/gp.2025.68901.3447 FA فریبا اسفندیاری درآباد استاد ژئومورفولوژی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران بهروز نظافت تکله دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل ایران Journal Article 2025 08 30 Objective: Geomorphosites are defined as parts of the Earth that have special geological or geomorphological significance that have acquired scientific, cultural-historical, aesthetic, or socio-economic value due to human understanding or exploitation. The aim of the present study is to identify and evaluate karst geomorphosites in Zanjan province using the Nicholas and Facilus models.<br /><br />Methods: The method of this study is descriptive-analytical-applied and to evaluate the study areas, the Nickolas model, which examines geomorphosites in three criteria: scientific and educational value, potential threats, and conservation needs and usability, and the Fassoulas model, which evaluates geosites using scientific, tourism, and conservation value criteria, were used.<br /><br />Results: The results show that in the Nickolas model, the karst geomorphosite of Katalekhor Cave has the highest score and has the highest geotourism value with a total score of 5.67; the geosites of Mount Panjeh Ali and Cheshmeh Karsef are in the next ranks with a score of 5.54 and 5.52, respectively. Also, according to the results of the fassoulas model, Katalekhor Cave has the highest geotourism potential in the region with a score of 5.147, and Dodkash Jen is in the second place with a score of 5.127 and Cheshmeh Karsef is in the next place with a score of 120.<br /><br />Conclusions: Therefore, it is concluded that among the studied karst areas, the geomorphosites of Katalekhor Cave, Cheshmeh Karsef and Dodkash Jen and Mount Panjeh Ali are introduced as the top geomorphosites of the region with potential geotourism potential. Finally, it is suggested that future studies use artificial intelligence tools and modern geotourism models to identify the geotourism potential of regions and attract domestic and foreign tourists. هدف: ژئومورفوسایت‌ها به عنوان بخش‌هایی از کره زمین تعریف می‌شوند که اهمیت ویژه‌ای از لحاظ زمین‌شناسی یا ژئومورفولوژیکی دارند که به دلیل درک یا بهره‌برداری انسان، ارزش علمی، فرهنگی_تاریخی، زیبایی‌شناختی و یا اجتماعی-اقتصادی کسب کرده‌اند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی و ارزیابی ژئومورفوسایت‌های کارستی استان زنجان با استفاده از مدل‌های نیکولاس و فاسیلوس می‌باشد.<br /><br />روش پژوهش: روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی-کاربردی بوده و برای ارزیابی مناطق مود مطالعه از مدل نیکولاس که ژئومورفوسایت‌ها را در سه معیار ارزش علمی و آموزشی، تهدیدهای بالقوه و نیازهای حفاظتی و قابلیت استفاده مورد بررسی قرار می‌دهد؛ و هم‌چنین مدل فاسیلوس که ژئوسایت‌ها را با استفاده از معیارهای ارزش علمی، گردشگری و حفاظتی می‌سنجد؛ استفاده شده است.<br /><br />نتایج: نتایج نشان می‌دهد که در مدل نیکولاس ژئومورفوسایت کارستی غار کتله خور، دارای بالاترین امتیاز بوده و با مجموع امتیاز 5/67 بیش‌ترین ارزش ژئوتوریسمی را به خود اختصاص داده است؛ ژئوسایت کوه پنجه علی و چشمه کرسف نیز به ترتیب با مقدار امتیاز 5/54 و 5/52 در رتبه‌های بعدی قرار دارند. هم‌چنین با توجه به نتایج مدل فاسیلوس غار کتله خور با امتیاز 5/147 دارای رتبه برتر پتانسیل ژئوتوریستی در منطقه بوده و دودکش جن با امتیاز 5/127 در رتبه دوم و چشمه کرسف با امتیاز 120 در رتبه بعدی قرار دارد<br /><br />نتیجه‌گیری: بنابراین نتیجه گیری می‌گردد در بین مناطق کارستی مورد مطالعه ژئوسایت‌های غار کتله خور، چشمه کرسف و دودکش جن و کوه پنجه علی به عنوان ژئومورفوسایت‌های برتر منطقه با پتانسیل‌های بالقوه ژئوتوریستی معرفی می‌گردند. در نهایت پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی از ابزارهای هوش مصنوعی و مدل‌های ژئوتوریسمی نوین جهت شناساندن پتانسیل‌های ژئوتوریستی مناطق و جذب گردشگران داخلی و خارجی استفاده گردد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Feasibility study of using solar panels to supply electricity to Ramsar city using thermal images (Sebal algorithm) and geographic information system امکان‌سنجی بکارگیری پنل‌های خورشیدی جهت تامین برق شهرستان رامسر با استفاده از تصاویر حرارتی (الگوریتم سبال) و سیستم اطلاعات جغرافیایی 20914 10.22034/gp.2025.68818.3444 FA موسی عابدینی دانشکده علوم اجتماعی،استاد گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی مریم محمد زاده شیشه گران دانشجوی دکترای ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 08 25 هدف برق خورشیدی کاملاً بر انرژی تابشی خورشید متکی است که یک منبع بی‌پایان و تجدیدپذیر محسوب می‌شود. پنل‌های خورشیدی از سلول‌های فتوولتائیک تشکیل شده‌اند که انرژی تابشی خورشید را به جریان برق مستقیم تبدیل می‌کنند. این سلول‌ها معمولاً از موادی مانند سیلیکون ساخته می‌شوند که دارای خواص الکتریکی خاصی هستند. زمانی که نور خورشید به سلول‌های خورشیدی می‌تابد، فوتون‌های نور باعث ایجاد جریان الکتریکی در سلول‌ها می‌شوند و این جریان به برق مستقیم تبدیل می‌شود. <br /><br />روش پژوهش جهت پردازش از تصاویر ماهواره لندست در سال 2024 و روش کار بر پایه مدل بسیار دقیق سبال صورت گرفت. و تمامی پردازش‌ها در نرم‌افزار ENVI انجام شد. <br /><br />نتایج حاصل نشان می‌دهد که میانگین بیشترین تابش موج کوتاه ورودی به میزان 846 وات بر مترمربع در ماه آگوست و کمترین مقدار در ماه فوریه به میزان 313 وات بر مترمربع بوده است. تفاوت در مقدار تابش خالص رسیده به زمین در منطقه مورد مطالعه، ناشی از تفاوت زاویه تابش خورشید و تعداد ساعات آفتابی در ماه‌های مختلف سال است. در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که تابش خورشیدی در منطقه، در سال مورد بررسی پتانسیل لازم برای اجرای طرح‌های فتوولتائیک خورشیدی را دارا می‌باشد.<br /><br />نتیجه‌گیری توزیع متفاوت تابش خورشیدی در محدوده 313 تا 846 وات بر متر مربع متغیر بوده است، از میزان تابش دریافتی و بازتابی که علاوه بر قابلیت بسیار زیاد برای تامین برق شهرستان رامسر یک منبع بسیاد مناسبی برای تغذیه توزیع برق در استان مازنداران باشد. نوآوری در این تحقیق استفاده از تصاویر ماهواره‌ای به صورت دوره‌ای و فصلی که این موضوع باعث می‌شود از مطالعاتی مشابه که پتانسیل‌سنجی را فقط براساس پارامترها وزن‌ها می ستنجند، هم به لحاظ دقت و هم صحت بسیار دقیق و قابل استناد باشد. The purpose of solar electricity is to rely entirely on solar radiation, which is an inexhaustible and renewable resource. Solar panels are made of photovoltaic cells that convert solar radiation into direct current. These cells are usually made of materials such as silicon, which have special electrical properties. When sunlight hits the solar cells, the photons of light cause an electric current to flow through the cells, which is converted into direct current.<br /><br />Methods was based on the processing of Landsat satellite images in 2024 and the method was based on the highly accurate Sebal model. All processing was performed in ENVI software.<br /><br />Results show that the average maximum incoming shortwave radiation was 846 watts per square meter in August and the lowest value was 313 watts per square meter in February. The difference in the amount of net radiation reaching the ground in the study area is due to the difference in the angle of the sun's rays and the number of sunny hours in different months of the year. Finally, it can be concluded that the solar radiation in the area in the year under study has the necessary potential for implementing solar photovoltaic projects.<br /><br />Conclusions The different distribution of solar radiation has varied in the range of 313 to 846 watts per square meter, from the amount of received radiation and reflection, which in addition to its great ability to supply electricity to Ramsar city, is a very suitable source for supplying electricity distribution in Mazandaran province. The innovation in this research is the use of periodic and seasonal satellite images, which makes it very accurate and reliable compared to similar studies that measure potentials only based on weighted parameters.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Evaluation of slope instability and landslide in Balikhlo Chay using Sentinel 1 radar images and radar interferometry ارزیابی ناپایداری دامنه ها و زمین لغزش بالیخلو چای با استفاده از تصاویر راداری سنتینل1 و تداخل سنجی رادار 20991 10.22034/gp.2025.67355.3407 FA بتول زینالی استاد آب و هواشناسی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی مریم محمدزاده شیشه گران گروه جغرافیا ی طبیعی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2025 06 01 One of the hazards that has occurred in many regions in recent years is landslide hazards. Identifying areas prone to landslides and estimating their rates plays an important role in managing and controlling this hazard. Radar interferometry is an efficient method for measuring ground surface displacement. This technology allows continuous monitoring of small ground surface movements with high accuracy and over a wide range. This technology has become very popular in the study of natural ground hazards, including landslides, subsidence, earthquakes, and volcanic activity. This technique compares the phase taken from two radar data sets at two different times and, by creating an interferogram, is able to measure changes in the ground surface over time. In this study, Sentinel 1 radar images from 2016 and 2024 were used to estimate and identify the amplitude movements. And the SARSCAPE software was used to process the information. During the study period, the maximum amount of slope material displacement was 34 cm, indicating that the region is active in terms of slope movements. The results of this study showed that radar images have good potential for detecting slope instability and calculating their displacement. هدف تغییر شکل سطح خاک یک فرآیند پویا در سطح زمین است، این فرآیند به طور طبیعی یا به دلیل دخالت انسان رخ می دهد. یکی از اشکال این تغییر شکل، لغزش زمین است. تعریف زمین لغزش عبارت است ازحرکات کلی و عمقی تمام قشر خاک برروی سطح زمین مادری که هر ساله موجب خسارت های سنگینی می گردند که بعضاً جبران این خسارت ها ممکن نیست و ما نیازمند صرف وقت و هزینه بسیاری هستیم. شناسایی مناطق در معرض رانش زمین و تخمین نرخ آن، نقش مهمی در مدیریت و کنترل این مخاطره دارد. <br /><br />روش پژوهش تداخل‌سنجی راداری روشی کارآمد برای اندازه‌گیری جابجایی سطح زمین است. این فناوری امکان پایش مداوم حرکات کوچک سطح زمین را با دقت بالا و در محدوده وسیعی فراهم می‌کند. این فناوری در بررسی مخاطرات طبیعی زمین، از جمله رانش زمین، فرونشست، زلزله و فعالیت‌های آتشفشانی بسیار رایج شده است. این تکنیک، فاز گرفته شده از دو مجموعه داده راداری را در دو زمان مختلف مقایسه می‌کند و با ایجاد یک تداخل‌نگار، قادر به اندازه‌گیری تغییرات سطح زمین در طول زمان است. <br /><br />نتایج در این مطالعه، از تصاویر راداری Sentinel 1 مربوط به سال‌های 2016 و 2024 برای تخمین و شناسایی حرکات دامنه‌ای استفاده شد. و از نرم‌افزار SARSCAPE برای پردازش اطلاعات استفاده شد. در بازه زمانی مورد مطالعه، حداکثر میزان جابجایی مواد دامنه‌ای 34 سانتی‌متر بوده است که نشان می‌دهد منطقه از نظر حرکات دامنه‌ای فعال است. <br /><br />نتیجه‌گیری نتایج این مطالعه نشان داد که تصاویر راداری پتانسیل خوبی برای تشخیص ناپایداری دامنه‌ها و محاسبه جابجایی آنها دارند.. با توجه به ارتفاع منطقه مورد مطالعه، بیشتر بارش منطقه به صورت باران است، سازندهای کاملاً مقاوم وجود دارد و حرکات دامنه‌ای در مقیاس بسیار وسیعی رخ می‌دهد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Investigating the variables of desirable urban management in the Tehran metropolitan area using the cognitive mapping approach. بررسی متغیرهای مدیریت مطلوب شهری درکلانشهرتهران با استفاده از رویکردنگاشت شناختی 21053 10.22034/gp.2026.68644.3441 FA سعید خاتم کارشناس ارشدمدیریت دولتی،گروه مدیریت،دانشکده علوم اداری واقتصاد،دانشگاه ولی عصر(عج)،رفسنجان،ایران. حسین کاظمی استادیارمدیریت دولتی، گروه مدیریت ،دانشکده علوم اداری واقتصاد،دانشگاه ولی عصر(عج)،رفسنجان،ایران. Journal Article 2025 08 13 Objective:The present study was to investigate the variables of desirable urban management in the Tehran metropolis using the cognitive mapping approach. It is applied in terms of purpose and descriptive in terms of data collection.<br /><br />Research Method: In this study, 15 professors, experts, and specialists in the field of urban management in the Tehran metropolis were considered as research samples, and the sample selection method was purposeful and snowball.To identify the factors, first, theoretical foundations and backgrounds were examined, then interviews were conducted with experts, and content analysis was used. The average of experts' opinions on fuzzy logic was used to screen the data. A questionnaire with a matrix structure was prepared to discover causal relationships between factors, and the result led to a model.<br /><br />Findings: The findings of nonparametric correlation tests showed that since the significance of the tests is greater than 0.05, there is no significant relationship with a probability of 95% between the experts' expertise indices and the complexity indices of the cognitive maps. Also, based on the results of the correlation method of the second-order assignment procedure, it was found that at this level of confidence between the cognitive maps, in addition to the analysis result of the significance level of 0.05, there is a significant linear correlation between the experts. A cluster based on the specified similarity data is created; that is, the personal characteristics of the experts' membership in different organizations could not create a significant difference between the maps of the experts.<br /><br />Conclusion: Based on the research, it was determined that strong relationships are seen between variables such as "urban future planning", citizen participation", "informal relations" and "intra-urban spatial justice", while "quality of civil society" and "citizen satisfaction" (in some cases) as well as "integrated management" (with some variables) show less relationships. هدف:پژوهش حاضر بررسی متغیرهای مدیریت مطلوب شهری درکلانشهر تهران با استفاده از رویکردنگاشت شناختی بوده است از نظر هدف کاربردی و از حیث جمع‌آوری داده‌هاتوصیفی است. <br /><br />روش پژوهش:در این پژوهش تعداد 15 نفراز اساتید و خبرگان ومتخصصان حوزه مدیریت شهری کلانشهر تهران به‌عنوان نمونه پژوهش درنظر گرفته شدند و روش انتخاب نمونه به صورت هدفمند وگلوله برفی بود. برای شناسایی عوامل ابتدامبانی نظری وپیشینه ها مورد بررسی قرارگرفت سپس با خبرگان مصاحبه انجام شدواز تحلیل مضمون استفاده گردید. برای غربالگری داده ها ازمیانگین نظر خبرگان برمنطق فازی استفاده شد، پرسشنامه‌ای با ساختاری ماتریسی برای کشف روابط علی میان عوامل تهیه و نتیجه به یک مدل منجرگردید .<br /><br />یافته ها:یافته های آزمون‌های همبستگی ناپارامتریک نشان داد از آنجا که معناداری آزمون‌ها بزرگتر از 0.05 است، با احتمال 95 درصد میان شاخص‌های خبرگی خبرگان و شاخص‌های پیچیدگی نقشه‌های شناختی رابطۀ معناداری وجود ندارد.همچنین براساس برایند نتایج روش همبستگی رویۀ تخصیص درجۀ دوم معلوم شد در این سطح اطمینان میان نقشه‌های شناختی به علاوه براساس نتیجۀ تحلیل سطح معناداری 05/0 خبرگان همبستگی خطی معناداری وجود دارد.خوشه‌ای مبتنی برداده‌های تشابه مشخص شده ایجاد می‌شوند؛یعنی ویژگی‌های شخصی عضویت خبرگان درسازمان‌های مختلف نتوانسته میان نقشههای خبرگان تفاوت معناداری ایجادکند.<br /><br />نتیجه‌گیری:براساس پژوهش مشخص گردیدکه روابط قوی بین متغیرهایی مانند “آینده‌سازی شهری”، “مشارکت شهروندی”، “روابط غیر رسمی” و “عدالت فضایی درون شهری” دیده می‌شود،در حالی که “کیفیت جامعه مدنی” و “رضایتمندی شهروندان” (در برخی موارد) وهمچنین “مدیریت یکپارچه” (با برخی متغیرها) روابط کمتری ازخود نشان می‌دهند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Optimal analysis and evaluation of multi-storey parking lot location by integrating modern multi-criteria decision-making methods in the GIS platform: (Case study: District 5 of Urmia city) تحلیل و ارزیابی بهینه مکانیابی پارکینگهای طبقاتی به کمک تلفیق روشهای نوین تصمیم گیری چندمعیاره در بستر GIS : (مطالعه موردی: منطقه 5 شهر ارومیه) 21158 10.22034/gp.2026.68289.3436 FA فریدون نقییبی گروه شهرسازی ، دانشکده معماری ، شهرسازی و هنر ، دانشگاه ارومیه ، ارومیه ، ایران وحید ابراهیم زاده گروه مدیریت شهری، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران شیوا وطن دوست گروه مدیریت شهری، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران سحر میرآقایی گروه مدیریت شهری، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران علی زینی گروه مدیریت شهری، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 2025 08 05 Objective: The rapid growth of population and private vehicle ownership in Urmia, combined with the concentration of commercial activities, has caused severe challenges including parking shortages, traffic congestion, air pollution, and citizen dissatisfaction. This study aims to identify optimal locations for multi-story parking facilities in District 5 of Urmia city using an advanced multi-criteria decision-making framework.<br /><br />Methods: Spatial and functional data, including existing parking facilities, trip-attracting land uses, land prices, vacant lands, slope, traffic nodes, road networks, and hourly vehicle entries, were collected from official sources and field surveys. The data layers were prepared and processed in a GIS environment. A hybrid Fuzzy Analytic Network Process (Fuzzy ANP)–MultiMOORA approach was then applied to calculate criteria weights and rank alternative locations. Data analysis involved simulating interactions among criteria, ranking options, and determining the most suitable sites for parking development.<br /><br />Results: The findings indicated that the “distance from trip-attracting centers” criterion, with a weight of 0.3245, was the most influential factor. Four final options located on Hassani and Varzesh streets were identified as the best locations. The proposed model demonstrated higher accuracy and efficiency in spatial analysis compared to conventional methods.<br /><br />Conclusions: The integrated Fuzzy ANP–MultiMOORA framework provides a reliable and replicable approach for spatial decision-making in urban parking planning. It can support traffic demand management and guide infrastructure development in other high-traffic areas of Urmia. Urban managers are recommended to prioritize parking facility expansion using this framework. رشد روزافزون جمعیت و افزایش مالکیت خودروهای شخصی در شهر ارومیه، موجب کمبود جدی فضای پارک عمومی، افزایش ترافیک، آلودگی هوا و نارضایتی شهروندان شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مکان‌های بهینه برای احداث پارکینگ‌های طبقاتی در منطقه ۵ شهر ارومیه انجام شد. داده‌های مکانی و عملکردی شامل اطلاعات پارکینگ‌های موجود، کاربری‌های جاذب سفر، قیمت زمین، اراضی بایر، شیب زمین، گره‌های ترافیکی و شبکه معابر، از منابع رسمی و بازدید میدانی جمع‌آوری گردید و میزان ورودی خودروها در چندین ساعت مختلف نیز شمارش شد تا حجم ترافیک واقعی منطقه لحاظ شود. ابتدا لایه‌های اطلاعاتی در محیط GIS آماده و پردازش شد، سپس با استفاده از روش ترکیبی Fuzzy ANP–MULTIMOORA، وزن معیارها محاسبه و گزینه‌ها اولویت‌بندی شدند. تحلیل داده‌ها شامل شبیه‌سازی تعاملات میان معیارها، رتبه‌بندی گزینه‌ها و تعیین بهترین مکان‌ها برای احداث پارکینگ بود. نتایج نشان داد که معیار فاصله از مراکز جاذب سفر با وزن 3245/0 مهم‌ترین عامل در مکان‌یابی است و چهار گزینه نهایی واقع در خیابان‌های حسنی و ورزش به‌عنوان برترین مکان‌ها انتخاب شدند. این مدل نسبت به روش‌های کلاسیک دقت و کارایی بالاتری در تحلیل فضایی ارائه می‌دهد. بنابراین، چارچوب پیشنهادی می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های فضایی و مدیریت تقاضای پارکینگ در سایر مناطق پرترافیک شهر ارومیه نیز مورد استفاده قرار گیرد. توصیه می‌شود مدیران شهری با بهره‌گیری از این مدل، توسعه زیرساخت‌های پارکینگ را در اولویت قرار دهند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 An Analysis of Intra- and Extra-Provincial Migration Flows Across East Azerbaijan Counties (2011–2016) تحلیل جریان مهاجرت‌های درون و بیرون استانی شهرستان‌های آذربایجان شرقی طی سال‌های 1390-1395 21168 10.22034/gp.2026.66906.3405 FA محسن آقایاری هیر دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه تبریز محمد ولائی استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. فاطمه انجمنی الانق دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 05 13 Migration plays a crucial role in demographic studies because, alongside fertility and mortality rates, it influences the size, structure, and characteristics of the population and has a decisive impact on population distribution and labor force growth. Accordingly, the present study designed to analyze intra and extra provincial migration flows of East Azerbaijan Province. The research is applied and descriptive-analytical. The geographical scope of the study encompasses the counties of East Azerbaijan and their interactions with all other provinces across the country. Data were collected through documentary method, fundamentally based on secondary data from the 2016 census regarding the number of county migrants, covering the period from 2011 to 2016 years. For data analysis, network analysis techniques were employed using softwares such as Excel, ArcGIS, and UCINET. The findings revealed that the highest level of immigration occurred in Osko County, primarily due to population overflow from the city of Tabriz toward the newly established city of Sahand. The immigration connections of this county were also evident with most other counties in the province, though to a lesser extent—particularly with the counties of Ahar, Kaleibar, Herris, and Varzgan. Regarding out-of-province emigration, the highest proportions were directed toward the provinces of Tehran, West Azerbaijan, Ardabil, and Qom, reflecting East Azerbaijan’s strong demographic ties with these regions. Among them, Tehran exhibited the highest absorption, largely driven by the emigration from the counties of Tabriz, Sarab, Miyaneh, Maragheh, Shabestar, Bostanabad, and Marand. بررسی مهاجرت جایگاه مهمّی در مطالعات جمعیتی دارد؛ زیرا در کنار باروری و مرگ‌و‌میر، میزان و رشد جمعیت ساختار و ویژگی‌های آن را تغییر داده و نقش تعیینّ کننده‌ای در توزیع جمعیت و رشد نیروی کار دارد. لذا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل جریان مهاجرت‌های درونی و بیرونی شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی تدوین شده است. این پژوهش به لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی و قلمرو مکانی شهرستان‌های استان آذربایجان‌شرقی در تعامل با استان‌های سراسر کشور است. جهت گردآوری داده‌ها از مطالعات کتابخانه‌ای استفاده گردید که پایه اساسی آن، مبتنی بر داده‌های ثانویه مربوط به تعداد مهاجرین شهرستانی براساس سرشماری سال 1395 می‌باشد که بازه زمانی 1390 الی 1395 را در برمی‌گیرد. جهت تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها، از تکنیک تحلیل شبکه و نرم‌افزار‌های EXCEL، ARCGIS وUCNET و دیاگرام شاخه درختی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد، بیشترین مهاجرپذیری مربوط به شهرستان اسکو است که سهم قابل توجهی از آن ناشی از سرریز جمعیتی شهرستان تبریز به سمت شهر جدید سهند می‌باشد و پیوندهای مهاجرتی آن، علاوه بر اسکو، با اغلب شهرستان‌های استان با شدت نسبتاً کمتری بخصوص با شهرستان‌های اهر، کلیبر، هریس و ورزقان در جریان بوده است. در بحث برون استانی نیز، بیشترین درصد مهاجرت به استان‌های تهران، آذربایجان‌غربی، اردبیل و قم بوده و آذربایجان شرقی به این استان‌ها پیوند جمعیتی شدیدی دارد. در این میان، بیشترین مهاجرپذیری در استان تهران اتفاق افتاده که سهم قابل توجهی از آن ناشی از مهاجرت جمعیت شهرستان‌های تبریز، سراب، میانه، مراغه، شبستر، بستان‌آباد و مرند بوده است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Designing a socio-economic resilience model for the villages of Sur and Tote Khaneh in Bonab County with an emphasis on local governance and participatory planning طراحی مدل تاب‌آوری اجتماعی ـ اقتصادی روستاهای صور و توتا خانه شهرستان بناب با تأکید بر حکمرانی محلی و برنامه‌ریزی مشارکتی 21189 10.22034/gp.2026.70983.3500 FA جواد حاجی علیزاده عضوهئیت علمی گروه جغرافیا دانشگاه فرهنگیان.ایران.تهران Journal Article 2025 12 31 The study, which is applied in terms of purpose and descriptive-survey in terms of data collection, was conducted with the aim of designing a socio-economic resilience model with an emphasis on local governance and participatory planning; its statistical population included 857 people living in the villages of Sur and Tote Khaneh in Bonab County, and the sample size was determined as 265 people using the Cochran formula. The sampling method was based on the stratified random method, and sampling was carried out from each village in proportion to its population share in the entire community. Exploratory factor analysis and multiple regression analysis were used to analyze the research findings. The results of the factor analysis showed that the factors of local governance, participatory planning, social capital, livelihood diversity, social resilience, and economic resilience were ranked first to sixth, respectively. The results of regression analysis from modeling the factors affecting economic resilience in the villages of Sur and Tote Khaneh showed that the greatest impact is related to local governance with a standard beta coefficient of 0.340, which indicates that improving the state of local governance has a significant impact on increasing economic resilience. After that, social capital with a beta coefficient of 0.255, livelihood diversity with a beta coefficient of 0.215, and participatory planning with a beta coefficient of 0.145 are in the next ranks. the results of regression analysis from modeling the factors affecting social resilience in the villages of Sur and Tote Khaneh showed that local governance with a standard coefficient of 0.385 is the strongest predictor for social resilience, which indicates that improving local governance has the greatest impact on strengthening social cohesion. participatory planning with a coefficient of 0.250, social capital with a coefficient of 0.195, and livelihood diversity with a coefficient of 0.135 are ranked. پژوهش حاضر که از منظر هدف کاربردی و از منظر گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی است، با هدف طراحی مدل تاب‌آوری اجتماعی-اقتصادی با تاکید بر حکمرانی محلی و برنامه‌ریزی مشارکتی انجام شده است؛ جامعه آماری آن شامل 857 نفر در روستاهای صور و توتاخانه شهرستان بناب بوده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 265 نفر تعیین گردید. شیوه نمونه‌گیری بر اساس روش تصادفی طبقه‌بندی شده بوده و نمونه‌گیری از هر روستا به نسبت سهم جمعیتی آن در کل جامعه انجام شده است. به منظور تجزیه و تحلیل یافته‌های تحقیق از تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل رگرسیون چند گانه استفاده شده است. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که عامل حکمرانی محلی، برنامه‌ریزی مشارکتی، سرمایه اجتماعی، تنوع معیشت، تاب‌آوری اجتماعی و تاب‌آوری اقتصادی به ترتیب در رتبه‌های اول تا ششم قرار دارند. نتایج تحلیل رگرسیون از مدل‌سازی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری اقتصادی در روستاهای صور و توته خانه نشان داد که بیشترین اثرگذاری مربوط به حکمرانی محلی با ضریب استاندارد بتا 340/0 است که نشان می‌دهد بهبود وضعیت حکمرانی محلی تأثیر قابل‌توجهی بر افزایش تاب‌آوری اقتصادی دارد. پس از آن، سرمایه اجتماعی با ضریب بتای 255/0، تنوع معیشت با ضریب بتای 215/0، و برنامه‌ریزی مشارکتی با ضریب بتای 145/0 در رتبه‌های بعدی قرار دارند. نتایج تحلیل رگرسیون از مدل‌سازی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری اجتماعی در روستاهای صور و توتاخانه نشان داد که حکمرانی محلی با ضریب استاندارد 385/0 قوی‌ترین پیش‌بین برای تاب‌آوری اجتماعی است، که نشان می‌دهد بهبود حکمرانی محلی بیشترین تأثیر را در تقویت انسجام اجتماعی دارد. برنامه‌ریزی مشارکتی با ضریب 250/0، سرمایه اجتماعی با ضریب 195/0 و تنوع معیشت با ضریب 135/0 قرار می‌گیرند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Emotional solidarity of host community in tourism: Effect of community attachment, perceived risk and social impacts (Case study: Tabriz city) همبستگی عاطفی جامعه میزبان در گردشگری: اثر دلبستگی اجتماعی، مخاطره درک‌شده و آثار اجتماعی گردشگری (مورد مطالعه: شهر تبریز) 21197 10.22034/gp.2026.70583.3490 FA یاور بابائی استادیار گروه مدیریت و گردشگری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمدتقی نظری کارشناسی ارشد مدیریت جهانگردی، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2025 12 07 Objective: Tourism has gained significant momentum in international societies. With economic growth and changes in consumer behavior, the tourism industry has transformed from a luxury product to a necessary product. Tourism development is rapidly improving, and the role of the local community as the main supporter of tourism in the destination has increased more than ever. Therefore, this study, focusing on the role of the local community in tourism, seeks to examine the role of social attachment and perceived risk on the emotional solidarity of the host community towards tourism with the role of mediating the perceived social effects of tourism.<br /><br />Methods: The present study is applied in terms of purpose, descriptive survey in terms of nature and method and was conducted cross-sectionally. The study population in this study is the residents of Tabriz city, 314 people were selected as a sample. A standard questionnaire was used to collect data, whose reliability was confirmed using Cronbach's alpha and its composite reliability and validity were confirmed using legal validity, face validity and construct validity. Structural equation modeling and pls software were used to analyze the data.<br /><br />Results: The results of the study showed that the effect of perceived risk, social attachment and perceived social effects on emotional solidarity was confirmed. On the other hand, the mediating role of perceived social effects of tourism in the relationship between perceived risk and emotional solidarity was confirmed. However, the role of perceived risk on social attachment was not confirmed.<br /><br />Conclusions: Overall, the findings of this study show that the local community, based on the perceived social effects of tourism, existing risks and their social attachment, feels solidarity and support for the development of tourism in their community. This solidarity is important in tourism development and their cooperation and participation in this process. هدف: گردشگری در جوامع بین المللی شتاب قابل توجهی به خود گرفته است. با رشد اقتصادی و دگرگونی در رفتار مصرف کنندگان، صنعت گردشگری از یک محصول مجلل به محصول ضروری تبدیل شده است. توسعه گردشگری به سرعت در حال ارتقا است و نقش جامعه محلی به عنوان حامی اصلی گردشگری در مقصد بیش از پیش افزایش یافته است. بنابراین این مطالعه با تمرکز بر نقش جامعه محلی در گردشگری، به دنبال بررسی نقش دلبستگی اجتماعی و مخاطره درک‌شده بر همبستگی عاطفی جامعه میزبان نسبت به گردشگری با نقش میانجی آثار اجتماعی درک‌شده گردشگری است.<br /><br />روش: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت و روش توصیفی پیمایشی و به صورت مقطعی انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه در این تحقیق ساکنان شهر تبریز می‌باشد که تعداد 314 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استاندارد استفاده شد که پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی و روایی آن با استفاده از روایی قانونی، روایی صوری و روایی سازه مورد تایید قرار گرفت. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدلیابی معادلات ساختاری و نرم افزار pls استفاده شد. <br /><br />نتایج: نتایج تحقیق نشان داد که اثر مخاطره درک‌شده، دلبستگی اجتماعی و آثار اجتماعی درک‌شده بر همبستگی عاطفی مورد تایید قرار گرفت. از سوی دیگر نقش میانجی آثار اجتماعی درک‌شده گردشگری در ارتباط بین مخاطره درک‌شده و همبستگی عاطفی مورد تایید قرار گرفت. با این حال، نقش مخاطره درک‌شده بر دلبستگی اجتماعی تایید نشد.<br /><br />نتیجه‌گیری: در مجموع یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که جامعه محلی براساس آثار اجتماعی ادراک‌شده گردشگری، مخاطرات موجود و دلبستگی اجتماعی خود، نسبت به توسعه گردشگری در جامعه خویش احساس همبستگی و حمایت دارند. این همبستگی در توسعه گردشگری و همکاری و مشارکت آنان در این فرایند اهمیت دارد.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 : An analysis of scientific research in the field of artificial intelligence and urban development تحلیلی بر پژوهش‌های علمی در حوزه هوش مصنوعی و توسعه شهری 21225 10.22034/gp.2026.66784.3391 FA حمید صابری دانشیار گروه جغرافیا ، مرکز گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. هاجر ناصحی 2. استادیار ، مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. Journal Article 2025 04 14 This research, conducted in 2025, is a qualitative, applied study based on library and documentary research. It was carried out using a descriptive-survey method with a scientometric approach, incorporating citation analysis, systematic reviews, bibliometric analysis, and lexical co-occurrence analysis of studies related to artificial intelligence and urban development. The study utilized VOSViewer software to identify the most influential vocabulary in the research topic. A systematic review of articles revealed nine thematic clusters that directly influenced the role of artificial intelligence in urban development. The most frequently examined keywords in these clusters, ranked by importance, included "artificial intelligence," "machine learning," and others. The study identified three main clusters: 1) Sustainable energy management (red), 2) Smart traffic and transportation (green), and 3) Sustainable urban planning (navy blue). Additionally, researchers such as Yigitcanlar and journals like Sustainable Cities and Society were prominent in the reviewed studies. The findings indicated that artificial intelligence in urban development emphasizes data-driven solutions, but issues such as sustainability, ethics, and privacy have received less attention. Furthermore, the limited number of studies on developing countries suggests that the application of artificial intelligence in urban development in these regions is overlooked compared to leading countries like China and the United States. The results demonstrated that artificial intelligence, with its significant performance benefits, is one of the best options for urban management to support sustainable urban development. AI can optimize infrastructure, reduce energy consumption, and enhance urban sustainability. However, the scattered nature of research and the lack of comprehensive analysis in this field highlight the need for scientometric studies این پژوهش با رویکردی کیفی، از نوع کاربردی، و متکی بر مطالعات کتابخانه‌ای -اسنادی است، که به روش پیمایشی- توصیفی با رویکرد علم سنجی، و به صورت تحلیل‌های استنادی، مرور سیستماتیک، تحلیل‌های بیبلومتریک و هم رخدادی واژگانی پژوهش‌های مرتبط با هوش مصنوعی و توسعه شهری در سال 2025 میلادی انجام شد. این روش با هدف تعیین اثرگذارترین واژگان مطالعه شده در خصوص موضوع پژوهش، با استفاده از نرم‌افزار VOSViewer انجام گرفته است. بررسی سیستماتیک مقالات نشان داد، که در 9 خوشه‌ی موضوعی تأثیر مستقیم برنقش هوش مصنوعی در توسعه شهری داشته‌اند. در خوشه‌های بررسی شده پرتکرارترین کلیدواژه‌های بررسی شده در درجه‌ی اول اهمیت به ترتیب" هوش مصنوعی"، " یادگیری ماشینی"، و ... می‌باشند. نتایج پژوهش حاضر منجر به شناسایی سه خوشه‌ی اصلی شامل: 1)مدیریت انرژی پایدار(قرمز) 2) ترافیک و حمل‌ونقل هوشمند(سبز)، 3) برنامه‌ریزی شهری پایدار(سرمه‌ای) شد. همچنین در تحقیقات بررسی شده‌، محققانی مانند ییگیتکانلار و مجلاتی چون " شهرها و جامعه پایدار" برجسته بودند. یافته‌ها نشان داد‌، هوش مصنوعی در توسعه شهری به سمت راه حل‌های مبتنی بر داده تأکید دارد، اما مسائلی نظیر پایداری، اخلاق و حریم خصوصی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، همچنین میزان مطالعات در خصوص کشورهای در حال توسعه نشان‌دهنده‌ی نادیده‌گرفته شدن کاربرد هوش مصنوعی در توسعه‌ی شهری در این مناطق نسبت به کشورهای پیشرو نظیر چین و آمریکا می‌باشد. نتایج نشان داد؛ هوش مصنوعی، با ارزش عملکردی بالایی که دارد، به عنوان یکی از بهترین گزینه‌های مدیریت شهری در راستای توسعه‌ی پایدار شهرها به حساب می‌آید، و هوش مصنوعی، می‌تواند در بهینه‌سازی زیرساخت‌ها، کاهش مصرف انرژی، و افزایش پایداری شهری مؤثر باشد. با این حال، پراکندگی پژوهش‌ها و نبود تحلیلی جامع از این حوزه، نیاز به بررسی‌های علم‌سنجی را برجسته می‌کند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Spatial Distribution Analysis of Urban Services and Its Relationship with Housing Prices in Karaj City تحلیل توزیع فضایی خدمات شهری و ارتباط آن با قیمت مسکن در شهر کرج 21226 10.22034/gp.2026.68175.3429 FA محمد جمشیدی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارمی، تهران، ایران طاهر پریزادی دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری ؛ دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی،تهران حبیب‌اله فصیحی دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری: دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران Journal Article 2025 08 03 This study is applied in nature and follows a descriptive–analytical approach. The data analyzed includes spatial information and statistics related to housing prices and the distribution of six categories of urban services, primarily obtained from the Municipality of Karaj and the Statistical Center of Iran. To produce digital layers, the Spatial and Spatial Analyst tools within the GIS environment were employed. The analytical models used in this research include Geographically Weighted Regression (GWR) anReclassify tool were applied. Subsequently, the Raster Calculator was used to combine service-related components. To calculate the correlation between urban services and housing prices, the Fuzzy Overlay tool within the Spatial Analyst extension was utilized. In addition, the Band Collection Statistics tool was used to compute correlation coefficients and covariances between the dependent and independent variables.<br /><br />Findings:<br /><br />The highest level of access to urban services is observed in the eastern and northeastern areas of Karaj. The central areas of the city have moderate to low levels of access, while the western, southwestern, and parts of the northern regions exhibit medium levels. The northern and northwestern zones show the lowest levels of urban services. The highest housing prices are found in the northeastern and eastern parts of the city, while the western and southern peripheral areas have lower prices. The strongest correlations between housing prices and urban services are associated with health–medical services (0.58) and administrative–security services (0.52), while the weakest correlation pertains to cultural–religious services (0.36).<br /><br />Conclusion:<br /><br />The uneven distribution of urban services in Karaj plays a significant role in shaping spatial inequalities in housing prices. Areas characterized by a high diversity and density of essential services—such as healthcare, administrative, transportation, and educational services—tend to have higher land and housing values. This, in turn, contributes to the reproduction of privileged and disadvantaged urban spaces across the city. این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده است. داده‌های مورد تحلیل شامل اطلاعات مکانی و آمارهای مربوط به قیمت مسکن و توزیع شش دسته از خدمات شهری است که عمدتاً از شهرداری کرج و مرکز آمار ایران تهیه شده‌اند. برای تولید لایه‌های رقومی از ابزارهای Spatial و Spatial Analyst در محیط GIS استفاده شده است. مدل‌های تحلیلی شامل رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) و رگرسیون حداقل مربعات (OLS) هستند. برای ترکیب لایه‌های رستری درون‌یابی‌شده، از روش فاصله معکوس (IDW) و ابزار Reclassify بهره گرفته شده است. سپس با استفاده از ابزار Raster Calculator مؤلفه‌های خدماتی با یکدیگر ترکیب شده‌اند. به‌منظور محاسبه همبستگی میان خدمات شهری و قیمت مسکن، از ابزار Fuzzy Overlay در بخش Spatial Analyst استفاده شده است. ابزار Band Collection Statistics نیز برای محاسبه ضرایب همبستگی و کوواریانس بین متغیر وابسته و متغیرهای مستقل به‌کار رفته است.<br /><br />یافته‌ها:<br /><br />بیشترین سطح برخورداری از خدمات شهری مربوط به مناطق شرقی و شمال شرقی شهر کرج است. نواحی مرکزی شهر از سطح برخورداری متوسط تا پایین برخوردارند و مناطق غربی، جنوب غربی و بخش‌هایی از شمال، سطحی متوسط دارند. مناطق شمالی و شمال غربی نیز سطح پایینی از خدمات را نشان می‌دهند. بالاترین قیمت‌های مسکن در بخش‌های شمال شرقی و شرقی شهر مشاهده می‌شود و مناطق حاشیه‌ای غربی و جنوبی دارای قیمت‌های پایین‌تری هستند. بالاترین همبستگی بین قیمت مسکن و خدمات شهری مربوط به خدمات بهداشتی–درمانی (۰.۵۸) و خدمات اداری–انتظامی (۰.۵۲) بوده و کمترین آن مربوط به خدمات فرهنگی–مذهبی (۰.۳۶) است.<br /><br />نتیجه‌گیری:<br /><br />توزیع نامتوازن خدمات شهری در کرج، نقش مهمی در شکل‌گیری نابرابری‌های مکانی در قیمت مسکن دارد. مناطقی با تنوع و تراکم بالای خدمات حیاتی مانند درمانی، اداری، حمل‌ونقل و آموزشی، از ارزش بالاتر زمین و مسکن برخوردار بوده و این امر به بازتولید فضاهای ممتاز و محروم در سطح شهر منجر شده است.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Assessing the impact of land-use changes on soil erosion using the global RUSLE model over the period 2004–2024 (Case study: Ghouri Chay Watershed) بررسی تاثیر تغییرات کاربری اراضی بر میزان فرسایش خاک با استفاده از مدل جهانی RUSLE طی بازه زمانی 2004 تا 2024 (مطالعه موردی: حوضه آبخیز قوری‌ چای) 21249 10.22034/gp.2026.69434.3459 FA عقیل مددی استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-1036-4292 امیرحسام پاسبان دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2025 10 01 The aim of this study is to estimate the amount of soil erosion and analyze its changes over a twenty-year period (2004–2024) in the Quri-Chay watershed in Ardabil Province using the Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE).<br /><br />Methods: n this regard, the five main factors of the model, including rainfall erosivity, soil erodibility, slope length and steepness, vegetation cover, and management practices, were calculated and integrated within the ArcGIS environment. The data used included Sentinel-2 satellite images for 2024, Landsat 5 TM images for 2004, a 12.5 m digital elevation model (ALOS PALSAR), twenty years of rainfall statistics, and the soil texture map of Iran. To examine land use changes, supervised classification with the Random Forest algorithm was performed in the Google Earth Engine environment, and classification accuracy was evaluated using the Kappa coefficient.<br /><br />Results: The results indicated that during the 2004–2024 period, significant changes occurred in the land use of the watershed. Rain-fed croplands, irrigated lands, and residential areas increased considerably, while rangelands, forests, and water bodies experienced a decline in area. These changes reflect human pressure and unsustainable exploitation of natural resources. The implementation of the RUSLE model showed that the average annual soil erosion increased from 26.65 tons per hectare in 2004 to 37.18 tons per hectare in 2024. In addition to the increase in the maximum amount of erosion, the erosion risk classes also changed. The areas with low and moderate risk expanded, while zones with high and very high risk, though relatively small, spread sporadically in steep and mountainous regions.<br /><br />Conclusions: These findings reveal that the conversion of natural lands into human land uses, the reduction in vegetation density, and the intensification of rainfall patterns have been the most influential factors in increasing soil erosion in the watershed. T هدف این پژوهش، برآورد میزان فرسایش خاک و تحلیل تغییرات آن طی یک دوره بیست‌ساله (2004-2024) در حوضه آبخیز قوری‌چای در استان اردبیل با استفاده از مدل جهانی فرسایش خاک اصلاح‌شده (RUSLE) می‌باشد. در این راستا، پنج عامل اصلی مدل شامل فرسایندگی باران، فرسایش‌پذیری خاک، طول و درجه شیب، پوشش گیاهی و اقدامات مدیریتی محاسبه و در محیط ArcGIS تلفیق شدند. داده‌های مورد استفاده شامل تصاویر ماهواره‌ای Sentinel-2 برای سال 2024، تصاویر TM لندست 5 برای سال 2004، مدل رقومی ارتفاعی 5/12 متر (ALOS PALSAR)، آمار بارندگی بیست‌ساله و نقشه بافت خاک ایران بودند. به‌منظور بررسی تغییرات کاربری اراضی، طبقه‌بندی نظارت‌شده با الگوریتم جنگل تصادفی در محیط Google Earth Engine اجرا شد و صحت طبقه‌بندی با ضریب کاپا ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که طی دوره 2004 تا 2024 تغییرات چشمگیری در کاربری اراضی حوضه رخ داده است. اراضی دیم، آبی و مناطق مسکونی افزایش قابل‌توجهی یافته‌اند، در حالی‌که مراتع، جنگل‌ها و پهنه‌های آبی با کاهش مساحت روبه‌رو شدند. این تغییرات بیانگر فشار انسانی و بهره‌برداری ناپایدار از منابع طبیعی است. اجرای مدلRUSLE نشان داد که میانگین فرسایش سالانه خاک از 65/26 تن در هکتار در سال 2004 به 18/37 تن در هکتار در سال 2024 افزایش یافته است. علاوه بر افزایش مقدار حداکثری فرسایش، طبقات خطر نیز دستخوش تغییر شده‌اند، به‌طوری که مساحت اراضی با خطر کم و متوسط افزایش یافته و محدوده‌های با خطر زیاد و خیلی زیاد نیز هرچند به‌طور نسبی اندک، اما به‌صورت پراکنده در مناطق شیب‌دار و کوهستانی گسترش یافته‌اند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که تغییر کاربری‌های طبیعی به کاربری‌های انسانی، کاهش تراکم پوشش گیاهی و شدت گرفتن الگوهای بارندگی مؤثرترین عوامل در افزایش فرسایش خاک حوضه بوده‌اند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Optimization and Evaluation of a Convolutional Neural Network (CNN) for Gully Erosion Susceptibility Prediction in Sheshtamad county. بهینه‌سازی و ارزیابی شبکه عصبی پیچشی (CNN) برای پیش‌بینی حساسیت به فرسایش خندقی درشهرستان ششتمد 21250 10.22034/gp.2026.69822.3472 FA نادیا بقائی نژاد دانشگاه حکیم سبزواری لیلا گلی مختاری دانشگاه حکیم سبزواری ابوالقاسم امیراحمدی دانشگاه حکیم سبزواری علی بهشتی حکیم سبزواری Journal Article 2025 10 23 Objective: The aim of this study is to evaluate and optimize a Convolutional Neural Network (CNN) model for predicting gully erosion susceptibility in the Sheshtamad region, using a feature selection approach and hyperparameter optimization.<br /><br />Methodology: In this research, a total of 600 points were identified through field surveys and satellite imagery, comprising 300 gully and 300 non-gully locations. Of these, 70% of the data were used for model training and 30% for validation. Twenty-one environmental factors including topographic, geological, hydrological, and land-use characteristics were selected as predictive variables. Subsequently, the Mutual Information (MI) criterion and the Random Forest algorithm were applied to identify the most influential factors contributing to gully erosion occurrence.<br /><br />Next, the CNN model was developed, and hyperparameter optimization was performed to enhance model performance. The optimized model output was then used to generate a gully erosion susceptibility map, which was evaluated in terms of both accuracy and predictive performance.<br /><br />Given that the study area (Sheshtamad County, western Razavi Khorasan Province) is highly prone to gully erosion, conducting such susceptibility assessments prior to any infrastructural development is essential.<br /><br />Results: The variable importance analysis revealed that rainfall, distance from rivers, distance from faults, and elevation are the most critical factors influencing gully erosion development. The optimized CNN model, after hyperparameter tuning using the Optuna algorithm, achieved a high prediction accuracy (Accuracy = 0.9338). The resulting susceptibility map indicated that the eastern part of the study area possesses the highest potential for gully erosion occurrence.<br /><br />Conclusion: The findings demonstrate that the integration of deep learning techniques, particularly the CNN model, with optimal feature selection and hyperparameter tuning provides a powerful framework for accurately predicting gully erosion-prone areas. This approach can support effective soil and water conservation planning and guide sustainable land management policies. هدف: هدف از این پژوهش، ارزیابی و بهینه‌سازی مدل شبکه عصبی کانولوشنی (CNN) برای پیش‌بینی پتانسیل فرسایش خندقی در محدوده شهرستان ششتمد با استفاده از رویکرد انتخاب ویژگی و همچنین تنظیم هایپرپارامترها است. <br /><br />روش پژوهش: بدین منظور در این تحقیق، ۶۰۰ نقطه با بهره‌گیری از بازدیدهای میدانی و گوگل ارث شناسایی شد. از این میان، ۷۰ درصد داده‌ها برای آموزش و ۳۰ درصد برای اعتبارسنجی مدل اختصاص یافت. تعداد ۲۱ عامل محیطی شامل ویژگی‌های توپوگرافی، زمین‌شناسی، هیدرولوژیکی و کاربری اراضی به‌عنوان متغیرهای مؤثر انتخاب شد و سپس دو روش معیار اطلاعات متقابل (MI) و الگوریتم جنگل تصادفی برای شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر وقوع فرسایش خندقی به‌کار گرفته شدند. در گام بعد مدلسازی بر اساس الگوریتم CNN انجام شد و بهینه سازی هایپرپارامترها در جهت بهبود کارایی مدل اعمال گردید. نقشه حساسیت به فرسایش با استفاده از خروجی مدل بهینه سازی شده، تهیه و مورد ارزیابی صحت و عملکرد قرار گرفت. باتوجه به اینکه منطقه مورد مطالعه (شهرستان ششتمد در غرب خراسان رضوی) از نواحی حساس به فرسایش خندقی به شمار می‌رود، انجام ارزیابی حساسیت قبل از هرگونه فعالیت عمرانی در این منطقه ضروری است. <br /><br />نتایج: نتایج تحلیل اهمیت متغیرها نشان داد که بارندگی، فاصله از رودخانه، فاصله از گسل و ارتفاع از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر توسعه فرسایش خندقی هستند. نقشه حساسیت تولید شده با مدل CNN پس از تنظیم هایپرپارامترها با الگوریتم Optuna توانست دقت بالای(accuracy=/09338) عملکرد خود را نشان دهد. نقشه حساسیت فرسایش خندقی نیز بیانگر آن است که بخش شرقی منطقه بیشترین پتانسیل وقوع فرسایش را داراست. <br /><br />نتیجه گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از روش‌های یادگیری عمیق به‌ویژه مدلCNN، همراه با انتخاب ویژگی‌های بهینه و تنظیم هایپرپارامترها می‌تواند ابزار قدرتمندی برای پیش‌بینی دقیق نواحی مستعد فرسایش خندقی فراهم آورد و در تدوین برنامه‌های مدیریتی و سیاست‌های حفاظت از خاک و آب مؤثر واقع شود.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Analysis of the Role of Cyclones from Various Latitudes on Widespread and Heavy Precipitation in Iran in Recent Decades واکاوی نقش سیکلون‌های عرض جغرافیایی مختلف بر بارش‌های فراگیر و سنگین ایران طی دهه‌های اخیر 21251 10.22034/gp.2026.70322.3481 FA محمد دارند عضو هیأت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کردستان عضو گروه پژوهشی مطالعات محیطی دریاچه زریبار، پژوهشکده کردستان شناسی، دانشگاه کردستان سوما زندکریمی آب و هواشناسی دانشگاه کردستان سنندج ایران Journal Article 2025 11 20 Situated within the global arid and semi-arid belt, Iran faces significant climatic challenges characterized by precipitation regime instability, heavy reliance on seasonal rainfall, and uneven spatial distribution of precipitation. Although intense and widespread precipitation events account for a modest proportion of the annual rainfall total, their importance is magnified by their dual role in water resource provision and the generation of destructive floods - constituting a hydrological paradox of equal measures of risk and resource. Research demonstrates that these extreme precipitation phenomena are primarily governed by cyclonic systems originating from diverse sources, including Mediterranean disturbances, Sudanese low-pressure systems, and Persian Gulf cyclones, which interact synergistically with dynamic atmospheric mechanisms and thermodynamic processes. Recent climate transformations have substantially altered the behavioral patterns of these meteorological systems, resulting in marked increases in both the intensity and frequency of extreme precipitation events. This research undertakes a comprehensive analysis of the spatiotemporal distributions and dynamic characteristics of cyclones influencing heavy precipitation events across Iran in recent decades, thereby addressing critical knowledge gaps and advancing the current understanding of extreme precipitation mechanisms in this vulnerable region. یکی از نشانه‌های رخداد تغییر اقلیم و گرمایش جهانی رخنمود بارش های سنگین است که پیامدهای ناگوار زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی را به دنبال دارد. برای شناخت بارش‌های سنگین و فراگیر بر روی گستره ایران از داده های روزانه بارش ۱۵۹ ایستگاه سینوپتیک در بازه‌ی زمانی 1987 تا 2024 استفاده شد. برپایه‌ی آستانه‌ی صدکی 75ام و گستره‌ی دست کم 50 درصد از پهنه‌ی ایران، 254 روز همراه با بارش سنگین و فراگیر شناسایی شد. سیکلون ها و مسیر ورودی آنها به ایران بر اساس عرض جغرافیایی مبدأ به سه گروه تقسیم‌بندی شدند: سیکلون‌های عرض‌های پایین (۰ تا ۳۰ درجه شمالی)، سیکلون‌های عرض‌های میانی (۳۰ تا ۶۰ درجه شمالی) و سیکلون‌های عرض‌های بالا (۶۰ تا ۸۰ درجه شمالی). <br /><br />نتایج پژوهش مشخص کرد که سیکلون‌های منشأ گرفته از عرض‌های پایین (سودان و دریای سرخ) بیشترین تأثیر را در وقوع بارش‌های فراگیر ایران داشته‌اند. سیکلون‌های دریای مدیترانه در مرتبه‌ی دوم اهمیت قرار داشتند، درحالی‌که سیکلون‌های عرض‌های بالا (اقیانوس اطلس شمالی) به مراتب نقش کم رنگ تری در رخنمود بارش-های سنگین و فراگیر ایران دارند. <br /><br />به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تعامل سیستم‌های کم‌فشار سطحی و ناوه‌های تراز میانی، همراه با جریان‌های باد و تضاد فشار منطقه‌ای، مکانیزم اصلی شکل‌گیری بارش‌های فراگیر و سنگین در ایران است. بر اساس یافته‌های حاصل از این پژوهش می توان دریافت که بارش‌های سنگین و فراگیر کشور عمدتاً حاصل فعالیت سیکلون‌های گرمسیری (عرض پایین) و سیکلون‌های عرض میانی هستند. سیکلون‌های عرض پایین، با سرعت انتقال بالا و نقش بی‌بدیل در انتقال رطوبت از منابع گرمسیری مانند دریای عرب و خلیج فارس، محرک اصلی بارش‌های شدید در نیمه غربی و جنوب‌غربی کشور محسوب می‌شوند. در همین حال، سیکلون‌های عرض میانی که عمدتاً از مناطق مدیترانه‌ای نشأت می‌گیرند، با دینامیک قوی‌تر خود، بارش‌های گسترده‌تری را به ویژه در شمال‌غرب و دامنه‌های زاگرس ایجاد می‌کنند.

دانشگاه تبریز جغرافیا و برنامه‌ریزی 2008-8078 30 97 2026 10 23 Pathology of Urban Planning Regulations in Achieving a Livable City: A Case Study of Isfahan Metropolis آسیب شناسی ضوابط و مقررات شهرسازی در تحقق شهر زیست پذیر(مطالعه موردی: کلانشهر اصفهان) 21567 10.22034/gp.2026.69775.3471 FA رقیه یدالهی صابر دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران. تهران، ایران بهاره اکبری منفرد دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران. تهران، ایران حسین طهماسبی مقدم استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان محمد جوشن پور دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران. تهران، ایران Journal Article 2025 10 20 Objective: A livable city, as a key component of sustainable urban development, relies on an efficient system of urban planning regulations. In Iran, despite the development of numerous documents and codes, a significant gap persists between theoretical goals and practical realization of livable cities. This study aims to examine the urban planning regulatory system in Isfahan metropolis and analyze its role in achieving urban livability indicators.<br /><br />Methods: This applied research employs a descriptive–analytical approach. Data were collected through library studies and 30 questionnaires completed by urban planning experts. Livability indicators were organized into three dimensions: social, physical–environmental, and institutional–managerial. Statistical analyses including one-sample T-tests, Friedman tests, and Partial Least Squares (PLS) structural equation modeling were applied. Cronbach’s alpha was used to assess the reliability of indicators, all exceeding 0.7.<br /><br />Results: Findings indicate that social and physical–environmental dimensions, such as social participation, sense of place, and green spaces, performed better than institutional–managerial aspects. In contrast, indicators like transparency, accountability, and equity scored low. Certain urban planning regulations, including zoning and façade design, positively influenced livability, while others, such as density aggregation and building height regulations, had negative effects, reflecting weaknesses in the coherence and flexibility of Isfahan’s regulatory system.<br /><br />Conclusions: Achieving a livable city in Isfahan requires revising urban regulations with a localized, participatory, and transparent approach. In particular, shifting from a rule-based to a guideline- and performance-oriented model is essential to prioritize spatial quality and citizen satisfaction in urban decision-making. These findings align with previous studies in other Iranian cities and emphasize the need for transforming urban governance structures and strengthening the linkages among institutional, social, and physical dimensions to achieve sustainable livability. هدف: شهر زیست‌پذیر به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی توسعه پایدار شهری، متکی بر نظام کارآمد ضوابط و مقررات شهرسازی است. در ایران، با وجود تدوین اسناد و آیین‌نامه‌های متعدد، هنوز میان اهداف نظری و تحقق عملی شهر زیست‌پذیر فاصله‌ای چشمگیر وجود دارد. هدف پژوهش حاضر، آسیب‌شناسی نظام ضوابط و مقررات شهرسازی در کلان‌شهر اصفهان و تحلیل نقش آن در تحقق شاخص‌های زیست‌پذیری شهری است.<br /><br />روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی و به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و تکمیل ۳۰ پرسش‌نامه توسط کارشناسان و متخصصان حوزه شهرسازی گردآوری شد. شاخص‌های زیست‌پذیری در سه بُعد اجتماعی، کالبدی–محیطی و نهادی–مدیریتی تنظیم و با استفاده از آزمون‌های آماری T تک‌نمونه‌ای، فریدمن و مدل معادلات ساختاری (PLS) تحلیل شدند. برای سنجش پایایی شاخص‌ها از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که همه متغیرها دارای مقدار بالاتر از 0.7 بودند.<br /><br />نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که ابعاد اجتماعی و کالبدی–محیطی مانند مشارکت اجتماعی، حس تعلق مکانی و فضای سبز، وضعیت بهتری نسبت به ابعاد نهادی و مدیریتی دارند. در مقابل، شاخص‌هایی نظیر شفافیت، پاسخگویی و عدالت در سطح پایینی قرار گرفتند. همچنین برخی ضوابط شهرسازی مانند حریم و نماسازی تأثیر مثبت و ضوابطی چون تجمیع و ارتفاعی اثر منفی بر زیست‌پذیری داشته‌اند که بیانگر ضعف انسجام و انعطاف‌پذیری نظام مقررات شهرسازی اصفهان است. <br /><br />نتیجه‌گیری: تحقق شهر زیست‌پذیر در اصفهان نیازمند بازنگری در ضوابط و مقررات شهری با رویکرد محلی‌سازی، مشارکت‌محوری و شفافیت نهادی است. به‌ویژه، ضرورت دارد که از الگوی ضابطه‌محور به سمت الگوی راهنما‌محور و عملکردی حرکت شود تا کیفیت فضا و رضایت شهروندان مبنای اصلی تصمیم‌گیری‌های شهری قرار گیرد. یافته‌های این پژوهش با نتایج تحقیقات پیشین در سایر شهرهای ایران هم‌راستا بوده و بر ضرورت تحول در ساختار حکمرانی شهری و ارتقای پیوند میان ابعاد نهادی، اجتماعی و کالبدی برای دستیابی به زیست‌پذیری پایدار تأکید دارد.