واکاوی عوامل مؤثر در کارآفرینی گردشگری روستایی: با تأکید بر مزیت‌های استراتژیک

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز،تبریز،ایران

2 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد،ایران

3 دانشجوی دکترای گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز،تبریز،ایران

10.22034/gp.2024.60508.3236

چکیده

کارآفرینی گردشگری روستایی رویکردی راهبردی برای گذار به جامعه پایدار در نظر گرفته شده است. تمایل به کارآفرینی گردشگری روستایی از طریق ویژگی‌ها و توانایی‌های منحصر به فرد هر روستا منعکس می‌شود.

این مقاله با هدف تعیین جنبه‌های ضروری کارآفرینی گردشگری روستایی بر اساس مزیت‌های استراتژیک در ارتباط با روستاهای گردشگری استان اردبیل از طریق ابزار پرسشنامه انجام شده است.

جامعه آماری این پژوهش شامل 363 نفر از ساکنین روستاهای گردشگری استان اردبیل می‌باشد که با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شده است.

برای جمع‌آوری اطلاعات، پرسشنامه‌ای در دو بخش در اختیار پاسخگویان قرار گرفت که بخش اول اطلاعاتی در مورد ویژگی‌های دموگرافیکی و اجتماعی ساکنین جمع‌آوری می‌کند و بخش دوم پرسشنامه، شامل سؤالاتی در مورد بررسی مزیت‌های استراتژیک مؤثر در کارآفرینی گردشگری روستایی با 40 سؤال می‌باشد.

برای بررسی مزیت‌های استراتژیک مؤثر در کارآفرینی گردشگری روستایی، نتایج حاصل از استناد نظری به عنوان شاخص‌های عملیاتی مزیت‌های استراتژیک به صورت پرسشنامه محقق ساخته درآمده و اقدام به گردآوری داده‌ها شده است.

این تحقیق بر اساس هدف کاربردی و ماهیت آن به صورت توصیفی و تحلیلی می‌باشد.

تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از نرم افزار SPSS و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) طراحی شده با نرم افزار LISREL انجام شده است.

نتایج نشان می‌دهد تمامی ابعاد (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، کالبدی، انسانی و طبیعی) مزیت‌های استراتژیک معنی‌دار می‌باشد. در این مطالعه متغیر « پذیرش عقاید و ارزش‌های جدید » در شاخص « انعطاف‌پذیری »، متغیر « دسترسی به امکانات رفاهی (آب، برق، گاز و...) » در شاخص « انرژی » و متغیر « توانایی انتقال تخصص و مهارت خود به دیگران نظیر فرزندان، دوستان یا آشنایان » در شاخص « تخصص و مهارت » رتبه‌های اول تا سوم را از دیدگاه پاسخگویان به خود اختصاص داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analyzing effective factors in rural tourism entrepreneurship: emphasizing on strategic advantages

نویسندگان [English]

  • Hossein karimzadeh 1
  • hamdollah ssojasi gheidari 2
  • Robab Naghizadeh 3
1 -
2 FUM
3 -
چکیده [English]

Objective: Rural tourism entrepreneurship is considered a strategic approach to the transition to a sustainable community, ‎‎‎‎and the desire for ‎rural tourism entrepreneurship is reflected via each rural's unique features and abilities. This paper aims to determine the ‎essential aspects of rural tourism ‎‎‎‎entrepreneurship based on strategic advantages in connection with tourist villages of Ardabil ‎province.

Methods: In this research, 15 tourism villages of Ardabil province, selected by the ‎Organization of Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism, are the study areas. Random ‎sampling has been used to select households in the tourism villages. In this sampling, people in ‎the community are given an equal chance to be selected in the sample.‎ The required ‎‎data ‎‎were collected through a questionnaire survey. The statistical analysis was ‎performed using the SPSS and ‎‎‎‎Structural Equation Modeling (SEM) designed with Lisrel software.

Results: The results indicate that, the variable "acceptance of new ideas and values" in the "flexibility" index, the variable "access to amenities (water, electricity, gas...)" in the index of "energy" and the variable "ability to transfer one's expertise and skills to others such as children, friends or acquaintances" in the index of "expertise and skill" have the first to third ranks according to the respondents. Finally, ‎this study provides new ‎ways to launch rural entrepreneurship related ‎‎‎to tourism based on strategic ‎advantages‏.‏

Conclusions: in this study all ‎dimensions ‎‎ (economic, social, cultural, physical, Individual, and environmental) of ‎‎‎strategic advantages are significant.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ardabil province
  • Entrepreneurship
  • Rural tourism
  • Strategic advantage

کارآفرینی گردشگری روستایی رویکردی راهبردی برای گذار به جامعه پایدار در نظر گرفته شده است. تمایل به کارآفرینی گردشگری روستایی از طریق ویژگی­ها و توانایی­های منحصر به فرد هر روستا منعکس می­شود. این مقاله با هدف تعیین جنبه­های ضروری کارآفرینی گردشگری روستایی بر اساس مزیت­های استراتژیک در ارتباط با روستاهای گردشگری استان اردبیل از طریق ابزار پرسشنامه انجام شده است. نمونه آماری این پژوهش شامل 363 نفر از ساکنین روستاهای گردشگری استان اردبیل می­باشد که با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شده است و در مرحله بعد سهم هر یک از روستاها از نمونه با استفاده از فرمول تناسب به دست آمده است. برای جمع­آوری اطلاعات، پرسشنامه­ای در دو بخش در اختیار پاسخگویان قرار گرفت که بخش اول اطلاعاتی در مورد ویژگی­های دموگرافیکی و اجتماعی ساکنین جمع­آوری می­کند و بخش دوم پرسشنامه، شامل سؤالاتی در مورد بررسی مزیت­های استراتژیک مؤثر در کارآفرینی گردشگری روستایی با 40 سؤال می­باشد. برای بررسی مزیت­های استراتژیک مؤثر در کارآفرینی گردشگری روستایی، نتایج حاصل از استناد نظری به عنوان شاخص­های عملیاتی مزیت­های استراتژیک به صورت پرسشنامه محقق ساخته درآمده و اقدام به گردآوری داده­ها شده است. این تحقیق بر اساس هدف کاربردی و ماهیت آن به صورت توصیفی و تحلیلی می­باشد. تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از نرم افزار SPSS و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM)  طراحی شده با نرم افزار LISREL انجام شده است. نتایج نشان می­دهد تمامی ابعاد (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، کالبدی، انسانی و طبیعی) دارای مزیت­های استراتژیک، معنی­دار می­باشد. در این مطالعه متغیر « پذیرش عقاید و ارزش­های جدید » در شاخص « انعطاف­پذیری »، متغیر « دسترسی به امکانات رفاهی (آب، برق، گاز و...) » در شاخص « انرژی » و متغیر « توانایی انتقال تخصص و مهارت خود به دیگران نظیر فرزندان، دوستان یا آشنایان » در شاخص « تخصص و مهارت » به عنوان مزیت­های استراتژیک مؤثر در کارآفرینی گردشگری روستایی رتبه­های اول تا سوم را از دیدگاه پاسخگویان به خود اختصاص داده­اند. 

اکبری­سامانی، ناهید؛ بدری، سید­علی و سلمانی، محمد .( 1392). ارزیابی گردشگری پایدار روستایی (مورد شناسی: بخش سامان- شهرستان شهرکرد)، جغرافیا و آمایش شهری و منطقه­ای، 9 (3)، 29-48.
پازکی، معصومه .(1401). نقش پیشران­های انسانی کارآفرینی گردشگری در توسعه پایدار روستایی ( مطالعه موردی: روستاهای دهستان فیلستان)، نشریه علمی جغرافیا و برنامه­ریزی، سال 26، شماره 79، صص 61-77.
جهان­تیغ، حسنعلی؛ عنابستانی، علی­اکبر؛ میرلطفی، محمودرضا و خوارزمی، امیدعلی .(1400). تحلیل فضایی شاخص­های ‏شکل­گیری روستای خلاق در سکونتگاه­های روستایی نمونة پژوهش: منطقة سیستان، فصلنامه علمی برنامه­ریزی ‏فضایی (مقاله پژوهشی)، 11( 1)، 87-114.‏
خداپناه، کیومرث .(1401). ارزیابی و سنجش میزان تاب آوری روستاهای هدف گردشگری (مورد مطالعه: ناحیه اردبیل)، نشریه علمی جغرافیا و برنامه­ریزی، سال 26، شماره 80، صص 117-131.
خزایی‌پول، مرتضی؛ فراهانی، بنفشه و ایزدی‌نیا، معصومه .(1402). ارزیابی اثرات گردشگری خلاق بر جذب گردشگر و توسعه اقتصادی مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستای پیوه‌ژن بخش احمدآباد شهرستان مشهد)، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 12( 43)، ۹۵-۱۱۴.
دادورخانی، فضیله؛ ایمنی­قشلاق، سیاوش؛ رضوانی، محمدرضا و بوذرجمهری، خدیجه .(1390). تحلیل‎ ‎نقش‎ ‎گردشگری‎ ‎در ‏توسعه ویژگی­های کارآفرینانه و گرایش به کارآفرینی در بین جوانان روستایی (مطالعه موردی روستای کندوان و ‏اسکندان شهرستان اسکو)، فصلنامه پژوهش­های جغرافیای انسانی، 3( 78)، 169-195.‏
رکن­الدین افتخاری، عبدالرضا؛ پورطاهری، مهدی و فضلی، نفیسه .(1393). تحلیل عوامل مؤثر در توسعه‌ی کارآفرینی ‏گردشگری روستایی، برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 3( 8)، 87-107.‏
سالاری­پور، علی­اکبر؛ علیزاده جورکویه، فرنگیس؛ فریدی فشتمی، عالیه و یوسفی­ماتک، حمیدرضا .(1401). شناسایی ظرفیت‌های توسعه کسب ‌و کارهای خلاق روستایی از طریق گردشگری کشاورزی (مطالعه موردی: روستای هنده‌خاله)، گردشگری و اوقات فراغت، 7( 13)، 21-36.
سجاسی­قیداری، حمدالله؛ رکن­الدین افتخاری، عبدالرضا و مهدوی، داوود .(1395). توسعه پایدار کارآفرینی گردشگری روستایی. تهران: انتشارات سمت.
سجاسی­قیداری، حمدالله؛ محمودی، حمیده و جعفری، فهیمه .(1396). تحلیل مهارت­های کارآفرینی زنان در مناطق روستایی (مورد مطالعه: روستاهای مرکزی شهرستان فریمان)، فصلنامه پژوهش­های روستایی، 8 ( 2)، 243-263.
صفار، محمد و چرخکار، محمدصادق .(1399). نقش کارآفرینی استراتژیک در شناسایی و کشف فرصت­های کارآفرینی، ‏فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین درمدیریت و حسابداری، 4( 3)، 100-112.‏
صفایی پور، مسعود و جعفری، یحیی .(1400). تحلیل وضعیت مؤلفه­های گردشگری خلاق در کلانشهر تبریز به­ عنوان پایتخت ‏گردشگری کشورهای اسلامی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21(60)، 107-126.‏
صفری علی­اکبری، مسعود، صادقی، حجت الله (1401) تحلیل موانع و راهبردهای توسعه گردشگری شهرستان دزپارت، نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی، سال 26، شماره 82، صص 125-143.
قاسمی، مریم و جوان، جعفر .(1393). تبیین رابطه تنوع­بخشی فعالیت­های اقتصادی و توسعه پایدار روستایی مطالعه موردی: شهرستان مشهد، پژوهش­های روستایی، 5( 2)، 237-262.
قدیری­معصوم، مجتبی؛ غلامی، علی؛ محمدزاده لاریجانی، فاطمه و رضایی، حجت .(1396). الگوی توسعه کارآفرینی در مناطق ‏روستایی شهرستان خوی با رویکرد الگوسازی ساختاری تفسیری، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 6(3 )، ‏ 21-39.‏
مریدسادات، پگاه. (1393). طراحی الگوی سیاست توسعه پایدار کشاورزی با رویکرد کارآفرینانه، رساله دکترای  رشته جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس.
مقیمی، سید محمد .( 1383). کارآفرینی و عوامل محیطی مؤثر بر آن، فصلنامه فرهنگ مدیریت، 2( 5)، 77 -107.‏
 موسوی، سیدعلی؛ بیک­محمدی، حسن و صرامی، حسین .(1400). تحلیلی بر نقش گردشگران خلاق فرهنگی در جذب ‏گردشگران ( مطالعه موردی، شهر اصفهان)، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 10( 37)، 61-‏‏78.‏