مکان یابی محل دفن پسماند شهری (لندفیل) درکلان‌شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیاردانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز،تبریز،ایران

2 کارشناسی ارشددانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز،تبریز،ایران

3 استادگروه علوم زمین، دانشگاه اصفهان،اصفهان،ایران

10.22034/gp.2024.62042.3266

چکیده

در دهه‌های اخیر، گسترش جمعیت و سرعت در روند شهرنشینی، موجب بروز ناسازگاری های بسیاری در سطح شهرها، به خصوص کلان شهرها شده است. یکی از این موارد افزایش بی‌رویه تولید پسماند شهری و عدم رعایت اصول مدیریتی و دفن صحیح آن می باشد. به گونه‌ای که امروزه چگونگی برخورد با این مسئله در طرح های شهری، یکی از دغدغه های اصلی در ابعاد مختلف شهری، به‌ویژه بعد زیست‌محیطی به حساب می‌آید. بنابراین یکی از اهداف اصلی در حوزه شهری و در جهت نیل به توسعه پایدار، همچنین تقویت بهداشت عمومی شهرها و کاهش آلودگی های مختلف زیست محیطی، یافتن مکان مناسب پسماندهای شهری به صورتی کاملا اصولی و مطلوب است، که برای این امر، روش های مختلف و متفاوتی از لحاظ نوع برخورد و عملیات اجرایی آن ها وجود دارد. هدف از این پژوهش دستیابی به عوامل موثر بر مکان‌یابی، همچنین یافتن مکان مناسب برای دفن پسماند شهری در تبریز و بررسی وضعیت موجود شهر با تولید روزانه 1200 تن پسماند، می‌باشد.

روش مورد مطالعه در رهیافت به سوی هدف تعیین شده، تحلیلی-توصیفی بوده و بااستفاده از مدل تصمیم گیری سلسله مراتبی AHP که یکی از کارآمدترین تکنیک ها برای تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه است و تحلیل اطلاعات بر اساس تکنیک GIS یافته های مورد نظر، سنجیده می‌شوند.

بر همین اساس پارامترهای موثر بر مکان یابی محل دفن پسماند که شامل ژئولوژی، شیب محدوده، کاربری اراضی شهری، فاصله از روستاهای اطراف، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده ها، زمین شناسی محدوده ، در فرایند تحلیلی و تولید لایه های توصیفی و رستری مورد ارزیابی قرار می گیرند.

نتایج نشان می‌دهد، از میان عوامل موثر بر مکان‌یابی محل دفن پسماند در شهر تبریز، عامل زمین‌شناسی باارزش‌ترین آن‌ها بوده و مناطق واجد اهمیت براساس طیف‌بندی نقشه نهایی، به رنگ سبز تیره و اغلب دارای کاربری های مراتع و زراعی هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Site selection the landfill site of urban waste in the metropolos of Tabriz

نویسندگان [English]

  • farahnaz Khadem 1
  • Kimia Ebrahimi 2
  • Nazila Dadash Zadeh 3
1 science Committee
2 Tabriz University of Islamic Arts Faculty of Architecture and Urban Planning
3 Department of Earth Sciences, Isfahan University
چکیده [English]

In recent decades, the expansion of the population and the speed of the urbanization process have caused many inconsistencies at the level of cities, especially big cities. One of these cases is the excessive increase in the production of urban waste and failure to observe the principles of management and its proper burial. In such a way that how to deal with this issue in urban plans is one of the main concerns in different urban dimensions, especially the environmental aspect. the main goals in the urban area and in order to achieve sustainable development, as well as strengthening the public health of cities and reducing various environmental pollutions, is to find a suitable place for urban wastes in a completely principled and desirable way, for this purpose, different methods and there is a difference in terms of their treatment and executive operations. the purpose of this research is to find the effective factors on locating, as well as finding a suitable place for burying urban waste in the metropolis of Tabriz and investigating the current situation of the city with the daily production of 1200 tons of waste. The studied method in reaching the set goal is analytical-descriptive and using the hierarchical decision-making model AHP,

the parameters affecting the location of the waste landfill, which include geology, slope of the area, urban land use, distance from the surrounding villages, distance from the river, distance from the roads, geology of the area, in the analytical process and layer production Descriptive and raster are evaluated.

The results show that among the factors affecting the location of the waste landfill in Tabriz city, the geological factor is the most valuable and the important areas based on the spectrum of the final map are dark green and often have pastures and crops.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Location
  • burial place
  • urban waste
  • landfill
  • fuzzy logic
  • Tabriz

در دهه‌های اخیر، گسترش جمعیت و سرعت در روند شهرنشینی، موجب بروز ناسازگاری های بسیاری در سطح شهرها، به خصوص کلان شهرها شده است. یکی از این موارد افزایش بی‌رویه تولید پسماند شهری و عدم رعایت اصول مدیریتی و دفن صحیح آن می باشد. به گونه‌ای که امروزه چگونگی برخورد با این مسئله در طرح های شهری، یکی از دغدغه های اصلی در ابعاد مختلف شهری، به‌ویژه بعد زیست‌محیطی به حساب می‌آید. بنابراین یکی از اهداف اصلی در حوزه شهری و در جهت نیل به توسعه پایدار، همچنین تقویت بهداشت عمومی شهرها و کاهش آلودگی های مختلف زیست محیطی، یافتن مکان مناسب پسماندهای شهری به صورتی کاملا اصولی و مطلوب است، که برای این امر، روش های مختلف و متفاوتی از لحاظ نوع برخورد و عملیات اجرایی آن ها وجود دارد. بنابراین هدف از این پژوهش دستیابی به عوامل موثر بر مکان‌یابی، همچنین یافتن مکان مناسب برای دفن  پسماند شهری در کلان شهر تبریز و بررسی وضعیت موجود شهر با تولید روزانه 1200 تن پسماند، می‌باشد.

روش پژوهش

روش مورد مطالعه در رهیافت به سوی هدف تعیین شده، تحلیلی-توصیفی بوده و بااستفاده از مدل تصمیم گیری سلسله مراتبی AHP که یکی از کارآمدترین تکنیک ها برای تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه است و تحلیل اطلاعات بر اساس تکنیک GIS یافته های مورد نظر، سنجیده می‌شوند.

نتایج

بر همین اساس پارامترهای موثر بر مکان یابی محل دفن پسماند که شامل ژئولوژی، شیب محدوده، کاربری اراضی شهری، فاصله از روستاهای اطراف، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده ها، زمین شناسی محدوده و ...، در فرایند تحلیلی و تولید لایه های توصیفی و رستری مورد ارزیابی قرار می گیرند.

نتیجه گیری

نتایج نشان می‌دهد، از میان عوامل موثر بر مکان‌یابی محل دفن پسماند در شهر تبریز، عامل زمین‌شناسی باارزش‌ترین آن‌ها بوده و مناطق واجد اهمیت براساس طیف‌بندی نقشه نهایی، به رنگ سبز تیره و اغلب دارای کاربری های مراتع و زراعی هستند.

پوراحمد، احمد، حبیبی، کیومرث، زهرایی، سجاد، عدلی، سعید (1385). استفاده از الگوریتم‌های فازی و  برای مکان‌یابی تجهیزات شهری (مطالعه موردی: محل دفن پسماند ‌شهری بابلسر)، نشریه محیط‌شناسی، 33(42)، 31-42
حجازی، سید اسدالله (1394). مکان‌یابی دفن پسماندهای شهری بااستفاده از تکنیک‌های اطلاعات مکانی و تحلیل سلسله‌مراتبی؛ مطالعه موردی شهرستان مراغه، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 19(54)، 105-125.
حجازی، سید اسدالله، همتی، فریبا (1393). مکان‌یابی بهینه دفن پسماند روستای لیقوان بااستفاده از مدل فرایند تحلیل‌شبکه، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 20(56)، 73-88
جباری، ایرج، رسولی، امین (1402). اندیشه جغرافیایی اساس مکان‌یابی بهینه برای پروژه‌های حساس (مطالعه موردی: پسماندهای ویژه در استان کرمانشاه)، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(84)، 11-23
جعفری، محمد، جعفری، علی (1395). مکان‌یابی محل دفن پسماندهای روستایی بااستفاده از مدل AHP و نرم افزار  (مطالعه موردی: شهرستان ماهنشان)، نشریه پژوهش در بهداشت محیط، 2(3)، 245-254.
رامشت، محمد حسین، حاتمی فرد، رامین، موسوی، سید حجت  (1391). مکان‌یابی دفن پسماند جامدشهری بااستفاده از مدل AHP و تکنیک  (مطالعه موردی: شهرستان کوهدشت)،  نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 17(44)، 119-138.
شعبانپور بهنمیری، ناصر (1399). بررسی مکان‌یابی محل دفن پسماند  به روش الکنو (مورد مطالعه شهر بهنمیر)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
عالی، نگین، رجبی، علی، فروتن، سیر محمد (1397). تحلیل ساختار مورفولوژی در مکان‌یابی و توسعه نقاط‌شهری (مطالعه موردی: شهر مریوان)، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 24(71)، 221-243.
عبدی،  یاسین، میبدی، محمدرضا، ساریخانی، رامین (1400). مکان‌یابی دفن پسماندهای جامد شهری با استفاده از روش‌های اطلاعات مکانی و تحلیل سلسله مراتبی، نشریه زمین شناسی مهندسی، 15 (4).
فرهادی، مریم، حافظی مقدس، ناصر (1391). بررسی اثرات زیست‌محیطی ناشی از محل های مواد زائدجامد در مرحله ساخت و بهره‌برداری. دومین همایش نقش پژوهش و فناوری‌های نوین در مدیریت پسماند صنعتی تهران، 164.
خانزاده، نیما (1396). اولویت‌بندی مکان‌های دفن پسماند با بهره‌مندی تلفیقی از مدل‌های ANP و TOPSIS. چهارمین کنفرانس بین‌المللی برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌زیست تهران.