ارزیابی عوامل کلیدی موثر بر بازآفرینی بافت تاریخی کلانشهر تبریز با رویکرد حفاظت محور

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای شهرسازی، گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 دانشیارگروه معماری و شهرسازی، ،واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران

3 استادیارگروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز،دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران

10.22034/gp.2025.62829.3286

چکیده

توسعه روز افزون شهرها و حرکت جریان جمعیت و سرمایه به سمت بافت های جدید برنامه ریزی شده منجر به فرسودگی و زوال بخش های ارگانیک و هسته های اولیه توسعه شهری شده است که در این بخش ها محدوده ها و بافت های واجد ارزش تاریخی یکی از آسیب پذیرترین بافت های شهری هستند. در این میان شهر تبریز به عنوان یک شهر تاریخی با هویتی دیرین و ارزشمند با 1336 هکتار بافت واجد ارزش تاریخی کاملا متاثر از جریان های مذکور می باشند. تداوم دیدگاه توسعه برون زا و عدم توجه به احیای بافت های تاریخی در شهر تبریز موجب مشکلات عدیده در این بافت ها شده است که بررسی این مهم و ارائه پیشنهادات بهینه با نگاه به آینده مهمترین هدف این تحقیق می باشد. روش تحقیق بر مبنای استفاده از روش ها و مدل های متداول آینده پژوهی از جمله روش دلفی و تحلیل ساختاری (ماتریس اثرات متقاطع می باشد. نتایج نشان می دهد در بین 49 شاخص موثر بر بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز تعداد 21 شاخص به عنوان پیشران حیاتی انتخاب شدند که در این راستا پیشنهاداتی جهت نیل به اهداف تحقیق ارائه گردیده است.

تازه های تحقیق

آن‌چنان که در مباحث قبلی نیز گفته شد در این تحقیق بر مبنای ماهیت بافت تاریخی تبریز که یک بافت کهن و واجد ارزش تاریخی با میراثی چندین هزار‌ساله است از دیدگاه بازآفرینی حفاظت محور جهت ساماندهی و احیا این بافت استفاده شده است. تقلید کلیشه‌ای از دیدگاه‌های مدرنیستی و اتخاذ رویکردهای سنتی در ساماندهی این بافت در سال‌های اخیر توسط سیستم مدیریت شهری تبریز باعث ازبین‌رفتن تعدادی زیادی از آثار و حتی بافت واجد ارزش تاریخی در این محدوده شده است که اتخاذ رویکرد حفاظت محور که مورد تأکید این تحقیق است می‌تواند این روند را کند و یا حتی متوقف کند. در این مسیر اولین قدم شناسایی متغیرهای مستقل و اثرگذار و در واقع پیشران‌های حیاتی مؤثر بر بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز بود که براین‌اساس طبق روش تحقیق این مقاله با استفاده از تکنیک دلفی و روش تحلیل ساختاری (ماتریس اثرات متقاطع) به بررسی و کشف این شاخص‌ها پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد بر اساس نظرات خبرگان منتخب تحقیق 49 عامل بیشترین تأثیر را در بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز دارد که این 49 عامل در پنل خبرگان مورد تایید و در نظرات تمامی خبرگان تکرار شده بود که از بین این عوامل مذکور پس از اجرای مدل تحلیل ساختاری در نرم‌افزار میک مک طبق نظرات گروه خبرگان تعداد 27 عامل به‌عنوان پیشران‌های حیاتی مؤثر در بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز شناخته شدند. این عوامل عبارتند از:

شورای محله، جشنواره، نگاه راهبردی، حکمروایی، رویدادها و مراسمات آئینی، درآمد ساکنین، آموزش مدیران، توانمندسازی ساکنین، فرهنگ محلی، حفظ هویت تاریخی، مشارکت ساکنین، اختلاط کاربری‌ها، تاب‌آوری زیست‌محیطی، مدیریت واحد، اصالت آثار تاریخی، کیفیت ابنیه، نفوذپذیری بافت، اقتصاد زمین، میراث‌فرهنگی ملموس و ناملموس، حمل‌ونقل عمومی، ترکیب جمعیتی، پروژه‌های محرک توسعه، امنیت، سرمایه اجتماعی، محله‌بندی فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهری. عوامل و پیشران‌های مذکور در واقع متغیرهایی هستند که تحقق بازآفرینی بافت تاریخی شهر تبریز با رویکرد حفاظت آثار و بافت تاریخی و گنجینه‌های ملموس و ناملموس آن به آنها وابستگی دارد و آینده وضعیت بازآفرینی محدوده موردمطالعه به تغییرات این پیشران‌ها وابسته است. تغییرات احتمالی در وضعیت هر یک از این عوامل پیش‌بینی‌کننده وضعیت محتمل متغیر وابسته یعنی بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز است. بدین جهت باید متغیرهای یاد شده همواره مورد پایش و کنترل سیستم مدیریت شهری قرار گیرد تا بتوان به اهداف مدنظر (بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز) نایل آمد.

پیشنهادات

در راستای یافته‌ها و نتایج تحقیق می‌توان پیشنهادات زیر را ارائه داد:

تقویت و تثبیت واحدهای شورای محله‌ای در محلات فرهنگی واقع در بافت تاریخی شهر تبریز (مانند شورای محله شام غازان به‌عنوان یک شورای محله‌ای فعال)

برگزاری و برندسازی جشنواره‌های فرهنگی - هنری و مراسمات آئینی - ملی در سطح بافت تاریخی جهت حفظ و تقویت هویت فرهنگی تاریخی و جذب گردشگری فرهنگی مانند عزاداری ایام سوگواری اباعبدالله الحسین در سرای مظفریه تبریز که همه ساله پذیرای عزاداران بی‌شماری از مناطق مختلف استان است که این مراسم و سایر مراسمات مشابه می‌تواند زمینه‌ساز تقویت هویت تاریخی این منطقه باشد.

اتخاذ رویکردهای مدیریتی بر مبنای حکمروایی مطلوب شهری جهت افزایش مشارکت‌های اجتماعی و اعتماد عمومی در جهت بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز.

همکاری و هماهنگی حداکثری ادارات خدمات‌رسان و سیستم مدیریت شهری در محدوده بافت تاریخی و تشکیل مدیریت واحد در این منطقه. در سنوات گذشته تشکیل شهرداری منطقه 8 تبریز به‌عنوان متولی مدیریت شهری در بافت تاریخی شهر تبریز یک حرکت در این جهت بوده است که با تقویت این امر و افزایش اختیارات این شهرداری در این منطقه می‌توان شاهد استقرار سیستم مدیریت واحد خواهیم بود.

حفاظت و حراست از آثار تاریخی موجود در بافت تاریخی و حفظ اصالت این آثار و پرهیز از نوسازی در این محدوده‌ها. در بعضی بخش‌های بافت تاریخی مانند محله مقصودیه تقریباً شاهد اجرای چنین سیاست‌هایی بوده‌ایم؛ ولی در بخش‌های مشرف به مناطق تجاری مانند چهارراه شریعتی و بارناوا متأسفانه دخالت‌ها و مداخلات وسیعی رخ‌داده است که هویت و اصالت این مناطق را تهدید و در برخی موارد از بین برده است که جهت جلوگیری از چنین مواردی باید این سیاست در کلیه بخش‌های بافت تاریخی سرلوحه متولیان امر قرار گیرد.

گسترش حمل‌ونقل عمومی در مسیرهای اصلی واقع در بافت تاریخی جهت کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و حفظ بافت ارگانیک بافت و پرهیز از مسیرگشایی‌هایی که منجر به ازبین‌رفتن معابر تاریخی می‌شوند. توسعه ناوگان اتوبوس‌رانی سریع (بی‌آرتی) نمونه‌ای از این اقدامات است که باید با توسعه ایستگاه‌های آن در سایر بخش‌های بافت و توسعه سیستم‌های جایگزین مانند مترو تکمیل شود.

محله‌بندی بر اساس پیشینه تاریخی محلات شهر و حفظ محله‌بندی فرهنگی در بافت جهت حفظ هویت و اصالت فرهنگی - تاریخی بافت از طریق مشخص نمودن مرز محلات با استفاده از المان‌ها و نشانه‌های شهری. نمونه‌های از این راهبرد در قالب المان شهری گونگا در محدوده باغ گلستان و یا احداث سردر ورودی بازار تربیت و... اجرا شده است که جهت تحقق این راهبرد باید گسترش یابد.

توجه به گردشگری شهری به‌عنوان منبعی پایدار برای افزایش درآمد ساکنین و سیستم مدیریت شهری و برندسازی آثار ملموس و ناملموس جهت تقویت گردشگری شهری و افزایش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the key factors affecting the regeneration of the historical fabric of Tabriz metropolis with a conservation-led approach

نویسندگان [English]

  • babak najafian 1
  • Akbar Abdollahzadeh Taraf 2
  • mir saeed mosavi 3
1 Ph. D Candidate, Department of Architecture and Urban planning, Ta.C, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
2 Associat Professor, Department of Architecture and Urban planning, Ta.C, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Architecture and Urban planning, Ta.C, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The increasing development of cities and the movement of population and capital towards new planned structures has led to the wear and tear of the organic parts and the primary cores of urban development, in which the boundaries and structures with historical value are one of the damages. The most acceptable are urban textures. Meanwhile, the city of Tabriz, as a historical city with an ancient and valuable identity with 1336 hectares of historical value, is completely affected by the aforementioned currents. The continuation of the exogenous development perspective and the lack of attention to the revival of historical contexts in Tabriz city have caused many problems in these contexts, which is the most important goal of this research to examine this issue and provide optimal suggestions with a view to the future. The research method is based on the use of common future research methods and models, including the Delphi method and structural analysis (cross-effects matrix). The results show that among the 49 indicators that are effective on conservation-oriented regeneration in the historical context of Tabriz city, there are 21 indicators They were chosen as vital drivers, and in this regard, suggestions have been made to achieve the research goals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban regeneration
  • conservation-led approach
  • historical context
  • Tabriz metropolis

توسعه روزافزون شهرها و حرکت جریان جمعیت و سرمایه به سمت بافت‌های جدید برنامه‌ریزی‌شده منجر به فرسودگی و زوال بخش‌های ارگانیک و هسته‌های اولیه توسعه شهری شده است که در این بخش‌ها محدوده‌ها و بافت‌های واجد ارزش تاریخی یکی از آسیب‌پذیرترین بافت‌های شهری هستند. در این میان شهر تبریز به‌عنوان یک شهر تاریخی با هویتی دیرین و ارزشمند با 1336 هکتار بافت واجد ارزش تاریخی کاملاً متأثر از جریان‌های مذکور می‌باشند. تداوم دیدگاه توسعه برون‌زا و عدم توجه به احیای بافت‌های تاریخی در شهر تبریز موجب مشکلات عدیده در این بافت‌ها شده است که بررسی این مهم و ارائه پیشنهادهای بهینه با نگاه به آینده مهم‌ترین هدف این تحقیق می‌باشد. روش تحقیق بر مبنای استفاده از روش‌ها و مدل‌های متداول آینده‌پژوهی از جمله روش دلفی و تحلیل ساختاری (ماتریس اثرات متقاطع) می‌باشد که در نرم‌افزار Micmac مورد تحلیل قرار گرفته است. حجم نمونه تحقیق عبارت است از 30 نفر از خبرگان حوزه موردمطالعه متشکل از مدیران و کارشناسان ارشد دولتی و نخبگان دانشگاهی و جهت انتخاب این خبرگان از روش نمونه‌گیری کارشناسی و گلوله‌برفی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد در بین 49 شاخص مؤثر بر بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز تعداد 27 شاخص متشکل از شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، کالبدی، زیست‌محیطی، مدیریتی و نهادی به‌عنوان پیشران حیاتی انتخاب شدند که در این راستا پیشنهاداتی جهت نیل به اهداف تحقیق ارائه گردیده است.

اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان آذربایجان شرقی (1400)، مطالعات طرح تفصیلی ویژه بافت تاریخی شهر تبریز.
ایزدی، محمد سعید و فیضی، رضا (1389). بازآفرینی شهری کنش و بینشی جام و یکپارچه در ساماندهی محدوده‌های هدف برنامه‌های بهسازی و نوسازی شهری. هفت شهر، 33(34)، 24-35.
پوراحمد، احمد؛ حبیبی، کیومرث و افشار، مهناز (1389). سیر تحول مفهوم شناسی بازآفرینی شهری به‌عنوان رویکردی نو در بافت‌های فرسودة شهری. فصلنامة شهر ایرانی اسلام، 1(1)، 92-73.
تقی نژاد، کاظم؛ یزدانی، سعید؛ شیخ‌الاسلامی، علیرضا و ملک حسینی، عباس (1398). تدوین سناریوهای مطلوب بازآفرینی خلاق بافت تاریخی شهر گرگان. علوم وتکنولوژی محیط زیست، 24(1)، 38-27.
حسن‌زاده، مهرنوش و سلطان‌زاده، حسین (1395). طبقه‌بندی راهبردهای برنامه‌ریزی بازآفرینی بر اساس سطح پایداری بافت‌های تاریخی. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی – اسلامی، پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری، 6(23)، 29-19.
حیدری چیانه، رحیم؛ روستایی، شهریور و سالکی ملکی، محمدعلی (1401). استراتژی‌های بازاریابی مقاصد گردشگری شهری پست مدرن مبتنی بر سناریوهای احتمالی (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز). فضای شهری و حیات اجتماعی، 1(2)، 69-93.‎
زینالی عظیم، علی، بابازاده اسکوئی، سولماز؛ مهمانی، رقیه؛ فرجی، سنبل و رفیع زاده، مریم. (1402). ارزیابی بازآفرینی شهری در بافت تاریخی شهر تبریز با رویکرد فرهنگ محور. توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 5(8)، 51-69.‎
سلطان‌زاده، حسین (1392). فضاهای شهری در بافت‌های تاریخی ایران. چاپ پنجم. دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
قاسمی خویی، معصومه (1391). مطالعه ی تطبیقی توسعه ی بافت‌های قدیم و جدید شهر براساس اصول منشور نوشهر گرایی(نمونه موردی: شهر تبریز)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
قاسمی خویی، معصومه (1402). ارزیابی سناریوهای توسعه شهری بر مبنای رویکرد نوشهرگرایی (New urbanism) نمونه موردی: کلانشهرتبریز، رساله دکتری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
قربانی، رسول؛ روستایی، شهریور و ابوالحسنی، نسیم (1402). بررسی مداخلات کالبدی در بافت‌های تاریخی و تآثیر آن بر انسجام و پیوستگی سازمان فضایی مطالعه موردی: بافت تاریخی شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(83)، 117-131. Doi: 10.22034/gp.2023.14224.
قره بگلو، مینو؛ بلالی اسکویی، آزیتا و اردبیلچی، ایلقار (1399). واکاوی مؤلفه‌های کیفیِ میان افزایی مجموعۀ تجاری مشروطه و صاحب‌الامر در بازار تاریخی تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 11(1)، 31-15.
کشاورزی، پرویز؛ بیگ بابایی، بشیر و حسین‌زاده دلیر، کریم (1401). تحلیل بازآفرینی فرهنگی اجتماعی در توسعه محله‌ای (مطالعه موردی: محله دیزج جنوبی شهر بناب). فصلنامه علمی - پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 13(48)، 168-153. Doi: 10.30495/JUPM.2022.4281
گودرزوند چگینی، رقیه؛ شکرگزار، اصغر و جعفری مهرآبادی، مریم (1402). بررسی و کاربست بازآفرینی پایدار بافت تاریخی شهرها (نمونه موردی: محله پیغمبریه شهر قزوین). جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(86)، 129-147.
 Doi: 10.22034/gp.2023.51686.3005.
لطفی، سهند (1390). تبارشناسی بازآفرینی شهری. چاپ اول، انتشارات آذرخش.
مهره کش، منصور (1392). مطالعه به کارگیری رهیافت برنامه ریزی ارتباطی در بازآفرینی شهری (نمونه موردی: محله همت آباد اصفهان). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه هنر یزد. ایران.
نقی‌زاده زنوز، علی (1396). بازآفرینی اماکن باارزش بافت تاریخی شهر (نمونه موردی: منطقه 12 تهران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. ایران.
یوسفی، عباس (1400). بازآفرینی حفاظت مبنای محورهای شهری بر پایه توسعه اجتماعی - اقتصادی (محور محله گازرگاه به مرکز تاریخی یزد)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه تهران.
Ajza Shokohi, M., & Hosseini, S.M. (2017). Estimation and Evaluation of Sustainability Neighborhood in the City of Tehran, Case Study: Valiasr Shomali Neighborhoods, Ashtiani, Niloufar and Imamiye. Human Geography Research, 49(2), 341–56.
Bertolini, L. 2010. Sustainable urban mobility, an evolutionary approach, European Spatial Research Policy 1, 109-126.
Bosone, M., Casola, M., Daldanise, G., & Vito, D. (2023). Stimulating Circular Urban Regeneration through Cultural and Sustainable Communities: The Proposal for a Green Blue Youth Vision 2030. Sustainability, 15(14), 112-94.
Cheng, Z., King, S.P., Smyth, R., & Wang, H. (2016). Housing Property Rights and Subjective Wellbeing in Urban China. European Journal of Political Economy, 45, 160-174.
Cheuk Man HO, E. (2012). Renewing the urban regeneration approach in Hong Kong. Run Run Shaw Library, City University of Hong Kong.
Chu, X., Shi, Z., Yang, L., & Guo, S. (2020). Evolutionary Game Analysis on Improving Collaboration in Sustainable Urban Regeneration: A Multiple-Stakeholder Perspective. Journal of Urban Planning and Development, 146(4), 1-10.
Dan-Dan, F., & Se-Hwa, K. (2019). The study on the residential space in culture-led urban regeneration: A case study of residential space in Henan. Procedia Computer Science, 79 , 1005–1012.
Dan-Dan, Fan., Se-Hwa, Kim. (2019). The Study on the Residential Space in Culture-led Urban Regeneration: a case study of Residential Space in Henan. 79:01005-1018.
Dean, K., & Trillo, C. (2019). Assessing sustainability in housing led urban regeneration: Insights from a housing association in Northern England. Architecture_MPS, 15 (2), 1–18.
Dean, K., Trillo, C., & Lee, A. (2022). Sustainable urban regeneration: Insights and evaluation from a UK housing association . Routledge.
East Azerbaijan Cultural Heritage, Tourism, and Handicrafts Department (2021). Detailed Studies of the Special Plan for the Historical Context of Tabriz City. (in persian)
 Erfani, G., & Roe, M. (2020). Institutional stakeholder participation in urban redevelopment in Tehran: An evaluation of decisions and actions. Land Use Policy, 91 , 1-37. https://doi.org/10.1016/j.landusepol. 2019.104367
Ferrante, A., Fotopoulou, A., & Mazzoli, C. (2020). Sustainable urban regeneration through densification strategies: The Kallithea district in Athens as a pilot case study. Sustainability, 12 (22), 94-62. https://doi.org/10.3390/su12229462
Gharabaglou, Minou, Balali Oskouei, Azita, and Ardabilchi, Ilghar. (2020). Analysis of Qualitative Components of Infill Development in the Mashrouteh and Saheb-ol-Amr Commercial Complex in the Historical Bazaar of Tabriz. Geography and Regional Planning, 11(1), 15-31. (in persian)
Ghasemi Khoyi, Masoumeh. (2012). A Comparative Study of the Development of Old and New Urban Contexts Based on the Principles of the New Urbanism Charter (Case Study: Tabriz City). Master's Thesis, University of Tabriz, Tabriz, Iran. (in persian)
Ghasemi Khoyi, Masoumeh. (2023). Evaluation of Urban Development Scenarios Based on the New Urbanism Approach (Case Study: Tabriz Metropolis). PhD Dissertation, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. (in persian)
Gorbani, Rasoul, Rostaei, Shahrivar, and Abolhasani, Nasim. (2023). Investigating Physical Interventions in Historical Contexts and Their Impact on the Coherence and Continuity of Spatial Organization: A Case Study of the Historical Context of Tabriz City. Geography and Planning, 27(83), 117-131. doi: 10.22034/gp.2023.14224. (in persian)
Goudarzvand Chegini, Roghayeh, Shokrgazar, Asghar, and Jafari Mehrabadi, Maryam. (2023). Investigation and Application of Sustainable Regeneration in the Historical Context of Cities (Case Study: Peyghambarieh Neighborhood in Qazvin City). Geography and Planning, 27(86), 129-147. doi: 10.22034/gp.2023.51686.3005. (in persian)
Hasanzadeh, Mehnoosh, and Soltanzadeh, Hossein. (2016). Classification of Regeneration Planning Strategies Based on the Sustainability Level of Historical Contexts. Iranian-Islamic City Studies Quarterly, 6(23), 19-29. (in persian)
Heidari Chiane, Rahim, Rostaei, Shahrivar, Saleki Maleki, Mohammad Ali. (2022). Marketing Strategies for Postmodern Urban Tourism Destinations Based on Probable Scenarios (Case Study: Tabriz Metropolis). Urban Space and Social Life, 1(2), 69-93. (in persian)
 Hosseini, A., Kahaki, F. S., & Ahadi, Z. (2022). Explaining the importance of place quality in urban regeneration with a futures studies approach: The case study on District 10 of Tehran. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 9 (4), 957–980.
Izadi, Mohammad Saeid, and Feizi, Reza. (2010). Urban Regeneration: A Comprehensive Approach to Organizing Target Areas of Urban Improvement and Renovation Programs. Haft Shahr, 33(34), 24-35. (in persian)
Keshavarzi, Parviz, Bigbabaei, Bashir, and Hosseinzadeh Dalir, Karim. (2022). Analysis of Socio-Cultural Regeneration in Neighborhood Development (Case Study: Dizaj-e Jonoubi Neighborhood in Bonab City). Urban Research and Planning Quarterly, 13(48), 153-168. doi: 10.30495/JUPM.2022.4281. (in persian)
Lak, A., Gheitasi, M., & Timothy, D. J. (2020). Urban regeneration through heritage tourism: Cultural policies and strategic management. Journal of Tourism and Cultural Change, 18 (4), 386–403. https://doi.org/10.1080/14766825.2019.1668002
Lee, W. Y., Shin, S. H., & Jang, S. H. (2022). Sustainable urban regeneration strategies in Korea’s abandoned mine area using industrial heritage. Advances in Civil Engineering, 2022(1), 1-27. https://doi.org/10.1155/2022/7401027
Lotfi, Sahand. (2011). Genealogy of Urban Regeneration. 1st Edition, Azarakhsh Publications. (in persian)
Mehrakesh, Mansour. (2013). A Study on the Application of Communicative Planning Approach in Urban Regeneration (Case Study: Hemmatabad Neighborhood in Isfahan). Master's Thesis, Faculty of Art and Architecture, Yazd University, Iran. (in persian)
Naghizadeh Zanouz, Ali. (2017). Regeneration of Valuable Places in the Historical Context of the City (Case Study: District 12 of Tehran). Master's Thesis, Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Iran. (in persian)
 Piperno, A., Iaione, C., & Kappler, L. (2023). Institutional collective actions for culture and heritage-led urban regeneration: A qualitative comparative analysis. Sustainability, 15 (11), 1-21. https://doi.org/10.3390/su15118521
Pourahmad, Ahmad, Habibi, Kiomars, and Afshar, Mahnaz. (2010). The Evolution of the Conceptualization of Urban Regeneration as a New Approach in Urban Worn-out Contexts. Iranian-Islamic City Journal, 1(1), 73-92. (in persian)
Rasoli, M., Ahdnejad Rushti, M., Meshkini, A., & Heydari, T. (2020). Regeneration analysis of urban decay textures with emphasis on the role and function of local stakeholders with a foresight approach: Case study: Zanjan City. Research and Urban Planning, 13 (48), 51–68
Robert, P., Mauduit, J., Frank, R. M., & Vert, M. (2020). Biocompatibility and resorbability of a polylactic acid membrane for periodontal guided tissue regeneration. Biomaterials, 14 (5), 353–358.
Rogers, C. D. F., Lombardi, D. R., Leach, J., & Cooper, R. F. D. (2012). The urban futures methodology applied to urban regeneration. Engineering Sustainability, 165 (1), 5–20.
Russo, C. (2015). A critical analysis of four South East Queensland city futures initiatives. Journal of Futures Studies, 19 (3), 29–48.
Soltanzadeh, Hossein. (2013). Urban Spaces in the Historical Contexts of Iran. 5th Edition. Cultural Research Publications. (in persian)
Stryjakiewicz, T., Kudłak, R., Ciesiółka, P., Kołsut, B., & Motek, P. (2018). Urban regeneration in Poland’s non-core regions. European Planning Studies, 26 (2), 316–341.
Taghinejad, Kazem, Yazdani, Saeid, Sheikholeslami, Alireza, and Malek Hosseini, Abbas. (2019). Developing Desirable Scenarios for Creative Regeneration of the Historical Context of Gorgan City. Environmental Science and Technology, 24(1), 27-38. (in persian)
 Tallon, A. (2020). Urban regeneration in the UK . Routledge.
Tursie, C. (2017). Culture-led urban regeneration of industrial derelict places: Case study: Paltim Hats Factory of Timișoara - A cultural social enterprise. Journal of Social Sciences and Humanities, 1 (1), 7–23.
Wang, H., Zhao, Y., Gao, X., & Gao, B. (2021). Collaborative decision-making for urban regeneration: A literature review and bibliometric analysis. Land Use Policy, 107 , 105479. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2021.1-12.
Wigginton, N. S., Fahrenkamp-Uppenbrink, J., Wible, B., & Malakoff, D. (2016). Introduction to special issue: Cities are the future. Science, 352 (6288), 904–905.
Yousefi, Abbas. (2021). Conservation-Based Regeneration of Urban Axes Based on Socio-Economic Development (Case Study: Gazargah Neighborhood to the Historic Center of Yazd). Master's Thesis in Architecture, University of Tehran. (in persian)
Zeynali Azim, Ali, Babazadeh Oskouei, Solmaz, Mehmani, Roghayeh Faraji, Sanbol, Rafiezadeh, Maryam. (2023). Evaluation of Urban Regeneration in the Historical Context of Tabriz City with a Culture-Oriented Approach. Sustainable Development of Geographical Environment, 5(8), 51-69. (in persian)