یکپارچگی فناوری های نسل پنجم و اینترنت اشیاء برای توسعه شهر هوشمند: مطالعه موردی کلانشهر تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

10.22034/gp.2025.65606.3358

چکیده

شهرهای هوشمند به عنوان راهکاری نوین برای بهبود کیفیت زندگی شهری، مدیریت بهینه منابع و خدمات عمومی، و ارتقای بهره‌وری اقتصادی مطرح شده‌اند. در این راستا،یکپارچگی فناوری‌های نسل پنجم( 5 G)و اینترنت اشیاء (IoT) می‌تواند نقش کلیدی در تسریع تحول دیجیتال و توسعه زیرساخت‌های هوشمند ایفا کند. مقاله حاضر با ارزیابی و تحلیل معیارهای مختلف مرتبط با زیرساخت‌ها و خدمات شهری به بررسی چگونگی استفاده از این فناوری‌ها برای توسعه شهر هوشمند با تمرکز بر شهر تبریز پرداخته است. برای جمع‌آوری داده‌ها، از روش‌های متنوعی استفاده شده است که شامل مطالعه منابع مختلف ، نظرسنجی از شهروندان، مشاهدات میدانی و همکاری با نهادهای محلی می‌باشد. برای این منظور، از روش های تصمیم‌گیری چندمعیاره آنتروپی شانون و الکتره ستفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که مناطق 5 و 8 با 8 چیرگی به عنوان بهترین گزینه‌ها شناسایی شدند، در حالی که مناطق 1 و 7 هیچ چیرگی نداشتند و نیاز به بهبود زیرساخت‌ها و خدمات دارند. همچنین یکپارچگی فناوری‌های نسل پنجم (5G) و IoT می‌تواند به بهبود کیفیت خدمات شهری،کاهش آلودگی و افزایش رضایت شهروندان کمک کند. نتایج به دست آمده می‌تواند به عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در راستای توسعه شهر هوشمند تبریز مورد استفاده قرار گیرد و به تصمیم‌گیرندگان در شناسایی نقاط قوت و ضعف زیرساخت‌های شهری یاری رساند.

تازه های تحقیق

تحلیل نتایج چیرگی مناطق شهر تبریز با استفاده از روش الکتره

شهرهای هوشمند به عنوان محیط‌هایی تعریف می‌شوند که از فناوری‌های نوین برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان و افزایش کارایی خدمات عمومی استفاده می‌کنند. این شهرها به طور فزاینده‌ای به داده‌های بزرگ و اینترنت اشیاء وابسته هستند تا به چالش‌های شهری پاسخ دهند (ژو و همکاران[1]، 2023). در این پژوهش ابتدا مقالات گذشته در زمینه یکپارچگی فناوری های نسل پنجم (5G)و اینترنت اشیاء (LOT) برای توسعه شهر هوشمند مورد بررسی قرار گرفت و پس از شناسایی شاخص هایی که می‌توان برای توسعه شهر هوشمند اجرا کرد، با استفاده از روش آنتروپی شانون، این شاخص‌ها وزن دهی شدند. پس از وزن‌دهی و اولویت‌بندی شاخص‌ها، به ‌منظور رتبه‌بندی گزینه‌ها (مناطق مختلف شهر تبریز) بر اساس شاخص‌های تعیین ‌شده از روش تصمیم‌گیری الکتره استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد، تبریز به عنوان یکی از کلانشهرهای ایران، با چالش‌های متعددی از جمله ترافیک و آلودگی هوا روبرو است که با استفاده از فناوری‌های 5GوIoT، می‌توان به بهبود مدیریت ترافیک و زیرساخت‌ها و خدمات شهری کمک کرد. همچنین مناطقی از کلانشهر تبریز که دارای زیرساخت‌های قوی، خدمات بهتر و کیفیت زندگی بالاتری بودند در ارزیابی‌ها نمره بالاتری داشتند،که مطالعات دیگری مانند مطالعات لی و کیم[2] (2023)، سینگ و گوپتا[3] (2023)، پاتل و همکاران[4] (2023) و محمدی و همکاران (1401) به نتایج مشابه دست یافتند. همچنین نتایج پژوهش شیرویه‌پور و همکاران (1402) نشـان داد، اینترنـت پرسرعت (فناوریG5) تأثیرگذارتریـن عامـل بـر آینده شهرهای هوشمند پایـدار اسـت و به کارگیری فناوری G5 سرعت دسترسی کاربران به حجم زیادی از داده‌ها را افزایش و زمان آن را کاهش می‌دهد. اینترنت اشیاء می‌تواند از فناوری G5 بـه منظور مدیریـت مصرف انرژی در شهر هوشمند پایدار بهره مند شود. بنابرایـن، فناوریG5 قادر اسـت به خوبـی پاسخگوی نیازهای شهر هوشمند پایـدار در جهت مدیریت مصرف انرژی باشد. بر اساس نتایج بدست آمده، مناطق 5 و 8 با 8 چیرگی به عنوان بهترین گزینه‌ها شناخته می‌شوند، این نشان‌دهنده عملکرد بالای این مناطق در معیارهای مورد بررسی است، به احتمال زیاد، این مناطق دارای زیرساخت‌های قوی، خدمات بهتر و کیفیت زندگی بالاتری هستند که باعث شده است در ارزیابی‌ها برتری داشته باشند. منطقه 6 با 5 چیرگی، نیز عملکرد قابل قبولی دارد. این منطقه می‌تواند به عنوان گزینه‌ای مناسب در نظر گرفته شود و ممکن است در برخی از معیارها نسبت به سایر مناطق برتری داشته باشد. منطقه 2 با 4 چیرگی، نیز در رده‌های بالای ارزیابی قرار دارد. این منطقه به دلیل وجود خدمات مناسب یا زیر ساخت‌های قوی، توانسته است امتیاز خوبی کسب کند. همچنین مناطق با چیرگی کمتر شامل مناطق 9 و 3 با 3 و 2 چیرگی به ترتیب، نشان‌دهنده عملکرد متوسطی هستند. این مناطق ممکن است نیاز به بهبود در برخی از معیارها داشته باشند تا بتوانند در ارزیابی‌های آینده بهتر عمل کنند. منطقه4 با 1 چیرگی، به وضوح در ارزیابی‌ها عملکرد ضعیفی داشته و نیاز به بررسی و بهبود دارد و مناطق 1و7 هیچ چیرگی نداشته و به نظر می‌رسد که در معیارهای مورد بررسی عملکرد بسیار ضعیفی دارند. این موضوع می‌تواند به عدم وجود زیرساخت‌های مناسب، خدمات ناکافی یا مشکلات دیگر مرتبط باشد، لازم به ذکر است که این نتایج نشان‌دهنده اهمیت ارزیابی دقیق و مستمر وضعیت زیرساخت‌ها و خدمات شهری است تا بتوان به بهبود کیفیت زندگی شهروندان کمک کرد.

چالش‌ها و موانع

با وجود پتانسیل‌های بالای فناوری‌های 5G و IoT، چالش‌هایی نیز در مسیر پیاده‌سازی آن‌ها وجود دارد. یکی از چالش‌های اصلی، نیاز به سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات است. همچنین، عدم آگاهی و آموزش کافی در میان شهروندان و مسئولان شهری می‌تواند مانع از بهره‌برداری بهینه از این فناوری‌ها شود. مسائل مربوط به حریم خصوصی و امنیت داده‌ها نیز از جمله نگرانی‌های مهمی هستند که باید در هنگام پیاده‌سازی این فناوری‌ها مورد توجه قرار گیرند.

فرصت‌ها

پیاده‌سازی فناوری‌های 5G و IoT می‌تواند فرصت‌های زیادی را برای توسعه شهر هوشمند فراهم کند. این فناوری‌ها می‌توانند به بهبود کیفیت خدمات عمومی، کاهش ترافیک، مدیریت بهینه منابع و کاهش آلودگی کمک کنند. به عنوان مثال، با استفاده از دستگاه‌هایIoT، می‌توان داده‌های مربوط به ترافیک و آلودگی را به صورت لحظه‌ای جمع‌آوری و تحلیل کرد و بر اساس آن تصمیمات بهتری اتخاذ نمود. همچنین، فناوری 5G با ارائه سرعت بالای اینترنت، امکان ارتباطات سریع و پایدار را فراهم می‌آورد که می‌تواند به بهبود عملکرد سیستم‌های شهری کمک کند.

پیشنهادات

بر اساس نتایج به دست آمده از این تحقیق و تحلیل‌های انجام شده، پیشنهادات زیر برای بهبود یکپارچگی فناوری‌های نسل پنجم (5G) و اینترنت اشیاء (IoT) در راستای توسعه شهر هوشمند کلانشهر تبریز ارائه می‌شود:

  • سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری: پیشنهاد می‌شود که مسئولان شهری و نهادهای دولتی به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات توجه ویژه‌ای داشته باشند. این سرمایه‌گذاری می‌تواند شامل توسعه شبکه‌های 5G، بهبود زیرساخت‌های اینترنتی و ایجاد مراکز داده باشد.
  • آموزش و آگاهی‌بخشی به شهروندان: برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای شهروندان و مسئولان شهری در زمینه فناوری‌های5G و IoT می‌تواند به افزایش آگاهی و توانمندی آن‌ها در استفاده از این فناوری‌ها کمک کند. این آموزش‌ها باید شامل مزایا، کاربردها و چالش‌های این فناوری‌ها باشد
  • توسعه سیاست‌های امنیتی و حریم خصوصی: ایجاد و اجرای سیاست‌های مناسب برای حفاظت از داده‌ها و حریم خصوصی شهروندان از اهمیت بالایی برخوردار است. پیشنهاد می‌شود که نهادهای مربوطه به تدوین قوانین و مقرراتی در این زمینه بپردازند تا اعتماد شهروندان به استفاده از فناوری‌های نوین افزایش یابد.
  • تشویق به همکاری‌های بین‌سازمانی: ایجاد همکاری‌های مؤثر بین نهادهای دولتی، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی می‌تواند به تسریع در پیاده‌سازی فناوری‌های 5G و IoT کمک کند. این همکاری‌ها می‌توانند شامل پروژه‌های مشترک، تبادل دانش و تجربیات و تأمین مالی مشترک باشند.
  • تحلیل و ارزیابی مستمر: پیشنهاد می‌شود که یک سیستم ارزیابی و تحلیل مستمر برای نظارت بر عملکرد زیرساخت‌ها و خدمات شهری ایجاد شود. این سیستم می‌تواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف و بهبود مستمر خدمات کمک کند.
  • توسعه پروژه‌های پایلوت: اجرای پروژه‌های پایلوت در مناطق مختلف شهر می‌تواند به شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های موجود در پیاده‌سازی فناوری‌های 5G و IoT کمک کند. این پروژه‌ها می‌توانند به عنوان نمونه‌هایی برای گسترش در سایر مناطق شهر مورد استفاده قرار گیرند.
  • توجه به نیازهای خاص مناطق مختلف: در برنامه‌ریزی و پیاده‌سازی فناوری‌های 5G وIoT، نیازهای خاص هر منطقه باید مورد توجه قرار گیرد. این امر می‌تواند به بهبود کیفیت خدمات و افزایش رضایت شهروندان کمک کند. با اجرای این پیشنهادات، می‌توان به بهبود یکپارچگی فناوری‌های 5G و IoTدر کلانشهر تبریز و در نهایت به توسعه پایدار و هوشمند این شهر کمک کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

"Integration of 5G Technologies and the Internet of Things for Smart City Development: A Case Study of Tabriz Metropolis"

نویسندگان [English]

  • Ali Zarei 1
  • Reza Valizadeh 2
  • ali panahi 3
1 PhD Candidate in Geography and Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
3 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Smart cities have emerged as a novel approach to improving urban quality of life, optimizing resource management and public services, and enhancing economic productivity. In this context, the integration of 5G technology and the Internet of Things (IoT) can play a pivotal role in accelerating digital transformation and developing smart infrastructure. This article evaluates and analyzes various criteria related to urban infrastructure and services, focusing on how these technologies can be utilized for the development of a smart city, with a particular emphasis on the city of Tabriz.

To collect data, a variety of methods were employed, including a review of diverse literature, surveys of citizens, field observations, and collaboration with local authorities. For this purpose, multi-criteria decision-making methods such as Shannon Entropy and ELECTRE were utilized. The research findings indicated that Zones 5 and 8 were identified as the best options, with a dominance score of 8, while Zones 1 and 7 showed no dominance and require improvements in infrastructure and services.

Furthermore, the integration of 5G and IoT technologies can contribute to enhancing the quality of urban services, reducing pollution, and increasing citizen satisfaction. The results obtained can serve as a foundation for planning and policymaking aimed at the development of a smart city in Tabriz, assisting decision-makers in identifying the strengths and weaknesses of urban infrastructure.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Smart Cities
  • 5G Technology
  • Internet of Things (IoT)
  • Quality of Urban Life

شهرهای هوشمند به عنوان راهکاری نوین برای بهبود کیفیت زندگی شهری، مدیریت بهینه منابع و خدمات عمومی، و ارتقای بهره‌وری اقتصادی مطرح شده‌اند. در این راستا،یکپارچگی فناوری‌های نسل پنجم (5G) و اینترنت اشیاء (IoT) می‌تواند نقش کلیدی در تسریع تحول دیجیتال و توسعه زیرساخت‌های هوشمند ایفا کند. مقاله حاضر با ارزیابی و تحلیل معیارهای مختلف مرتبط با زیرساخت‌ها و خدمات شهری به بررسی چگونگی استفاده از این فناوری‌ها برای توسعه شهر هوشمند با تمرکز بر شهر تبریز پرداخته است. برای جمع‌آوری داده‌ها، از روش‌های متنوعی استفاده شده است که شامل مطالعه منابع مختلف، نظرسنجی از خبرگان و شهروندان مطلع رشد هوشمند و مدیریت شهری هوشمند که می توانستند اطلاعات با ارزشی را در اختیار پژوهشگر قرار دهند و طراحی و توزیع پرسشنامه‌ای به منظور جمع‌آوری نظرات و تجربیات خبرگان و شهروندان در مورد زیرساخت‌ها و خدمات شهری و همکاری با نهادهای محلی: برقراری ارتباط با نهادهای دولتی و خصوصی مرتبط با مدیریت شهری و جمع‌آوری اطلاعات از آن‌ها )شرکت توزیع برق تبریز، سازمان آب و هوا شناسی،معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تبریز، سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حمل و نقل شهرداری تبریز) وب سایت‌ها (aqicniirg,speetest.net,Itproportl, lot iran و سامانه آنلاین ucheck) می‌باشد. برای رتبه‌بندی گزینه‌ها (مناطق شهر تبریز) از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره آنتروپی شانون و الکتره استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که مناطق 5 و 8 با 8 چیرگی به عنوان بهترین گزینه‌ها شناسایی شدند، در حالی که مناطق 1 و 7 هیچ چیرگی نداشتند و نیاز به بهبود زیرساخت‌ها و خدمات دارند. نتایج به دست آمده می‌تواند به عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در راستای توسعه شهر هوشمند تبریز مورد استفاده قرار گیرد و به تصمیم‌گیرندگان در شناسایی نقاط قوت و ضعف زیرساخت‌های شهری یاری رساند.

اسمعیلی، اکبر؛ قربانی، رسول و محمودزاده، حسن (1403). تحلیلی بر چالش‌ها و موانع حمل و نقل شهری هوشمند در کلانشهر تبریز بر بستر اینترنت اشیاء، فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه ‌شهری و‌ منطقه ای، 9(31)، 185 -219.
اسماعیل‌زاده، حسن (1396). تحلیل ارتباط هوشمندسازی و پایداری در فضای شهری، مطالعه موردی: منطقه 6 تهران، نشریه علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 23(68)، 1-21.
پوراحمد، احمد؛ شیخی، عبدالله و شریف‌زاده اقدم، ابراهیم (1396). «ارزیابی میزان فاصله محله‌های بافت فرسوده پیرانشهر از سطح پایداری»، فصلنامه شهر پایدار، انجمن جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ایران، 2(4)،131-162.
توفیقی سردرودی اصل، پریا؛ کرمی، فریبا و قنبری، ابوالفضل (1402). بررسی نقش گوشی هوشمند در شکل‌گیری تصویر مقصد از منظر شهروندان کلانشهر تبریز، نشریه علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(83 )، 39-48.  
خلیلی، علی، سروش، علیرضا (1400). «بررسی کاربرد اینترنت اشیاء در بهینه‌سازی مصرف انرژی شهری»، فصلنامه انرژی و محیط زیست، 17(3)، 45-60.
رضائی، ناهیده؛ حق‌پرست، فرزین و محمدزاده، رحمت (1402). «امکان سنجی هوشمند سازی بازار سنتی تبریز»، نشریه فضای شهری و حیات اجتماعی، 2(6)،1-18.
شیرویه پور، شهریار؛ مرتضوی، سیدمرتضی و بیات، روح‌الله ( 1402). «ارایه مدل عوامل مؤثر بر توسعه آینده شهرهای هوشمند پایدار با تأکید بر مدیریت بهینه انرژی»، اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، 4(4)، 116-129.
شیدایی، فرهاد و حیدری، عباس (1400). ارائه مدل مکان محور و داده بنیاد در مدیریت و توسعه شهرهای الکترونیکی کشور: مطالعه موردی شهر تبریز، نشریه علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25(78)، 244-264.
صادقی، محمود و نیکوکار، غلامحسین (1398). «بررسی کاربرد اینترنت اشیاء در مدیریت منابع انرژی شهرهای هوشمند». پژوهش‌های مدیریت منابع انرژی، 12(2)،81-94.
فسنقری، مهدی و عصاریان، محمد (1402)، «شناسایی و اولویت‌بندی کاربردهای نسل پنجم اینترنت G5در تولید هوشمند»، مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند، 12(45)، 203-231.
 موسوی، سید و همکاران (1403). «نقش فناوریG5 در بهبود زیرساخت‌های شهری فناوری اطلاعات و ارتباطات»، 8(2)، 23-35.
میرسپاسی، نیلوفر (1400). «تحلیل تأثیر حمل و نقل هوشمند در حوزه اینترنت اشیاء بر بهبود شاخص های ملی توسعه پایدار»، فصلنامه علمی جاده، 3(108)، 143-160.
موسوی داویجانی، مریم (1399). «نقش اینترنت اشیاء در تو سعه شهرهای هو شمند، کاربردهای نوآورانه، فرصت‌ها و چالش‌ها»، کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های کاربردی در کامپیوتر، برق و فناوری اطلاعات.
مرکز آمار ایران، (1395).
محمدی، ناصر؛ مجتبی‌زاده خانقاهی، حسین و توکلان، علی (1400). امکان سنجی اجرای الگوهای نوین برنامه‌ریزی شهری با تأکید بر حکمروایی شهری )مطالعة موردی : شهر گرمدره، استان البرز)، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 18(69)، 103-123.
نادری، فتح‌الله؛ ناصری، بهروز؛ خان محمدیان، یاسم؛ سلامت، عماد و کوشا، محمدتقی (1401). اولویت بندی خطر سیل در حوضه آبخیز گنجوان استان ایلام با استفاده از مدل الکتره، جغرافیا و مخاطرات محیطی، 11(43)، 21-1.
Alqahtani, H., Niranjan, L., Parthasarathy, P., & Mubarakali, A. (2023). Modified power line system-based energy efficient routing protocol to improve network life time in G5 networks. Computers and Electrical Engineering. https://doi.org/10/1016/j.compel­eceng.
Alavi, A. H., Jiao, P., Buttlar, W. G., & Lajnef, N. (2018). Internet of Things-enabled smart cities: Stateof-the-art and future trends. Measurement, 129, 589-606. https://doi.org/10/1016/­j.measurement.
Al-Fuqaha, A., Guizani, M., Mohammadi, M., & Aledhari, M. (2015). “Internet of Things: A Survey on Enabling Technologies, Protocols, and Applications.” IEEE Communications Surveys & Tutorials, 17(4), 2347-2376. https://doi.org/10.1109/COMST.2015.92444095
Atzori, L., Iera, A., & Morabito, G. (2010). The Internet of Things: A survey. Computer Networks, 54(15), 2787-2805. https://doi.org/10.1016/j.comnet.2010.05.010
Dameri, Renata Paola , and Camille Rosenthal-Sabroux.)2017(. Smart City: How to Create Public and Economic Value with High Technology in Urban Space. Springer Publishing Company.
Esmaili, Akbar, Ghorbani, Rasoul, Mahmoudzadeh, Hassan (2024). An analysis of the challenges and obstacles of smart urban transportation in Tabriz metropolis based on the Internet of Things, Quarterly Journal of Urban and Regional Development Planning, 9(31), 185-219. https://doi.org/10.22054/urdp.2024.78634.1623 ]In Persian[
Esmaeil Zadeh, Hassan (2017). Analysis of the relationship between smartization and sustainability in urban space, case study: District 6 of Tehran, Scientific Journal of Geography and Planning, 23(68), 1-21. https://sid.ir/paper/fa/360784. [In Persian]
Eastman, R., Jin, W., Kyem, P. A., Toledano, J., (1995) “Raster procedures for MultiCriteria/ Multi-Objective Decisions”, Journal of Photogrammetric Engineering & Remote Sensing. 61(5), 539- 547.
Fasnaghri, Mehdi, Assarian, Mohammad (2023), “Identification and prioritization of applications of the fifth generation of the Internet (G5) in smart production”, Smart Business Management Studies, 12(45), 231-203. https://doi.org/10.22054/ims.2023.­68353.2179. ]In Persian[
Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., & Pichler-Milanović, N. (2007). Smart citiesRanking of European medium-sized cities. Vienna University of Technology.
Gubbi, J., Buyya, R., Marusic, S., & Palaniswami, M. (2013). “Internet of Things (IoT): A vision, architectural elements, and future directions.” Future Generation Computer Systems, 29(7), 1645-1660. http://dx.doi.org/10.1016/j.future.2013.01.010
He, D., & Zeadally, S. (2015). An analysis of RFID authentication schemes for internet of things in healthcare environment using elliptic curve cryptography. IEEE internet of things journal, 2(1), 72-83. https://doi.org/10/1109/JIOT.
He, W., Yan, G., & Da Xu, L. (2014). Developing vehicular data cloud services in the IoT environment. IEEE transactions on industrial informatics, 10(2), 1587-1595.
Harrison, C., Eckman, B., Hamilton, R., & Hartswick, P. (2010). “Sensing City: From Smart City to Smart Cities.” Journal of Urban Technology, 18(2), 17-38.
Hassanein, H. S., & Hammad, M. (2019). The role of IoT in smart cities. Springer Handbook of Smart Antennas for Wireless Communications, 1109-1133.
Hollands, R. G. (2008). Will the real smart city please stand up? City, 12(3), 303-320.
https//:ucheck.ir.
Rathore, M. M., Ahmad, A., Paul, A., & Rho, S. (2016). Urban planning and building smart cities based on the internet of things using big data analytics. Computer networks, 101, 63-80. https://doi.org//101610/j.comnet.
Perera, C., Zaslavsky, A., Christen, P., & Georgakopoulos, D. (2014). Sensing as a service model for smart cities supported by internet of things. Transactions on emerging telecommunications technologies, 25(1), 81-93. https://doi.org/10/1002/ett.2704.
Kumar, N., & Liu, J. (2020). IoT-based smart city solutions: A survey. Journal of Network and Computer Applications, 162, 102617.
Khalili, Ali, Soroush, Alireza (2021). “Investigation of the application of the Internet of Things in optimizing urban energy consumption”, Quarterly Journal of Energy and Environment, 17(3), 60-45. [In Persian]
Lee, J., & Kim, S. (2023). The Role of G5 in Smart City Development: Opportunities and Challenges. Telecommunications Policy, 47(2), 102-115.
Li, X., & Zhang, S. (2021). The Impact of G5 on IoT: Opportunities and Challenges. International Journal of Advanced Wireless Communications.
Lee, K. C., & Kim, H. K. (2019). “G5 technology for smart cities: Overview, challenges, and opportunities.” Wireless Communications and Mobile Computing, 2019, 1-12.
Mohammadi, A., Rahimi, M., & Farahani, R. (2023). Case Study of Smart City Initiatives in Tabriz: Challenges and Opportunities. Urban Studies, 60(4), 789-805. [In Persian]
Mousavi, Seyed et al. (2024) “The Role of 5G Technology in Improving Urban Infrastructures of Information and Communication Technology”, 8(2), 35-33. [In Persian]
Mirsapasi, Niloufar (2021). “Analysis of the impact of smart transportation in the field of Internet of Things on improving national sustainable development indicators”, Road Scientific Quarterly, 3(108), 143-160. SID. https://sid.ir/paper1052515/fa.160. [In Persian]
Mousavi Davijani, Maryam (2020). “The role of the Internet of Things in the development of smart cities, innovative applications, opportunities and challenges”, International Conference on Applied Research in Computer, Electrical and Information Technology. [In Persian]
Mohammadi, Naser, Mojtaba Zadeh Khanghahi, Hossein, Tavaklan, Ali (2021). Feasibility study of implementing new urban planning models with emphasis on urban governance (Case study: Garmdareh city, Alborz province), Geographical Quarterly of the Land, 18(69), 123-103. [In Persian]
Naderi, Fathollah, Naseri, Behrouz, Khan Mohammadian, Yasem, Salamat, Emad, Koosha, Mohammad Taghi, (2022). Prioritizing flood risk in the Ganjvan watershed of Ilam province using the Electra model, Geography and Environmental Hazards, 11(43), 1-21. https://doi.org/10.22067/geoeh.2022.73531.1131. [In Persian]
Patel, R., Sharma, A., & Desai, K. (2023). Internet of Things in Smart Cities: Applications and Future Directions. International Journal of Information Management, 63, 102-110.
Pourahmad, Ahmad; Sheikhi, Abdullah; Sharifzadeh Aghdam, Ebrahim (2017). “Evaluating the distance of the dilapidated neighborhoods of Piranshahr from the level of sustainability”, Sustainable City Quarterly, Iranian Society of Geography and Urban Planning, 2(4), 162-131. [In Persian]
Rezaei, Nahideh, Haghparast, Farzin, Mohammadzadeh, Rahmat (2023). “Feasibility study of smartening the traditional market of Tabriz”, Journal of Urban Space and Social Life, 2(6), 1-18. https://doi.org/10.22034/jprd.2023.57396.1054. [In Persian].
Shiroviyehpour, Shahryar, Mortazavi, Seyed Mortaz, Bayat, Ruhollah (2023). “Presenting a model of factors affecting the future development of sustainable smart cities with an emphasis on optimal energy management”, Economics and Urban Planning, 4(4), 129-116. https://doi.org/10.22034/­uep.­2024.423160.1424 [In Persian]
Shidai, Farhad, Heidari, Abbas (2021). Presenting a location-based and data-based model in the management and development of e-cities in the country: A case study of Tabriz city, Scientific Journal of Geography and Planning, 25(78), 244-264. https://doi.org/10.22034/­gp.2021.44443.2775. 
Sadeghi, Mahmoud, Nikokar, Gholamhossein (2019). “Investigation of the application of the Internet of Things in the management of energy resources of smart cities”. Energy Resources Management Research, 12(2), 94-81. [In Persian]
Statistical Center of Iran. (2016).
Singh, A., & Gupta, R. (2023). Synergizing G5 and IoT for Smart City Solutions: A Review. IEEE Access, 11, 12345-12358.
Sengupta, P., Srirama, S. N., & Ghosal, D. (2019). Smart cities, the Internet of Things, and G5: Future trends and applications. Springer, 67-84.
Sarker, M., Beg, M. S., & Khan, M. S. (2020). “Smart Cities: A Survey of Key Technologies and Applications.” Journal of Computer Networks and Communications, 1-13.
Shannon, C. E., (1948), “A Mathematical Theory of Communication”, Bell System Technical Journal, 27 (3): 379–423. https://doi.org/10.1002/j.1538-7305.1948.tb01338.x
Tofighi Sardroodi Asl, Paria, Karami, Fariba, Ghanbari, Abolfazl (2023). Investigating the role of smartphones in the formation of destination images from the perspective of Tabriz metropolis citizens, Scientific Journal of Geography and Planning, 27(83), 48-39. https://doi.org/10.22034/gp.2023. 14677. [In Persian]
Wang, X. D., Zhong, X. H., Liu, S. Z., Wang, Z.Y., Li, M. H., (2008), “Regional assessment of environmental vulnerability in the Tibetan Plateau: Development and application of a new method”, Journal of Arid Environment. 72 (10), 1929-1939.
Zhang, Y., Zhang, L., & Wang, W. (2018). “G5: A Survey on the Vision, Applications, Challenges, and Enabling Technologies.” IEEE Access, 6, 47491-47501.
Zhang, S., Wang, S., & Tang, J. (2020). A survey on G5 technologies for smart cities: Applications, challenges, and future trends. IEEE Access, 8, 142224-142239.
Zhang, Y., & Xie, Y. (2020). G5 Technology: Overview and Future Challenges. Journal of Communications and Networks.
Zanella, A., Bui, N., Castellani, A., Vangelista, M., & Zorzi, M. (2014). Internet of Things for smart cities. IEEE Internet of Things Journal, 1(1), 22-32. https://doi.org/10.1109/JIOT.­2014.2306328.
Zhou, Y., Wang, X., & Zhang, L. (2023). Smart Cities: Integrating G5 and IoT for Sustainable Urban Development. Journal of Urban Technology, 30(1), 1-15.