تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان‌شهر تهران در برابر تهدیدات سخت

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه پدافند غیر عامل، دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران

2 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22034/gp.2025.66803.3392

چکیده

شهرها سیستم‌های پیچیده و متکی به هم هستند که در برابر تهدیدات ناشی از بلایای طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر می‌باشند به‌گونه‌ای که وقوع این تهدیدات در سال‌های اخیر پیکره آن‌ها به ویژه -زیرساخت‌های شهری- را با خسارات فراوانی روبرو کرده است. در برخی شهرها به دلیل برنامه‌ریزی نامناسب و عدم پشتیبانی فنی، امکان بهبود زیرساخت‌ها و بازگشت به وضعیت اولیه وجود ندارد. در مقابل، برخی دیگر از شهرها از پیش برای مواجهه با مخاطرات طبیعی یا فنی طراحی شده‌اند و به عنوان شهرهای تاب‌آور شناخته می‌شوند. به این ترتیب تاب‌آوری به این مفهوم می‌باشد که جامعه ظرفیت تحمل بحران و فاجعه را بدون دریافت خسارات، کاهش کیفیت زندگی و نیاز به کمک از بیرون جامعه داشته باشد. بعد کالبدی- محیطی از جمله ابعاد 4 گانه مفهوم تاب‌آوری است که در شهرها شامل شریان‌های حیاتی و شبکه‌های ارتباطی و جاده‌ای می‌باشد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان‌شهر تهران در برابر تهدیدات انسانی می‌باشد. تحقیق حاضر از نوع آمیخته با رویکرد توصیفی_تحلیلی و از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای می‌باشد. معیارها و زیرمعیارهای موثر در تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی شهری جمع‌آوری سپس بر اساس مدل تحلیل سلسله مراتبی وزن‌دهی شدند. در نهایت نقشه پهنه‌بندی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی با استفاده از تحلیل‌ها و توابع فاصله اقلیدسی، فازی و تاپسیس تهیه شد. طبق خروجی، نزدیک به 70 درصد شبکه از نظـر تاب‌آوری در سطح متوسط به پایین قرار دارد و تنها 30 درصد شبکه در طبقه زیاد و خیلی‌زیاد یعنی شرایط مطلوب قرار دارند. مناطق مرکزی با امتیاز پایین نسبت به مناطق حاشیه‌ای تاب‌آوری کمتری دارد. الگوی پراکندگی از الگوی خوشه‌ای قوی با تمرکز بالا برخوردار است همچنین شبکه‌های ارتباطی مناطق مرکزی به عنوان خوشه‌های گرم یا نامطلوب و شبکه‌های ارتباطی مناطق حاشیه‌ای به عنوان خوشه‌های مطلوب و سرد شناسایی شدند.

تازه های تحقیق

شهرها به عنوان سیستم‌های پیچیده و وابسته، در برابر بلایای طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر هستند. در سال‌های اخیر، این حوادث خسارات زیادی به زیرساخت‌های شهری وارد کرده‌اند. بسیاری از شهرها به دلیل برنامه‌ریزی نامناسب و کمبود پشتیبانی فنی، قادر به بهبود زیرساخت‌ها و بازگشت به حالت اولیه نیستند. در مقابل، برخی شهرها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که بتوانند پیش‌بینی، مدیریت و بهبود اثرات بلایا را انجام دهند و به این ترتیب، سیستم‌های فیزیکی و اجتماعی آن‌ها تحت فشار و بحران عملکرد مناسبی دارند. این شهرها به عنوان شهرهای تاب‌آور شناخته می‌شوند. به این ترتیب هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی شهری در برابر تهدیدات سخت در کلان‌شهر تهران می‌باشد. به این منظور براساس مطالعات کتابخانه­ای، 19 متغیر موثر در تاب‌آوری کالبدی شبکه‌های ارتباطی جمع‌آوری و در قالب شش معیار؛ فاصله از تاسیسات و تجهیزات، فاصله از مراکز درمانی، عوامل طبیعی، کیفیت کالبدی، عوامل امنیتی و عوامل اجتماعی-محیطی طبقه‌بندی شد. مدلسازی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی با فازی‌سازی متغیرها و استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی برای تعیین اوزان متغیرها انجام شد. شبکه‌های ارتباطی شهری کلان‌شهر تهران بر اساس داده‌های سامانه متن باز OSM به پنج گروه اصلی: شبکه‌های محلی-مسکونی (50 درصد)، شریانی درجه یک (5 درصد)، شریانی درجه دو (28 درصد)، جمع و پخش کننده (10 درصد) و بزرگراه‌ها (7 درصد) طبقه‌بندی شدند.

نتایج نشان داد، نزدیک به 70 درصد معابر کلان‌شهر تهران از نظـر تاب‌آوری کالبدی در سطح متوسط به پایین قرار دارد و تنها 30 درصد معابر در طبقه زیاد و خیلی زیاد به عبارتی شرایط مطلوبی قرار دارند. همچنین نقشه تاب‌آوری نشـان مـی‌دهـد قسمت‌های مرکزی شهر با کسب امتیاز پایین نسبت به قسمت‌های حاشیه‌ای شهر تاب‌آوری کمتری دارد، و در صورت وقوع حوادث ناگوار تخریب در سطح بسیار بالایی خواهد بود به همین دلیل توجـه ویژه‌ای را می­طلبد. از سوی دیگر، توسعه فیزیکی شهر که عمدتاً از مناطق پیرامونی و حاشیه‌ای گسترش یافته و با ساخت‌وسازهای جدید همراه بوده است، باعث شده تا شرایط متغیرهای مؤثر بر تاب‌آوری در این مناطق نسبتاً مطلوب‌تر باشد. به همین دلیل، تاب‌آوری کالبدی شبکه‌های ارتباطی در این بخش‌ها در سطح قابل قبولی قرار دارد و می‌توان این مناطق را به عنوان نمونه‌هایی موفق از طراحی و توسعه شهری مقاوم‌تر در برابر بلایا قلمداد کرد.

نتایج آزمون موران نشان‌دهنده وجود الگوی خوشه‌ای با تمرکز بالا در سطح شهر است. به طور مشخص، شبکه‌های ارتباطی مناطق مرکزی کلان‌شهر تهران به عنوان «خوشه‌های گرم» یا نامطلوب شناسایی شده‌اند، که بیانگر تمرکز آسیب‌پذیری و نقاط ضعف تاب‌آوری در این مناطق است. در مقابل، مناطق حاشیه‌ای به عنوان «خوشه‌های سرد» یا مطلوب شناخته شده‌اند که نشان‌دهنده تمرکز تاب‌آوری بالاتر و مقاومت بیشتر این بخش‌ها در برابر تهدیدات سخت است. الگوی فضایی خوشه‌ای اهمیت توجه به تفاوت‌های منطقه‌ای در برنامه‌ریزی‌های شهری و مدیریت بحران را یادآوری می‌کند و ضرورت اتخاذ راهکارهای منطقه‌ای و متناسب با شرایط هر بخش از شهر را برجسته می‌سازد. با توجه به بررسی مطالعات قبلی، نتایج بدست آمده با پژوهش‌های محمدی و حسینی (1395)؛ پوراحمد و همکاران (1397)؛ شکیبامنش و کریمی نیا (1398)؛ مهرنژاد و خورسندی (1398) و افسری و همکاران (1401) همسو و نتایج مشابهی را حاصل شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Spatial analysis of urban road network physical resilience of Tehran metropolis against severe threats

نویسندگان [English]

  • Rasul afsari 1
  • Ahmad Nikdel Monavvar 2
1 Passive Defense department, University of Supreme National Defense. Tehran, Iran
2 Department of Remote Sensing and Geographical Information System, Faculty of Planning and Environmental Sciences,University of Tabriz , Tabriz, Iran
چکیده [English]

Cities are complex and interdependent systems that are vulnerable to threats caused by natural and human disasters, which in recent years have caused great damage to cities, especially urban infrastructure. Resilience means that a society has the capacity to resist crises and disasters without suffering losses, reducing the quality of life, and requiring help from outside the community. Among the four dimensions of the resilience in cities is the physical-environmental dimension, which includes communication and road networks. Therefore, the purpose of the present study is to evaluate the physical resilience of the road network against severe threats in Tehran metropolis. The present study is a mixed type with a descriptive-analytical approach and an applied-developmental purpose. The criteria and sub-criteria in the physical resilience of the urban road network were collected and then weighted based on the analytic hierarchy process model. Finally, a physical resilience zoning map of the road network was prepared using Euclidean Distance, fuzzy, and TOPSIS analyses and functions. According to the output, nearly 70 percent of the roads are in the medium to low level in terms of resilience, and only 30 percent of the roads are in the high and very high category. Central areas with low scores are less resilient than bordering areas. According to the TOPSIS model, the distribution pattern has a strong cluster pattern with high concentration. Also, the road networks of the central areas were identified as hot or unfavorable clusters and the road networks of the bordering areas were identified as favorable and cold clusters.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Physical resilience
  • Urban road network
  • Passive defense
  • Tehran metropolis

شهرها سیستم‌های پیچیده و متکی به هم هستند که در برابر تهدیدات ناشی از بلایای طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر می‌باشند به‌گونه‌ای که وقوع این تهدیدات در سال‌های اخیر پیکره آن‌ها به ویژه -زیرساخت‌های شهری- را با خسارات فراوانی روبرو کرده است. در برخی شهرها به دلیل برنامه‌ریزی نامناسب و عدم پشتیبانی فنی، امکان بهبود زیرساخت‌ها و بازگشت به وضعیت اولیه وجود ندارد. در مقابل، برخی دیگر از شهرها از پیش برای مواجهه با مخاطرات طبیعی یا فنی طراحی شده‌اند و به عنوان شهرهای تاب‌آور شناخته می‌شوند. به این ترتیب تاب‌آوری به این مفهوم می‌باشد که جامعه ظرفیت تحمل بحران و فاجعه را بدون دریافت خسارات، کاهش کیفیت زندگی و نیاز به کمک از بیرون جامعه داشته باشد. بعد کالبدی- محیطی از جمله ابعاد 4 گانه مفهوم تاب‌آوری است که در شهرها شامل شریان‌های حیاتی و شبکه‌های ارتباطی و جاده‌ای می‌باشد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان‌شهر تهران در برابر تهدیدات انسانی می‌باشد. تحقیق حاضر از نوع آمیخته با رویکرد توصیفی_تحلیلی و از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای می‌باشد. معیارها و زیرمعیارهای موثر در تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی شهری جمع‌آوری سپس بر اساس مدل تحلیل سلسله مراتبی وزن‌دهی شدند. در نهایت نقشه پهنه‌بندی تاب‌آوری کالبدی شبکه ارتباطی با استفاده از تحلیل‌ها و توابع فاصله اقلیدسی، فازی و تاپسیس تهیه شد. طبق خروجی، نزدیک به 70 درصد شبکه از نظـر تاب‌آوری در سطح متوسط به پایین قرار دارد و تنها 30 درصد شبکه در طبقه زیاد و خیلی‌زیاد یعنی شرایط مطلوب قرار دارند. مناطق مرکزی با امتیاز پایین نسبت به مناطق حاشیه‌ای تاب‌آوری کمتری دارد. الگوی پراکندگی از الگوی خوشه‌ای قوی با تمرکز بالا برخوردار است همچنین شبکه‌های ارتباطی مناطق مرکزی به عنوان خوشه‌های گرم یا نامطلوب و شبکه‌های ارتباطی مناطق حاشیه‌ای به عنوان خوشه‌های مطلوب و سرد شناسایی شدند. 

اسکندری، محمد؛ امیدوار، بابک و توکلی، محمدصادق (1393). تحلیل خسارت شریان‌های حیاتی با در نظر گرفتن اثرات وابستگی در اثر حملات هدفمند (مطالعه موردی: شبکه آب و برق در یک منطقه شهری)، دوفصلنامه مدیریت بحران، ویژه‌نامه هفته پدافند غیرعامل، 19-30.
اصغرپور، محمد جواد ( 1385). تصمیم‌گیری‌های چند معیاره، چاپ چهارم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
افتخاری، اصغر (1385). کالبد شکافی تهدید، تهران، انتشارات دافوس سپاه.
افسری، رسول؛ جهانبخش، بالیست؛ دارابی، حسن و میرزایی، محمدرضا (1401). ارزیابی پتانسیل تهدید شبکه حمل و نقل جاده‌ای با رویکرد پدافندغیرعامل در استان خوزستان، آمایش جغرافیایی فضا، 12(2)، 149-167. Doi.org/10.30488/gps.2021.265835.3356
اناری، فرزاد؛ اقبالی، ناصر و مویدفر، رضا (1398). ارزیابی تاثیر ساختار شبکه ارتباطی حوزه شرقی طرح راهبردی شهر تهران بر تاب‌آوری شهری، نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 12(1)، 595-617.
باباییان آتنی، رضا؛ شریعت پناهی، مجید ولی؛ فلاح تبار، نصرالله و خدایی، زهرا (1400). پهنه‌بندی درجه آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهر سمنان با رویکرد پدافند غیرعامل در سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور در برنامه‌ریزی، 12(1)، 73-88.
بهرامی، سیروان؛ سرور، رحیم و اسدیان، فرده (1396). تحلیلی بر وضعیت تاب آوری محلات شهر سنندج (مطالعه موردی: محلات سرتپوله، شالمان و حاجی آباد)، مطالعات محیطی هفت حصار، 22(6)، 45 - 62.
پریزادی، طاهر؛ حسینی امینی، حسن و شهریاری، مهدی (1389). بررسی و تحلیل تمهیدات پدافند غیرعامل در شهر سقز در رویکردی تحلیلی، مدیریت شهری، 26، 191 - 202.
پوراحمد، احمد؛ زیاری، کرامت الله و صادقی، علیرضا (1397). تحلیل فضایی مؤلفه‌های تاب‌آوری کالبدی بافت‌های فرسوده شهری در برابر زلزله (مطالعه موردی: منطقه 10 شهرداری تهران)، برنامه‌ریزی فضایی، 8(1)، 130-111. Doi.org/10.22108/sppl.2018.109941.1178
حاجی پور، خلیل و پیاب، آرمان (1397). تحلیل آسیب‌پذیری پدافندی مناطق شهر با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی: منطقه 2 شیراز) ، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 23(1)، 51-84.
حسینی امینی، حسن؛ اسدی، صالح و برنافر، مهدی (1389). ارزیابی ساختار شهر لنگرود جهت برنامه‌ریزی پدافند غیر عامل، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 15(18)، 129-149.
حیدری ساربان، وکیل (1399). تبیین رابطه معنویت با بهبود تاب‌آوری روستاییان در خصوص بحران زلزله (مطالعه موردی: دهستان ازومدل شمالی، شهرستان ورزقان)، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 24(3)، 169-200.
دهخدا، علی اکبر (1351). لغت نامۀ دهخدا؛ جلد چهارم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
رحیمی، روح اله؛ شعبانپور، فاطمه و ایروانلو، آرین (1404). ارزیابی تاب‌آوری کالبدی بافت شهری با رویکرد مدیریت بحران به کمک نرم‌افزار GIS (نمونه موردی: هادی‌شهر بابلسر. مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 12(1)، 119-150. Doi: 10.22080/usfs.2024.27435.2454
سالنامه آماری استان تهران (1400). سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
سعیدی، جعفر؛ فیروزی، محمدعلی؛ محمدی ده‌چشمه، مصطفی و شمسایی زفرقندی، فتح‌الله (1400). تدوین سناریوهای تاب‌آوری شهرهای مرزی (مطالعه موردی: شهرهای آبادان و خرمشهر)، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 25(4)، 1-43.
سلمانی مقدم، محمد؛ امیراحمدی، ابوالقاسم و کاویان، فرزانه (1393). کاربرد برنامه‌ریزی کاربری اراضی در افزایش تاب‌آوری شهری در برابر زمین لرزه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهر سبزوار)، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 5(17)، 17-34.
شکیبامنش، امیر و کریمی نیا، فاطمه (1398). بهره‌گیری از تحلیل‌های شبکه فرم مبنا به منظور سنجش میزان تاب‌آوری کالبدی بافت محلات شهری (نمونه مورد پژوهی: محله سنگلج تهران)، شهر ایمن، 2(8) ، 1-18.
ضرغامی، سعید؛ تیموری، اصغر؛ محمدیان، حسن و شماعی، علی (1395). سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری محله‌های شهری در برابر زلزله موردپژوهی: (بخش مرکزی شهر زنجان)، پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، (27)7، 77-92.
عزیزی، محمدمهدی و برنافر، مهدی (1391). فرآیند مطلوب برنامه‌ریزی شهری در حمله‌های هوایی از دیدگاه پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: ناحیه 1 منطقه 11 تهران)، مطالعات شهری، 9-22.
قربانی‌زاده، وجه‌الله و باقری، سجاد (1390). مدیریت بحران برای زیرساخت‌ها، دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 121-165.
کرمی، فریبا؛ بیاتی خطیبی، مریم و رستمی همای علیا، نرگس (1401). بررسی تاب آوری نواحی روستایی پیراشهری در برابر سیلاب (مطالعه موردی: برخی روستاهای دهستان میدان چای)، جغرافیا و برنامه‌ریزی، (80)26، 251-271،Doi: 10.22034/gp.2021.46066.2840.
کریمی، فاطمه و جلیلی صدرآباد، سمانه (1398). بررسی جایگاه شاخص‌های تاب آوری زیرساخت‌های شهری در فر‌یند چرخه‌ای تاب‌آوری و درهم کنش آن‌ها از نظر متخصصان، شهر ایمن، (2) 8، 1-17.
گروه مطالعاتی امنیت ملی (1387). تهدیدات قدرت ملی، شاخص‌ها و ابعاد، تهران، انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
محمدی ده‌چشمه، مصطفی؛ علیزاده، هادی و عباسی گوجانی، داوود (1398). تحلیل فضایی شاخص‌های تبیین کننده تاب‌آوری در زیرساخت شریانی حمل و نقل (مطالعه موردی : کلان‌شهر اهواز)، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 7 (2)، 391-375.
محمدی، حامد و حسینی، سید بهشید (1396). ارزیابی آسیب‌پذیری ریخت‌های شهری در برابر حملات هوایی با رویکرد پدافند غیرعامل (بررسی موردی منطقه 6 شهر تهران)، دوفصلنامه دانشگاه هنر، 21، 59-76.
مدیری، مهدی (1389). الزامات مکانیابی تاسیسات شهری و ارایه الگوی بهینه از دیدگاه پدافند غیرعامل، رساله دوره دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران. 
مهرنژاد، پیمان و خورسندی، محمد (1398). ارایه الگوی شبکه ایمن معابر براساس اصول پدافند غیرعامل در راستای ارتقای تاب‌آوری شهر در برابر بحران‌های انسان ساخت، دوفصلنامه مدیریت بحران، 35-46.
موحد، علی؛ امان‌پور، سعید و نادری، کاوه (1390). بازاریابی گردشگری شهری بر اساس برندیابی با مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی, شهر کرمانشاه)، برنامه‌ریزی فضایی، 1(3)، 17-36.  
نائینی، علی‌محمد (1389). بررسی تطبیقی تهدیدهای سه گانه سخت، نیمه سخت و نرم، فصلنامه راهبرد دفاعی، 8(30)، 157-177.
نباتی، عزت‌الله (1389). پدافندغیرعامل با رویکرد به حوزه تهدیدات، تهران، انتشارات؛ مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی.
Adafer, S.; Bensaibi, M. (2017). Seismic vulnerability classification of roads, Energy Procedia 139, 624–630.
Afsari, R., balist, J., Darabi, H., & Mirzaei, M. R. (2022). Assessing the Potential Threat of Road Transport Networks with Passive Defense Approach in Khuzestan Province. Geographical Planning of Space, 12(2), 149-167. doi: 10.30488/gps.2021.265835.3356. [In Persian]
Anari, Fa, Iqbali, N and Movidfar, R. (2018). Evaluation of the impact of the communication network structure of the eastern area of the strategic plan of the city of Tehran on urban resilience, Journal of Human Geography, 12(1), 617-595. [In Persian]
Asgharpour, M J. (2005). Multi-criteria decision making, 4th edition, Tehran University Press, Tehran. [In Persian]
Azizi, M. & Bornafar, M. (2012). Optimal process of urban planning in air attacks, based on the passive defense approach (case study: district 1 of region 11, Tehran city). Motaleate Shahri, 1(1), 9-22. [In Persian]
Babaiyan Ateni, R., Shariat Panahi, MV., Fallah Tabar, N. and Khodayi, Z. (2021). zoning the degree of vulnerability of Semnan city infrastructure with passive defense approach in Geographical Information System. Application Geographic Information system and Remote Sensing in Planning, 12(1), 73-88. [In Persian]
Bahrami, Sirvan, Sarwar, Rahim and Asadian, Fardeh (2018). An analysis of the resilience situation in the neighborhoods of Sanandaj (The case study: sartapoleh, shalman and hajiabad neighborhoods), Haft Hesar J Environ Stud, 6(22), 45-62. [In Persian]
Dehkhoda, A. A., (1972). Dehkhoda dictionary; fourth volume, University of Tehran publication, Tehran. [In Persian]
Eftekhari, A (2006). Autopsy of Threats, Tehran: Dafos Sepah Publications. [In Persian]
Eskandari, M., Omidvar, B., & Tavakoli Sani, M. S. (2015). Loss estimation of interdependent infrastructures in targeted attacks, Emergency Management, (Special Issue of Passive Defense Week 93), 19-30. [In Persian]
Ghaffarian, S., Shafapourtehrany, M., Lagap, U. et al. Earthquake-based multi-hazard resilience assessment: a case study of Istanbul, Turkey (neighborhood level). npj Nat. Hazards 2, 15 (2025). https://doi.org/10.1038/s44304-025-00065-8
Ghorbanzadeh, V., and Bagheri, S. )2013(. Crisis management for infrastructure, Disaster Prevention and Management Knowledge, 121-165 [In Persian]
Hajipour, K., Payab, A. (2019). Vulnerability Analysis of Urban Defense Using Analytic Hierarchy Process (Case Study: The Second City Area of Shiraz). MJSP, 23 (1) :52-84.   [In Persian]
Heidari sarban, V. (2020). Explaation of Sprrituality Relation with Improvement of Villagers Resiliency Regarding Earthquake Crisis, Case Study: Varzeghan County. MJSP, 24 (3) :170-200. [In Persian]
Hosseini Amini, H., Asadi, S. and Barnafar, M. (2009). Evaluation of the structure of the city of Langrod for non-active defense planning, JOURNAL OF GEOGRAPHICAL SCIENCES, 15(18),129-149. [In Persian]
Karami, F., Bayati khatibi, M. and Rostami Homaiolia, N. (2022). Resilience Study of Rural Areas of Peri-Urbanization against Floods: A Case Study of the some rurals of midanchay village. Journal of Geography and Planning, 26(80), 251-271. doi: 10.22034/gp.2021.46066.2840. [In Persian]
Karimi, F. & Jalilisadrabad, S. (2020). Investigating the Status of Urban Infrastructure Resilience Indicators in the Resilience Cycle Process and Their Interaction from Experts’ Viewpoints. JOURNAL OF RESILIENT CITY, 2(8), https://sid.ir/paper/386909. [In Persian]
Kim, S.,Yeo, H. (2016). A Flow-based Vulnerability Measure for the Resilience of Urban Road Network, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 218,13–23.
Mehrnezhad, P., Khoorsandi, M. (2021). Presenting the model of a safe urban road network based on the passive defense principles in order to improve city resilience against human-made crisis case study: 12th region of Tehran. Emergency Management,9,35-46. [In Persian]
Mileti, N. (1999). Disasters by Design: A Reassessment of Natural Hazards in the United States.
Modiri, M. (2009). requirements for locating urban facilities and providing an optimal model from passive defense, Ph.D. thesis in Geography and Urban Planning, Faculty of Geography, University of Tehran. [In Persian]
Mohammadi, H., Hosseini, S.B. (2019). Evaluation of the Vulnerability of Urban Morphology to Air Attacks Using Passive Defense Approach Case Study: 6th District of Tehran. JOURNAL OF ARCHITECTURE AND URBAN PLANNING, 11(21), 59-76. SID. https://sid.ir/paper/215901/. [In Persian]
Mohammadi, M. Alizadeh, H., Abbasi Gujani, D. (2019). Spatial analysis of resilient indicators in the arterial infrastructure of transportation Case Study: Ahvaz Metropolis. Geographical Urban Planning Research, 7(2), 375-391. SID. https://sid.ir/paper/261261.[In Persian]
Morelli, A. B., Cunha, A. L. (2021). Measuring urban road network vulnerability to extreme events: an application for urban floods, Transportation research part D: transport and environment, 93, 102770.
Movahed, A. Amanpour, S. and Naderi, K. (2012). Urban tourism marketing based on branding with Analytical Hierarchy Process (AHP) (case study of kermanshah city). Spatial Planning, 1(3), 17-36. [In Persian]
Nabati, E. (2009). passive defense with an approach to the field of threats, Tehran, publications; Martyr Lt. Gen. Sayad Shirazi educational and research center. [In Persian]
Naeini, A.M. (2010). CompaRrative Analysis of Triple Threats, Hard, Semi Hard and Soft Threats. DEFENSE STRATEGY, 8(30), 157-177. [In Persian]
National Security Study Group (2008). Threats of national power, indicators and dimensions, Tehran, National Defense University Publications. [In Persian]
Parizadi, T., Hosseini Amini, H., and Shahryary, M. (2011). Passive Defense Arrangement Analysis of Saqez City in The Approach. Urban Managment, 8(26), 191-206. SID. https://sid.ir/paper/92181. [In Persian]
PourAhmad, A., Ziyari, K. and Sadeghi, A. (2018). Spatial Analysis of Physical Resilience Components of Urban attrited/beaten tissues against Earthquakes (Case Study: District 10 of Tehran Municipality). Spatial Planning, 8(1), 111-130. doi: 10.22108/sppl.2018.­109941.­1178. [In Persian]
Rahimi, R., Shabanpour, F., & Irvanloo, A. (2025). Assessing the Physical Resilience of the Urban Fabric with a Crisis Management Approach Based on GIS (Case Study: Hadi Shahr Babolsar). Urban Structure and Function Studies, 12(1), 119-150. doi: 10.22080/usfs.­2024.­27435.­2454. [In Persian]
Saaty, T. L., Ozdemir, M. S. (2003). Why the magic number seven plus or minus two, Mathematical and computer modelling, 38(3-4), 233-244.
Saeedi, J., Firoozi, M. A., Mohammadi Dehcheshmeh, M. Shamsaei Zafarghandi, F. (2021). Compilation of scenarios of resilience of border cities (Case Study: Abadan and Khorramshahr Cities). MJSP, 25 (4),1-43. [In Persian]
Salmani Moghadam, M., Amir Ahmadi, A., Kavian, F. (2013). Application of land use planning in increasing urban resilience against earthquakes using geographic information system (case study: Sabzevar city) arid regions Geographic studies, 5(17), 17-34. [In Persian]
Shakibamanesh, A., Kariminia, F. (2018). using form-based network analysis to measure the physical resilience of urban neighborhoods (case study: Sanglaj neighborhood, Tehran) Journal of Safe City, 2(8), 1-18. [In Persian]
Singh, R., Prasad, S., Vinay S., Vijhani, A.,Neha, P. (2018). Vulnerability Assessment of urban road network from urban flood, International Journal of Disaster Risk Reduction, https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2018.03.017.
The country's management and planning organization (2021). Statistical yearbook of Tehran province. [In Persian]
Zarghami, S., Teymouri, A., Mohammadian, H., & Shamaei, A. (2017). Measuring and evaluating urban neighborhood’s resilience against earthquake: the case of Zanjan downtown, Journal of Research and Urban Planning,  7(27), 77-92. [In Persian]