نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 استاد ژئومورفولوژی ، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
تازه های تحقیق
روند کلی تغییرات میانگین گرد و غبار در نمودار و نقشههای بالا به این صورت است که از سمت ایستگاه جنوبی به سمت ایستگاه شمال غربی روند با شیب نسبتاً زیادی کاهشی شده است؛ و ایستگاه‌هایی که در شمال غرب کشور قرار گرفته‌اند میزان گرد و غبار کمتری را نسبت به ایستگاه جنوبی ثبت کرده‌اند؛ اما این روند برای ایستگاه‌های غربی صادق نبوده است. پس با توجه به این تحلیل‌ها و میانگین گرد و غبار ثبت شده در ایستگاه‌ها می‌توان نتیجه گرفت منشأ ورودی گردوغبارهای استان‌های مطالعه شده، مناطق جنوبی می‌باشد که با افزایش گرد و غبار در بیابان‌ها و دشت‌های کشور همسایه میزان گرد و غبار نیز در استان‌های غربی، جنوب غربی افزایشی خواهد بود. مقایسه داده های بارشی نشان می‌دهد که اختلاف میان کم بارش ترین و پربارش ترین ایستگاه‌ها بسیار زیاد است با توجه به نقشههای بارش و AOD که نشان می‌دهند رفتار همسو با یکدیگر دارند بدین صورت که ایستگاه‌هایی که میزان بارش کمتر بود AOD افزایشی بوده برعکس این مسئله نیز صادق هست، همچنین یافته‌های فوق تأکید می‌کنند که تقویت پوشش گیاهی می‌تواند به عنوان یکی از راهکار‌های کلیدی برای کنترل و کاهش گرد غبار در مناطق خشک و نیمه خشک قرار گیرد یکی از هدف این پزوهش این بود منابع گرد و غبار محدوده مورد مطالعه شناسایی شود با توجه به همسایگی ایستگاه‌های غربی و جنوب غربی با کشور عراق و بیابان‌های این کشور و فاصله کمتر بیابان عربستان تأثیرپذیری این بیابان‌ها به‌ویژه برای استان خوزستان بیشتر آشکار می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
The dust cycle is an integral part of the earth system, which produces about 2000 tons of dust every year, of which 75% settles on the surface of the earth and 25% on the surface of the oceans.in this research, In this study, to study the occurrence of dust in the northwest, west, and southwest regions of the country, hourly dust data including horizontal visibility (vv) and precipitation in the 2000-2020 statistical period were obtained from the National Meteorological Organization. Also, to calculate the aerosol optical depth (AOD), data from the MODIS sensor with a spatial resolution of one kilometer for the years 2000 to 2020 for the two spring and summer seasons with an average of 6 months were prepared and processed on the Google Earth Engine platform.
The results showed that there is a negative correlation between horizontal visibility and aerosol optical depth (AOD), such that horizontal visibility decreases with increasing aerosol optical depth. Also, MODIS sensor studies on precipitation and AOD showed that the dust trend has decreased with a relatively steep slope from the southern station to the northwestern station. And stations located in the northwest of the country recorded lower levels of dust than stations in the west and southwest. However, this trend was not true for western stations. Also, the areas that experienced more rainfall had the lowest AOD, so it can be concluded that the source of dust input is the southern regions, which, with the increase in dust in the deserts and plains of the neighboring country, the amount of dust also increases in the western and southwestern provinces. Strengthening vegetation can be considered as one of the key strategies for controlling and reducing dust in arid and semi-arid areas.
کلیدواژه‌ها [English]
چرخه‌ی گرد و غبار بخش جدایی ناپذیری از سیستم زمین است که هرساله حدود 2000 تن گرد و غبار تولید می‌کند که از این مقدار 75درصد در سطح زمین و 25درصد در سطح اقیانوس‌ها فرو می‌نشیند.در این پژوهش ، جهت مطالعه رخداد گرد و غبار در منطقه شمال غرب ،غرب و جنوب غرب کشور، دادههای ساعتی گرد و غبار شامل قدرت دید افقی (vv) و بارش در دوره آماری 2000-2020 از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید ، همچنین برای محاسبه عمق اپتیکی آئروسل (AOD)، و یارش از سنجنده مودیس (MODIS) با قدرت تفکیک مکانی یک کیلومتر متر برای سال ۲۰۰۰ تا ۲۰20 برای دو فصل بهار و تابستان با میانگین 6 ماه در پلتفرم گوگل ارث انجین تهیه و مورد پردازش قرار گرفت. نتایج نشان داد که میان دید افقی و عمق اپتیکی ریز گرد (AOD) همبستگی منفی وجود دارد، بدین صورت که با افزایش عمق اپتیکی آئروسل، دید افقی کم می‌شود،همچنین مطالعات سنجنده مودیس در مورد بارش و AOD نشان داد که از سمت ایستگاه جنوبی به سمت ایستگاه شمال غربی روند گرد و غبار با شیب نسبتاً زیادی کاهشی شده است؛ و ایستگاه‌هایی که در شمال غرب کشور قرارگرفته‌اند، میزان گرد و غبار کمتری را نسبت به ایستگاه غربی و جنوب غربی ثبت کرده‌اند. اما این روند برای ایستگاه‌های غربی صادق نبوده است. همچنین قسمت‌هایی که میزان بارش بیشتری را تجربه کرده‌اند؛ کم‌ترین میزان AOD را دارا بوده‌اند. پس می‌توان نتیجه گرفت منشأ ورودی گرد و غبارها ، مناطق جنوبی می‌باشد که با افزایش گرد و غبار در بیابان‌ها و دشت‌های کشور همسایه میزان گرد و غبار نیز در استان‌های غربی و جنوب غربی افزایشی می‌باشد. تقویت پوشش گیاهی می‌تواند به عنوان یکی از راهکار‌های کلیدی برای کنترل و کاهش گرد غبار در مناطق خشک و نیمه خشک قرار گیرد.
)