نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه تبریز
2 محقق پسادکترا، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
چکیده
تازه های تحقیق
تحول و تطور نقشه علمی مطالعات و پژوهش‌های مربوط به توانمندسازی زنان روستایی با توجه به تغییر و تحول کلید‌‌واژگان در این حوزه بر اساس طیف زمانی پنج سال نشان داده شد. بر اساس یافته‌های تحقیق، کلید‌واژگانی همچون زنان، اعتبارات خرد، اشتغال زنان و توانمندسازی ازجمله کلید واژگان مهمی هستند که در فاصله سال‌های 2021- 2019 میلادی در حوزه پژوهش‌های مربوط به توانمندسازی زنان روستایی مطرح بوده‌اند. این در حالی است که از سال 2019 مقولات «هنجارهای جنسیتی»، «بهداشت روستایی» و «مهاجرت» مطرح می‌شود. کووید 19، تنوع غذایی و امنیت غذایی واژه‌هایی هستند که در بازه زمانی مشخص پدید آمده‌اند؛ اما در سال‌های اخیر «تاب‌آوری روستایی»، «کارآفرینی»، «ناامنی غذایی»، «سرمایه اجتماعی» و «تحول روستایی» واژگان نوظهور و برجسته‌ای هستند که در هم پیوندی خاص با واژگان «توانمندی زنان» و «توانمندسازی زنان روستایی» ارتباط معناداری ایجاد کرد‌ه‌اند.
بر اساس تحلیل داده‌ها، مسائل و چالش‌های اساسی در زمینه توانمندسازی زنان در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی و عشایری استان آذربایجان شرقی را می‌توان با تمرکز بر پیشران‌های کلیدی زیر بهبود بخشید:
وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی در شروع حرفه: طرح توجیهی علمی در شروع پروژه‌ها، به‌ویژه در حوزه‌های کشاورزی و صنایع دستی، می‌تواند نقش اساسی در بهره‌وری اقتصادی ایفا کند. این طرح‌ها با فراهم آوردن چارچوب علمی و مستند برای فعالیت‌های تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد، ریسک‌های مالی و اقتصادی را کاهش داده و به توسعه پایدار کسب‌وکارها کمک می‌کنند. استفاده از تحلیل‌های علمی در آغاز پروژه‌ها، باعث بهبود تصمیم‌گیری و مدیریت منابع شده و به سودآوری سریع‌تر و پایدارتر در این طرح‌ها می‌انجامد. این موضوع در تحقیق جودی دمیرچی و همکاران (2019) و مایوکس (2001) مورد تأکید قرار گرفته است. آنها اشاره دارند که طرح توجیهی علمی می‌تواند به کسب و کارها در مراحل اولیه راه‌اندازی کمک کند تا به سودآوری پایدار برسند.
نقش موفق تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد در کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی و از بین بردن نابرابری‌های جنسیتی: تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد به‌عنوان ابزارهای اقتصادی قوی در مناطق روستایی می‌توانند به کاهش فقر و افزایش امنیت غذایی کمک کنند. این نهادها به زنان و مردان روستایی فرصت‌های شغلی و اقتصادی برابر می‌دهند و با تأمین منابع مالی برای پروژه‌های کوچک، نابرابری‌های جنسیتی را کاهش می‌دهند. علاوه بر این، این نهادها در مواجهه با بحران‌های اقتصادی و اجتماعی به‌عنوان سیستم‌های حمایتی و انعطاف‌پذیر عمل می‌کنند. این پیشران در تحقیقات مختلف نظیر مطالعات بوزرجمهری و همکاران (1401) و تانیما و همکاران (2021) تأکید شده است که صندوق‌های خرد و تعاونی‌ها نقشی حیاتی در کاهش فقر، بهبود امنیت غذایی و رفع نابرابری‌های جنسیتی دارند.
عدم تأثیر مشکلات ناشی از محیط کلان اقتصادی بر کسب‌وکارهای تعاونی: کسب‌وکارهای تعاونی معمولاً با چالش‌های اقتصادی کلان، همچون تورم یا نوسانات ارزی، کمتر آسیب‌پذیر هستند، زیرا ساختار تعاونی‌ها به گونه‌ای است که منابع و ریسک‌ها بین اعضا تقسیم می‌شود. این ویژگی به تعاونی‌ها امکان می‌دهد تا در شرایط اقتصادی نامساعد، همچنان به فعالیت خود ادامه دهند. استفاده از شبکه‌های اجتماعی و تعاونی‌ها باعث ایجاد تاب‌آوری بیشتر در برابر مشکلات اقتصادی کلان می‌شود. در تحقیق سعیدی و همکاران (1397)، به این نتیجه رسیدند که مشکلات ناشی از محیط کلان اقتصادی تأثیری بر کسب‌وکارهای تعاونی ندارند. این نکته بیانگر تاب‌آوری و استقلال تعاونی‌ها در مواجهه با مشکلات اقتصادی کلان است و نشان‌دهنده ظرفیت بالای آنها در تطبیق با شرایط اقتصادی است.
ضرورت حکمرانی شرکتی با توجه به تاب‌آوری روستایی: حکمرانی شرکتی در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد، به‌ویژه در مناطق روستایی، به تقویت تاب‌آوری کمک می‌کند. مدیریت صحیح منابع، شفافیت در فرآیندهای تصمیم‌گیری و نظارت منظم بر فعالیت‌ها، شرایطی را فراهم می‌آورد که باعث می‌شود این نهادها در برابر بحران‌ها و تغییرات اقتصادی مقاوم‌تر شوند. حکمرانی مناسب، همچنین موجب افزایش اعتماد در اعضا و کارایی بیشتر تعاونی‌ها خواهد شد. تحقیق‌های اخیر مانند مطالعه تانیما و همکاران (2021) بر اهمیت حکمرانی شرکتی در بهبود تاب‌آوری جوامع روستایی تأکید دارند. این تحقیقات نشان می‌دهند که حکمرانی مناسب می‌تواند نقش مهمی در ارتقاء تاب‌آوری و تقویت ظرفیت‌های اقتصادی جوامع روستایی ایفا کند
توجه اساسی به کسب‌وکارهای تعاونی به‌عنوان یک عامل مداخله‌گر در توسعه روستایی: کسب‌وکارهای تعاونی با ایجاد اشتغال، درآمد پایدار و توسعه مهارت‌های محلی می‌توانند نقش کلیدی در توسعه اقتصادی و اجتماعی روستاها ایفا کنند. این کسب‌وکارها به‌عنوان یک عامل مداخله‌گر، با توجه به نیازهای خاص جامعه روستایی، می‌توانند به بهبود شرایط زندگی در روستاها کمک کرده و زیرساخت‌های محلی را تقویت کنند. این فعالیت‌ها همچنین به توانمندسازی زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر در روستاها منجر می‌شود. مطالعات مختلف از جمله تحقیق پاتی و همکاران (2023) تأکید دارند که کسب‌وکارهای تعاونی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی در توسعه روستایی و بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی در مناطق روستایی شناخته می‌شوند.
انعطاف‌پذیری بسیار خوب و قابلیت‌های پویای تعاونی‌ها با توجه به وجود سرمایه اجتماعی: وجود سرمایه اجتماعی در تعاونی‌ها باعث افزایش انعطاف‌پذیری این نهادها در مواجهه با چالش‌ها و تغییرات محیطی می‌شود. سرمایه اجتماعی به معنای روابط متقابل، اعتماد و همبستگی میان اعضای تعاونی است که به تعاونی‌ها این امکان را می‌دهد که سریع‌تر به فرصت‌ها و تهدیدها واکنش نشان دهند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که تعاونی‌ها به‌راحتی با شرایط جدید تطبیق یابند و در نتیجه بتوانند به توسعه پایدار دست یابند. مطالعات جودی دمیرچی و همکاران (2019) و مایوکس (2001) نشان داده‌اند که تعاونی‌ها به دلیل داشتن سرمایه اجتماعی زیاد، از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار هستند که به آنها کمک می‌کند تا در شرایط مختلف اقتصادی و اجتماعی به خوبی عمل کنند.
کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکارهای خرد بر اساس مزیت‌های منطقه‌ای و سند توسعه‌ای هر شهرستان: توجه به مزیت‌های منطقه‌ای در راه‌اندازی کسب‌وکارهای خرد می‌تواند به ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار در سطح محلی کمک کند. هر شهرستان می‌تواند با شناسایی منابع و ویژگی‌های خاص خود، به توسعه کارآفرینی بپردازد. سند توسعه‌ای هر شهرستان به‌عنوان یک ابزار راهبردی، مسیر توسعه کارآفرینی را مشخص کرده و منابع و ظرفیت‌های منطقه‌ای را به‌خوبی بهره‌برداری می‌کند. طبق مطالعه کاپور (2019)، کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکارهای خرد با توجه به مزیت‌های منطقه‌ای و سندهای توسعه‌ای محلی، می‌تواند موجب رشد و توسعه اقتصادی در سطح شهرستان‌ها شود و فرصت‌های شغلی جدیدی را برای جوامع محلی ایجاد کند.
رشد و توسعه ماهیت کسب‌وکار با توجه به پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری و تحول روستایی: پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات نوآورانه می‌توانند به رشد و توسعه کسب‌وکارهای روستایی کمک کنند. استفاده از فناوری‌های نوین در کشاورزی، تولیدات دستی، بازاریابی آنلاین و دیگر حوزه‌ها باعث افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها می‌شود. ابتکارات پایداری که با نیازهای محیط‌زیستی و اجتماعی هماهنگ هستند، می‌توانند منجر به تحول روستایی و بهبود شرایط زندگی در روستاها شوند. بر اساس تحقیق دامسا و اوگاتو (2016)، پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری نقش مهمی در رشد و توسعه کسب‌وکارهای روستایی دارند. این تحولات باعث تحول و بهبود در فرآیندهای تولید و کسب‌وکار در مناطق روستایی می‌شوند.
توجه اساسی به تأمین مالی خرد توسط زنان و صندوق خرد به‌مثابه تضمین برخورداری اقشار ضعیف و آسیب‌پذیر: تأمین مالی خرد برای زنان به‌ویژه در جوامع روستایی، می‌تواند به‌عنوان یک ابزار اساسی در توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی عمل کند. صندوق‌های خرد به‌عنوان یک نهاد مالی با هدف کمک به افراد آسیب‌پذیر، به خصوص زنان، می‌توانند فرصت‌های شغلی و مالی را فراهم کنند و به توانمندسازی آنها در ایجاد و توسعه کسب‌وکارهای خود کمک کنند. این امر به‌ویژه در کاهش فقر و نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی مؤثر است. این پیشران در مطالعات طالب و نجفی اصل (1386) و بوزرجمهری و همکاران (1401) مورد تأکید قرار گرفته است. این تحقیق‌ها نشان می‌دهند که تأمین مالی خرد توسط زنان و صندوق‌های خرد می‌تواند به کاهش فقر و بهبود دسترسی اقشار ضعیف به منابع مالی کمک کند.
سناریوهای «وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی در شروع حرفه» و «نقش موفق تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد در کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی و از بین بردن نابرابری‌های جنسیتی» به‌عنوان دو سناریو سازگار، می‌توان به ارتباط بین این دو سناریو اشاره کرد:
وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی: طرح توجیهی علمی در شروع پروژه‌های جدید با تحلیل دقیق بازار، منابع مالی و فرآیندهای اقتصادی، به کاهش ریسک‌ها و افزایش سودآوری کمک می‌کند. این پیش‌بینی‌ها باعث می‌شود که پروژه‌ها نه‌تنها پایدارتر بلکه در کوتاه‌مدت و بلندمدت موفق‌تر باشند. در صورتی که این پروژه‌ها در بخش تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد اجرایی شوند، می‌توانند از منابع موجود به‌طور بهینه استفاده کرده و توانمندی‌های مالی و اقتصادی را در سطح محلی تقویت کنند.
نقش موفق تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد در کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی و از بین بردن نابرابری‌های جنسیتی: تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد می‌توانند به‌ویژه در مناطق روستایی و حاشیه‌ای نقش مهمی در ایجاد اشتغال، کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی ایفا کنند. این پروژه‌ها، با مدیریت علمی و طرح‌های توجیهی مستحکم، می‌توانند به افزایش مشارکت زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر در فرآیندهای اقتصادی کمک کنند و در نتیجه نابرابری‌های جنسیتی را کاهش دهند.
در نهایت، این دو پیشران سازگار با یکدیگر هستند، زیرا طرح‌های توجیهی علمی نه‌تنها به موفقیت اقتصادی پروژه‌ها کمک می‌کنند، بلکه در صورتی که در قالب تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی اجرا شوند، می‌توانند به کاهش فقر، بهبود امنیت غذایی و کاهش نابرابری‌های جنسیتی نیز منجر شوند.
تحول و تطور نقشه علمی مطالعات و پژوهش‌های مربوط به توانمندسازی زنان روستایی با توجه به تغییر و تحول کلید‌‌واژگان در این حوزه بر اساس طیف زمانی پنج سال نشان داده شد. بر اساس یافته‌های تحقیق، کلید‌واژگانی همچون زنان، اعتبارات خرد، اشتغال زنان و توانمندسازی ازجمله کلید واژگان مهمی هستند که در فاصله سال‌های 2021- 2019 میلادی در حوزه پژوهش‌های مربوط به توانمندسازی زنان روستایی مطرح بوده‌اند. این در حالی است که از سال 2019 مقولات «هنجارهای جنسیتی»، «بهداشت روستایی» و «مهاجرت» مطرح می‌شود. کووید 19، تنوع غذایی و امنیت غذایی واژه‌هایی هستند که در بازه زمانی مشخص پدید آمده‌اند؛ اما در سال‌های اخیر «تاب‌آوری روستایی»، «کارآفرینی»، «ناامنی غذایی»، «سرمایه اجتماعی» و «تحول روستایی» واژگان نوظهور و برجسته‌ای هستند که در هم پیوندی خاص با واژگان «توانمندی زنان» و «توانمندسازی زنان روستایی» ارتباط معناداری ایجاد کرد‌ه‌اند.
بر اساس تحلیل داده‌ها، مسائل و چالش‌های اساسی در زمینه توانمندسازی زنان در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی و عشایری استان آذربایجان شرقی را می‌توان با تمرکز بر پیشران‌های کلیدی زیر بهبود بخشید:
وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی در شروع حرفه: طرح توجیهی علمی در شروع پروژه‌ها، به‌ویژه در حوزه‌های کشاورزی و صنایع دستی، می‌تواند نقش اساسی در بهره‌وری اقتصادی ایفا کند. این طرح‌ها با فراهم آوردن چارچوب علمی و مستند برای فعالیت‌های تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد، ریسک‌های مالی و اقتصادی را کاهش داده و به توسعه پایدار کسب‌وکارها کمک می‌کنند. استفاده از تحلیل‌های علمی در آغاز پروژه‌ها، باعث بهبود تصمیم‌گیری و مدیریت منابع شده و به سودآوری سریع‌تر و پایدارتر در این طرح‌ها می‌انجامد. این موضوع در تحقیق جودی دمیرچی و همکاران (2019) و مایوکس (2001) مورد تأکید قرار گرفته است. آنها اشاره دارند که طرح توجیهی علمی می‌تواند به کسب و کارها در مراحل اولیه راه‌اندازی کمک کند تا به سودآوری پایدار برسند.
نقش موفق تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد در کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی و از بین بردن نابرابری‌های جنسیتی: تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد به‌عنوان ابزارهای اقتصادی قوی در مناطق روستایی می‌توانند به کاهش فقر و افزایش امنیت غذایی کمک کنند. این نهادها به زنان و مردان روستایی فرصت‌های شغلی و اقتصادی برابر می‌دهند و با تأمین منابع مالی برای پروژه‌های کوچک، نابرابری‌های جنسیتی را کاهش می‌دهند. علاوه بر این، این نهادها در مواجهه با بحران‌های اقتصادی و اجتماعی به‌عنوان سیستم‌های حمایتی و انعطاف‌پذیر عمل می‌کنند. این پیشران در تحقیقات مختلف نظیر مطالعات بوزرجمهری و همکاران (1401) و تانیما و همکاران (2021) تأکید شده است که صندوق‌های خرد و تعاونی‌ها نقشی حیاتی در کاهش فقر، بهبود امنیت غذایی و رفع نابرابری‌های جنسیتی دارند.
عدم تأثیر مشکلات ناشی از محیط کلان اقتصادی بر کسب‌وکارهای تعاونی: کسب‌وکارهای تعاونی معمولاً با چالش‌های اقتصادی کلان، همچون تورم یا نوسانات ارزی، کمتر آسیب‌پذیر هستند، زیرا ساختار تعاونی‌ها به گونه‌ای است که منابع و ریسک‌ها بین اعضا تقسیم می‌شود. این ویژگی به تعاونی‌ها امکان می‌دهد تا در شرایط اقتصادی نامساعد، همچنان به فعالیت خود ادامه دهند. استفاده از شبکه‌های اجتماعی و تعاونی‌ها باعث ایجاد تاب‌آوری بیشتر در برابر مشکلات اقتصادی کلان می‌شود. در تحقیق سعیدی و همکاران (1397)، به این نتیجه رسیدند که مشکلات ناشی از محیط کلان اقتصادی تأثیری بر کسب‌وکارهای تعاونی ندارند. این نکته بیانگر تاب‌آوری و استقلال تعاونی‌ها در مواجهه با مشکلات اقتصادی کلان است و نشان‌دهنده ظرفیت بالای آنها در تطبیق با شرایط اقتصادی است.
ضرورت حکمرانی شرکتی با توجه به تاب‌آوری روستایی: حکمرانی شرکتی در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد، به‌ویژه در مناطق روستایی، به تقویت تاب‌آوری کمک می‌کند. مدیریت صحیح منابع، شفافیت در فرآیندهای تصمیم‌گیری و نظارت منظم بر فعالیت‌ها، شرایطی را فراهم می‌آورد که باعث می‌شود این نهادها در برابر بحران‌ها و تغییرات اقتصادی مقاوم‌تر شوند. حکمرانی مناسب، همچنین موجب افزایش اعتماد در اعضا و کارایی بیشتر تعاونی‌ها خواهد شد. تحقیق‌های اخیر مانند مطالعه تانیما و همکاران (2021) بر اهمیت حکمرانی شرکتی در بهبود تاب‌آوری جوامع روستایی تأکید دارند. این تحقیقات نشان می‌دهند که حکمرانی مناسب می‌تواند نقش مهمی در ارتقاء تاب‌آوری و تقویت ظرفیت‌های اقتصادی جوامع روستایی ایفا کند
توجه اساسی به کسب‌وکارهای تعاونی به‌عنوان یک عامل مداخله‌گر در توسعه روستایی: کسب‌وکارهای تعاونی با ایجاد اشتغال، درآمد پایدار و توسعه مهارت‌های محلی می‌توانند نقش کلیدی در توسعه اقتصادی و اجتماعی روستاها ایفا کنند. این کسب‌وکارها به‌عنوان یک عامل مداخله‌گر، با توجه به نیازهای خاص جامعه روستایی، می‌توانند به بهبود شرایط زندگی در روستاها کمک کرده و زیرساخت‌های محلی را تقویت کنند. این فعالیت‌ها همچنین به توانمندسازی زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر در روستاها منجر می‌شود. مطالعات مختلف از جمله تحقیق پاتی و همکاران (2023) تأکید دارند که کسب‌وکارهای تعاونی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی در توسعه روستایی و بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی در مناطق روستایی شناخته می‌شوند.
انعطاف‌پذیری بسیار خوب و قابلیت‌های پویای تعاونی‌ها با توجه به وجود سرمایه اجتماعی: وجود سرمایه اجتماعی در تعاونی‌ها باعث افزایش انعطاف‌پذیری این نهادها در مواجهه با چالش‌ها و تغییرات محیطی می‌شود. سرمایه اجتماعی به معنای روابط متقابل، اعتماد و همبستگی میان اعضای تعاونی است که به تعاونی‌ها این امکان را می‌دهد که سریع‌تر به فرصت‌ها و تهدیدها واکنش نشان دهند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که تعاونی‌ها به‌راحتی با شرایط جدید تطبیق یابند و در نتیجه بتوانند به توسعه پایدار دست یابند. مطالعات جودی دمیرچی و همکاران (2019) و مایوکس (2001) نشان داده‌اند که تعاونی‌ها به دلیل داشتن سرمایه اجتماعی زیاد، از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار هستند که به آنها کمک می‌کند تا در شرایط مختلف اقتصادی و اجتماعی به خوبی عمل کنند.
کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکارهای خرد بر اساس مزیت‌های منطقه‌ای و سند توسعه‌ای هر شهرستان: توجه به مزیت‌های منطقه‌ای در راه‌اندازی کسب‌وکارهای خرد می‌تواند به ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار در سطح محلی کمک کند. هر شهرستان می‌تواند با شناسایی منابع و ویژگی‌های خاص خود، به توسعه کارآفرینی بپردازد. سند توسعه‌ای هر شهرستان به‌عنوان یک ابزار راهبردی، مسیر توسعه کارآفرینی را مشخص کرده و منابع و ظرفیت‌های منطقه‌ای را به‌خوبی بهره‌برداری می‌کند. طبق مطالعه کاپور (2019)، کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکارهای خرد با توجه به مزیت‌های منطقه‌ای و سندهای توسعه‌ای محلی، می‌تواند موجب رشد و توسعه اقتصادی در سطح شهرستان‌ها شود و فرصت‌های شغلی جدیدی را برای جوامع محلی ایجاد کند.
رشد و توسعه ماهیت کسب‌وکار با توجه به پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری و تحول روستایی: پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات نوآورانه می‌توانند به رشد و توسعه کسب‌وکارهای روستایی کمک کنند. استفاده از فناوری‌های نوین در کشاورزی، تولیدات دستی، بازاریابی آنلاین و دیگر حوزه‌ها باعث افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها می‌شود. ابتکارات پایداری که با نیازهای محیط‌زیستی و اجتماعی هماهنگ هستند، می‌توانند منجر به تحول روستایی و بهبود شرایط زندگی در روستاها شوند. بر اساس تحقیق دامسا و اوگاتو (2016)، پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری نقش مهمی در رشد و توسعه کسب‌وکارهای روستایی دارند. این تحولات باعث تحول و بهبود در فرآیندهای تولید و کسب‌وکار در مناطق روستایی می‌شوند.
توجه اساسی به تأمین مالی خرد توسط زنان و صندوق خرد به‌مثابه تضمین برخورداری اقشار ضعیف و آسیب‌پذیر: تأمین مالی خرد برای زنان به‌ویژه در جوامع روستایی، می‌تواند به‌عنوان یک ابزار اساسی در توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی عمل کند. صندوق‌های خرد به‌عنوان یک نهاد مالی با هدف کمک به افراد آسیب‌پذیر، به خصوص زنان، می‌توانند فرصت‌های شغلی و مالی را فراهم کنند و به توانمندسازی آنها در ایجاد و توسعه کسب‌وکارهای خود کمک کنند. این امر به‌ویژه در کاهش فقر و نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی مؤثر است. این پیشران در مطالعات طالب و نجفی اصل (1386) و بوزرجمهری و همکاران (1401) مورد تأکید قرار گرفته است. این تحقیق‌ها نشان می‌دهند که تأمین مالی خرد توسط زنان و صندوق‌های خرد می‌تواند به کاهش فقر و بهبود دسترسی اقشار ضعیف به منابع مالی کمک کند.
سناریوهای «وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی در شروع حرفه» و «نقش موفق تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد در کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی و از بین بردن نابرابری‌های جنسیتی» به‌عنوان دو سناریو سازگار، می‌توان به ارتباط بین این دو سناریو اشاره کرد:
وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی: طرح توجیهی علمی در شروع پروژه‌های جدید با تحلیل دقیق بازار، منابع مالی و فرآیندهای اقتصادی، به کاهش ریسک‌ها و افزایش سودآوری کمک می‌کند. این پیش‌بینی‌ها باعث می‌شود که پروژه‌ها نه‌تنها پایدارتر بلکه در کوتاه‌مدت و بلندمدت موفق‌تر باشند. در صورتی که این پروژه‌ها در بخش تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد اجرایی شوند، می‌توانند از منابع موجود به‌طور بهینه استفاده کرده و توانمندی‌های مالی و اقتصادی را در سطح محلی تقویت کنند.
نقش موفق تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد در کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی و از بین بردن نابرابری‌های جنسیتی: تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد می‌توانند به‌ویژه در مناطق روستایی و حاشیه‌ای نقش مهمی در ایجاد اشتغال، کاهش فقر و بهبود امنیت غذایی ایفا کنند. این پروژه‌ها، با مدیریت علمی و طرح‌های توجیهی مستحکم، می‌توانند به افزایش مشارکت زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر در فرآیندهای اقتصادی کمک کنند و در نتیجه نابرابری‌های جنسیتی را کاهش دهند.
در نهایت، این دو پیشران سازگار با یکدیگر هستند، زیرا طرح‌های توجیهی علمی نه‌تنها به موفقیت اقتصادی پروژه‌ها کمک می‌کنند، بلکه در صورتی که در قالب تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی اجرا شوند، می‌توانند به کاهش فقر، بهبود امنیت غذایی و کاهش نابرابری‌های جنسیتی نیز منجر شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
This study, adopting a futures-oriented approach, seeks to identify the influential drivers and develop scenarios for women's empowerment within rural and nomadic cooperatives and microfinance funds in East Azerbaijan Province (horizon 2033 [corresponding to the Persian calendar year 1412]). Employing a pragmatic objective, a descriptive-analytical nature, a futures and scenario-based approach, a mixed-methods design, and an exploratory (instrument development) framework, the research's philosophical paradigm emphasizes the coherence of ontology and epistemology within a mixed-methods framework. The data analysis methodology is based on a) bibliometric analysis using VOS viewer, b) structural analysis of key drivers using MICMAC software, and c) the development of consistent scenarios employing Scenario Wizard. The sample comprises active female members of rural cooperatives and microfinance institutions (n=132, through convenience and accessible sampling) and relevant experts and academics (expert panel: n=30). The bibliometric findings indicate that in recent years, salient and emergent keywords such as "rural resilience," "entrepreneurship," "food insecurity," "social capital," and "rural transformation" have established a significant interrelation with the terms "women's capacity" and "rural women's empowerment." The results of the futures analysis reveal that, among nine principal drivers, the variable "changing nature of business considering technological advancements and sustainability and rural transformation initiatives" holds the highest rank in both direct and indirect influence based on the potential impact-dependency matrix. The "optimal economic profit status of new projects resulting from scientific feasibility studies at the commencement of a profession" was identified as the most consistent scenario. Nevertheless, the support for the assumptions underlying the descriptors "changing nature of business considering technological advancements and sustainability and rural transformation initiatives" and "microfinance by women and microfinance institutions as a guarantee for vulnerable and marginalized groups" is notably weak, and unforeseen interferences within these descriptors may potentially destabilize the scenario.
کلیدواژه‌ها [English]
توانمندسازی زنان نیازمند راهبردهایی فراتر از مداخلات صرفاً اقتصادی است. تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد می‌توانند ابزار مؤثری برای بهبود وضعیت اقتصادی، کاهش فقر و ارتقای امنیت غذایی زنان باشند. این مطالعه با رویکرد آینده‌نگاری، به‌دنبال شناسایی محرک‌های اثرگذار و سناریوپردازی توانمندسازی زنان در تعاونی‌ها و صندوق‌های خرد روستایی و عشایری استان آذربایجان شرقی (افق 1412) است. با هدف کاربردی، ماهیت توصیفی-تحلیلی، رویکرد آینده‌نگری و سناریویی، روش ترکیبی (آمیخته) و طرح اکتشافی (مدل توسعه ابزار) را اتخاذ کرده است. پارادایم فلسفی تحقیق بر انسجام هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی در چارچوب روش‌های ترکیبی تأکید دارد. روش تحلیل داده‌ها مبتنی بر الف) تحلیل علم‌سنجی با VOS viewer، ب) تحلیل ساختاری محرک‌های کلیدی با میک‌مک، و ج) ارائه سناریوهای سازگار با استفاده از سناریوویزارد است. حجم نمونه شامل زنان فعال و عضو در تعاونی‌های روستایی و صندوق‌های خرد (132 نفر به صورت نمونه‌گیری آسان و در دسترس) و متخصصان و اساتید مرتبط (پانل خبرگان: 30 نفر) است. نتایج علم‌سنجی نشان داد در سال‌های اخیر «تاب‌آوری روستایی»، «کارآفرینی»، «ناامنی غذایی»، «سرمایه اجتماعی» و «تحول روستایی» واژگان نوظهور و برجسته‌ای هستند که در هم‌پیوندی خاص با واژگان «توانمندی زنان» و «توانمندسازی زنان روستایی» ارتباط معناداری ایجاد کرد‌ه‌اند. نتایج تحلیل آینده‌پژوهی نیز نشان داد از تعداد 9 پیشران اصلی برحسب ماتریس تأثیرگذاری و وابستگی بالقوه مستقیم و غیرمستقیم متغیر «تغییر ماهیت کسب‌وکار با توجه به پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری و تحول روستایی» در رتبه اول تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرار دارد. «وضعیت عالی سود اقتصادی پروژه‌های جدید بر اثر طرح توجیهی علمی در شروع حرفه» به عنوان مهم‌ترین سناریو سازگار شناسایی شد. عناصر سناریوی گزارش‌شده مجموعه کاملی از مفروضات پشتیبان متقابل را تشکیل می‌دهند و سناریو را می‌توان به‌عنوان یک سازگار درونی ارزیابی کرد. پشتیبانی از مفروضات توصیفگرهای «تغییر ماهیت کسب‌وکار با توجه به پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات پایداری و تحول روستایی» و «تأمین مالی خرد توسط زنان و صندوق خرد به‌مثابه تضمینی برای اقشار ضعیف و آسیب‌پذیر» بسیار ضعیف است و تداخل‌های غیرمنتظره در این توصیفگرها ممکن است بتواند سناریو را بی‌ثبات کند.
)