Identification and zoning of flood prone areas in Germi county

Document Type : Research Paper

Authors

1 PhD in Geomorphology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Iran

2 Professor of Geomorphology, Department of Physical Geography, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

3 Professor of Climatology, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

10.22034/gp.2024.60493.3235

Abstract

Flood is one of the most common natural hazards that causes many human and financial losses all over the world every year. In order to reduce the damages caused by floods and flood management, it is necessary to assess the possibility of danger and prepare maps of possible danger areas. Flood-flooding potential zoning is one of the methods that can be adopted to reduce the risks caused by floods. In recent years, many destructive floods have occurred in Garami county. For this reason, in order to manage floods, reduce damages and use water resources correctly, the flood potential of Germi county has been studied. In this study, 9 factors of slope, slope direction, height, precipitation, distance from the river, density of the river, lithology, distance from the city and village and land use were identified as effective factors for causing floods in the region. Standardization of maps was done using fuzzy method and zoning of prone areas was done with Aras multi-criteria algorithm in Edrisi software environment and according to the results of flood risk zoning; The criteria of lithology, land use, slope, distance from the river are the most important factors involved in creating the risk of subsidence of the study area with the weight coefficient of 0.853, 0.808, 0.674 and 0.4867 respectively, and 189.70 and 189.70 respectively. 20/388 square kilometers of the area has a very high probability of danger.

Keywords

Main Subjects

Full Text

سیلاب یکی از مخرب­ترین مخاطرات طبیعی است که سالانه موجب خسارات جانی و مالی فراوانی در سرتاسر جهان می­گردد. در جهت کاهش خسارات ناشی از سیلاب و مدیریت سیلاب، ارزیابی و بررسی احتمال وقوع خطر و تهیه نقشه­های مناطق احتمال خطر امری ضروری و لازم می­باشد. پهنه­بندی پتانسیل سیل­خیزی یکی از روش­هایی است که جهت کاهش خطرات ناشی از سیل می­توان اتخاذ نمود. در سال­های اخیر در شهرستان گرمی سیل­هایی مخرب زیادی رخ داده است. به همین دلیل جهت مدیریت سیلاب، کاهش خسارات ناشی از آن و استفاده درست از منابع آبی، پتانسیل وقوع سیل­خیزی شهرستان گرمی مورد مطالعه قرار گرفته است. شناسایی عوامل موثر در وقوع این پدیده و پهنه­بندی خطر آن، یکی از روش­های اساسی و کاربردی جهت دست­یابی به راهکارهای پش­بینی، کنترل و پایش آن می­باشد. با استفاده از مطالعات میدانی، نقشه­های زمین­شناسی و توپوگرافی و با مرور پژوهش­ها و مطالعات صورت گرفته در این زمینه و همچنین بررسی شرایط موجود در منطقه مورد مطالعه 10 عامل طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، زمین­شناسی، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از راههای ارتباطی ،کاربری اراضی ،بارش و تراکم رودخانه به عنوان عوامل موثر بر وقوع سیلاب بررسی شد. در این پژوهش نسبت به پهنه بندی مناطق مستعد با الگوریتم  چند معیاره Aras درمحیط نرم افزار  Edrisiاقدام گردید ارزش­گذاری و استاندارد­سازی لایه­ها، با استفاده از تابع عضویت فازی و وزن­دهی معیار­ها، با بهره­گیری از روش ANP انجام گردید. در نهایت و با توجه به نتایج حاصل از پهنه­بندی خطر سیلاب؛ معیارهای لیتولوژی، کاربری اراضی، شیب، فاصله از رودخانه به ترتیب با ضریب وزنی 853/0، 808/0، 674/0 و 4867/0، مهم­ترین عوامل دخیل در ایجاد خطر سیلاب محدوده مطالعاتی بوده و به ترتیب 70/189 و 20/388 کیلومتر مربع از محدوده دارای احتمال خطر بسیار زیاد و زیاد می باشد.

References

اصغری مقدم محمدرضا؛(1378) . جغرافیای طبیعی شهر 2 (هیدرولوژی و سیل­خیزی شهر)، چاپ اول، انتشارات مسعی، 202 صفحه.
اصغری سراسکانرود صیاد؛ پیروزی، الناز؛ زینالی، بتول؛ (1394). پهنه­بندی خطر سیلاب در حوضه آق لاقان چای با مدل ویکور، مجله پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، سال چهارم، شماره 3، 231- 245.
امیدوار کمال؛ (1390)0، مخاطرات طبیعی، چاپ اوّل، انتشارات دانشگاه یزد، یزد،311 صفحه.
اوزی، رمضان؛ (1390). جغرافیای مخاطرات (مخاطرات طبیعی و انسانی)، انتشارات دانشگاه تبریز، تبریز470 صفحه.
افتخاری، امیرحسین؛ سلاجقه، علی؛ حسینی، سید احمد؛(1390). ارزیابی پهنه بندی سیل با تغییرات ضریب زبری مطالعه موردی: رودخانه اترک. جغرافیای طبیعی، 4(12)، 91-106.
ارخی، صالح؛ یاری بیگی حدیث؛ عمادالدین، سمیه؛(1400). پهنه‌بندی خطرسیلاب با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه­موردی:حوضه آبخیز گرگانرود( . پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی، سال دهم ،شماره 3، 110-86.
ترک پور امیر؛ طلایی رضا؛ ایمانی کله­سر هوشیار؛(1392). نگرشی بر وقوع زمین­لغزش در شهرستان گرمی. هشتمین همایش انجمن زمین- شناسی و محیط زیست ایران، 17و 18 شهریور ، دانشگاه فردوسی مشهد.
ثروتی محمدرضا؛ رستمی اکبر؛ خدادای فاطمه؛ (1393). امکان­سنجی وقوع سیل در حوضه آبخیز لیلان چای (مراغه) به روش CN، فصلنامه جغرافیای طبیعی، دوره 7، شماره 25، 13-26.
ریاحی وحید؛ موسوی مریم. (1400). سنجش میزان آسیب‌پذیری سکونتگاه­های روستایی در برابر زلزله (مورد مطالعه: دهستان پیان در شهرستان ایذه)، روستا و توسعه پایدار فضا، 2 (1): 19-1.
رجبی معصومه؛ حجازی میراسدالله؛ روستایی  شهرام؛ عالی نگین؛ (1397). پهنه­بندی آسیب­پذیری مخاطرات طبیعی و ژئومورفولوژیکی سکونتگاه­های روستایی شهرستان سقز،مجله پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی،دوره 7،شماره2،صفحه 195-183.
رضائی مقدم  محمدحسین؛ مختاری داوود؛ شفیعی مهر مجید؛ (1400). پهنه بندی خطر سیلاب در حوضه آبریز شهر چای میانه با استفاده از مدل ویکور، مجله هیدروژیومورفولوژی، دوره، 8، شماره،28، 37-19.
حسین­زاده محمد مهدی؛ برخورداری نازنین؛ (1400). پهنه­بندی آسیب­پذیری فرسایش کناره­ای،پژوهش­های جغرافیایی طبیعی، دوره 53، 87-23.
حسینی خسرو؛خیرخواهان مهران؛ (1398). هیدرولوژی و سیلاب دشت،انتشارات دانشگاه سمنان، 956-1.
عابدینی موسی؛ (1395). هیدروژئومورفولوژی شهری، انتشارات نگین سبلان، 224 صفحه.
علیزاده گرجی غلامرضا؛ روستایی شهرام؛ موسوی رمضان؛(1396). تهیه نقشه پهنه­بندی سیلاب حوضه آبخیز نکارود با استفاده از مدل SCS- CN و GIS/RS، مجله پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، سال ششم، شماره­ی 1، 108-118.
علمداری پریچهر؛ (1400). تحلیل مکانی مخاطره سیلاب در حوضه آبریز قلعه چای عجب­شیر،پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی،سال دهم،شماره1،111-93.
غضنفرپور حسین؛ حسینی­خواه حسین؛ کمالی باغراهی اسماعیل. (1402). تحلیل ریسک و آسیب‌پذیری لرزه‌ای سکونتگاه‌های انسانی شهرستان باشت با استفاده از مدل دیماتل فازی و Gis، مخاطرات محیط طبیعی، 12 (35): 36-21.
قنواتی عزت الله؛ کرم امیر؛ آقاعلیخانی مرضیه؛ (1399). ارزیابی و پهنه­بندی خطر رخداد سیلاب در حوضه­ی فرحزاد (تهران) با استفاده از مدل فازی، مجله­ی جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، سال بیست و سوم، پیاپی 48، شماره­ی 4، 121-138.
قهرودی­تالی منیژه؛  (1388). کاربرد مدل یکپارچه سیلاب شهری در کلان­شهر­ها (مطالعه موردی:شمال­شرق تهران)، مجله جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای، دوره 1، پیش ­شماره پاییز و زمستان، 178-167.
کرم امیر؛  صفاری امیر؛  (1394). نقش سیلاب و فرایند­های رودخانه­ای در وقوع مخاطرات محیطی در حوضه ارنگه رودخانه کرج، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال دوم، شماره­ی 2، صص 53-68.
کرمی فریبا؛ بیاتی خطیبی مریم؛ رستمی همای علیا نرگس؛(1401). بررسی تاب آوری نواحی روستایی پیراشهری در برابر سیلاب (مطالعه موردی: برخی روستاهای دهستان میدان چای)،جغرافیا و برنامه­ریزی، دوره 26، شماره 80 ، مرداد 1401، ، 251-271
مددی عقیل؛  پیروزی الناز؛  پرستار سمیه؛  (1395). پهنه­بندی خطر سیلاب در حوضه­ی آبخیز آق لاقان­چای با استفاده از مدل ANP، طرح پژوهشی دانشگاه محقق اردبیلی، 150 صفحه.
ولیزاده کامران؛ خلیل جهانبخش سعید؛زاهدی مجید؛ رضائی بنفشه محمدرضا؛ (1391)، برآورد تبخیر- تعرق واقعی و تحلیل ارتباط آن با کاربری زمین در محیط GIS مطالعه­ی موردی: شهرستان مشکین شهر، فصلنامه ی علمی- پژوهشی فضای جغرافیایی، سال دوازدهم، شماره­ی 37، 39-54.
رجبی معصومه؛ روستایی شهرام؛ برزکار محسن؛(1399). سنجش پتانسیل سیل خیزی زیر حوضه ها بر اساس پارامترهای مورفومتری و آزمون همبستگی (مورد: حوضه آبریز زاب تا میرآباد)،جغرافیا و برنامه­ریزی،دوره 26، شماره 79 ، اردیبهشت 1401، ، 139-127
یمانی مجتبی ؛ عباسی موسی. (1399). طبقه بندی ژئومورفیکی آثار سیلاب‌ کاتاستروفیک رودخانه گادر. جغرافیا و برنامه ریزی, 24(73), 405-430. doi: 10.22034/gp.2020.10789

Files

Share

How to cite

Statistics