Document Type : Research Paper
Authors
1 PhD student of Sistan and Baluchistan University
2 Member of the Faculty of Sistan and Baluchistan University
3 Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Rasht, Guilan University
Abstract
Keywords
Main Subjects
توسعه شهری دانشبنیان الگویی جدید از توسعه است که به دلیل اتکا بر دانش، بهعنوان منبع انرژی بیپایان، رهیافتی نو از توسعه پایدار شهری محسوب میشود که در بستر شهرها شکلگرفته، پویایی یافته و به ثمر مینشیند. این نوع از توسعه به دلیل ماهیت انسانی آن طی سالهای اخیر بهسرعت در کشورهای مختلف و مخصوصاً در کلانشهرها گسترش پیداکرده و خودنمایی میکند. در ایران نیز شهر تهران بهعنوان مرکز سیاسی، اقتصادی و جمعیتی کشور یکی از بسترهای اصلی گسترش این نوع از توسعه بوده که از سال 1389 تا 1402 کاربریهای مختلف مرتبط با این حوزه را در خود جایداده است.
هدف اصلی این پژوهش درک الگوی پراکنش فضایی کاربریهای دانشبنیان، شناسایی هسته مرکزی شکلگیری و مسیر توسعه آن در سطح مناطق 22 گانه شهر تهران بود. برای این منظور اطلاعات آماری و فضایی 2700 مورد از مهمترین کاربریهای دانشبنیانی که بهصورت رسمی توسط دفتر کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکتها و مؤسسات دانشبنیان تائید و ثبتشده و هماکنون در حال فعالیت هستند استفاده شد.
روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای و بررسیهای میدانی بود. برای بررسی و تحلیل فضایی کاربریهای دانشبنیان از ابزارهای آماره فضایی موجود در محیط نرمافزار Arc GIS استفاده شد.
نتایج پژوهش حاکی از آن بود که الگوی پراکنش فضایی کاربریهای دانشبنیان شهر تهران خوشهای میباشد که بالاترین تراکم آن در شمال تهران و مربوط به مناطق 2، 3 و 6 بوده و مناطق عمدتاً جنوبی این شهر سهم قابلتوجهی از این نوع کاربریها نداشتند. همچنین مشخص شد که شرکت دانشبنیان "توسعه دانشبنیان سینا" که در حدفاصل بین منطقه 3 و 4 واقعشده بود، از لحاظ موقعیت نسبی بهعنوان هسته مرکزی این کاربریها محسوب میشود. جهت توزیع جغرافیایی کاربریها نیز نشان داد که این کاربریها به شکل بیضوی و با مقدار 87 درجه از سمت شرق تهران به سمت غرب این شهر در حال گسترش هستند. در پایان نیز با استفاده از رگرسیون خطی چند متغیره مولفههای مستقل تاثیرگذار بر این نوع پراکنش مورد شناسایی قرار گرفته و نهایتا پیشنهاداتی بهمنظور توسعه کمی و کیفی این کاربریها و مدیریت مطلوب آن ارائه شد.