An Analysis of the Components Influencing Tourism Development Cities from an Environmental Approach (Case Study: Maragheh City)

Document Type : Research Paper

Authors

1 Faculty of Maragheh University

2 A graduate of Maragheh University

10.22034/gp.2025.63826.3312

Abstract

Advancements in technological infrastructure have transformed the tourism sector into a promising driver of economic growth for countries. However, the connection between tourism development and environmental impacts cannot be ignored, and environmental efficiency is one of the most critical components in tourism policymaking. In this regard, preventing the negative effects of tourism is essential for preserving the environmental, cultural, and social resources of tourist destinations. The present study aims to examine this issue in the city of Maragheh.

This research is applied in terms of purpose and employs a descriptive-analytical method. The required information and data have been collected through library research and field studies (survey) using a researcher-made questionnaire. The statistical population of the study includes citizens, officials, and experts. The statistical population includes citizens, officials, and experts. To collect the data, random sampling was employed for citizens (382 participants), while non-probability purposive sampling was used for officials and experts (50 participants each). The SPSS software and statistical tests such as T-test, Tukey, and Kruskal-Wallis were utilized to analyze the questionnaire data.

The research findings indicate a convergence of views among all three groups (citizens, officials, and experts) regarding urban environmental sustainability with a tourism-oriented approach in the city of Maragheh. The scores fluctuated between 2.41 and 2.74. However, the overall results show an unfavorable status of the studied indicators and components in Maragheh. The Pillai's Trace test and multivariate analysis of variance further revealed significant differences between urban groups concerning the indicators of traffic networks, tourism services and facilities, urban landscape, social connections, local culture, and environmental preservation. However, there was no significant difference in the indicator of urban management performance.

Keywords

Main Subjects

Full Text

پیشرفت در زیرساخت‌های فناوری، بخش گردشگری را به عاملی امیدوارکننده‌ برای رشد اقتصادی کشورها مبدل ساخته است. با این حال، ارتباط بین توسعه گردشگری و اثرات زیست‌محیطی را نمی‌توان انکار کرد و کارایی زیست‌محیطی  یکی از مؤلفه‌های حیاتی در سیاست‌گذاری­های گردشگری است. در این راستا، پیشگیری از اثرات منفی گردشگری از جمله ضرورتها برای حفظ منابع زیست محیطی و  فرهنگی-اجتماعی مناطق گردشگرپذیر است؛ هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی همین موضوع در شهر مراغه است.

این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی ـ تحلیلی است. اطلاعات و داده‌های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه‌‌ای و مطالعات میدانی (پیمایشی) و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شده است. جامعه آماری تحقیق شامل شهروندان، مسئولین و متخصصان می‌باشد. همچنین، در این پژوهش از روش‌های نمونه­گیری تصادفی برای شهروندان (382 نفر) و روش نمونه‌گیری غیراحتمالی و هدفمند، برای مسئولین و متخصصان (هرکدام 50 نفر) استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده­های منتج از پرسشنامه­ها از نرم افزار SPSS و آزمون‌های آماری T، توکی و کروسکال والیس استفاده شده است.

یافته‌های پژوهش حاکی از همگرایی دیدگاه‌های هر سه گروه (شهروندان، مسئولین و متخصصان) در ارتباط با وضعیت گردشگری در شهر مراغه می‌باشد که تقریباً بین 41/2 تا 74/2 در نوسان بوده است. لیکن، در مجموع نتایج نشان‌دهندة وضعیت نامطلوب شاخص­ها و مؤلفه‌های مطالعه شده، در شهر مراغه است. آزمون پیلای تریس و تحلیل واریانس چندمتغیره نیز نشان داد بین گروه­های مختلف شهری از لحاظ شاخص­های شبکه عبور و مرور، خدمات و امکانات ـ تاسیسات گردشگری، سیما و منظر شهری، پیوندهای اجتماعی و فرهنگ بومی ـ محلی و حفظ محیط زیست، تفاوت معنی­داری وجود دارد و تنها در شاخص عملکرد مدیریت شهری، بین گروه­های مختلف شهری تفاوت معناداری وجود ندارد.

در نهایت، به لحاظ شاخص­های گردشگری پایدار، ناحیه یک با بیشترین میزان در «رتبه‌ اول» و پس از آن نواحی شش و دو در رتبه‌های بعدی قرار دارند. تحقیق حاضر به خوبی لزوم اجرای قوانین و سیاست‌های حفاظت از محیط زیست و اتخاذ شیوه‌های گردشگری پایدار توسط مدیران و تصمیم­گیران را خاطر نشان ساخته است؛ تا از این طریق اثرات مخرب گردشگری بر محیط زیست در سیاست‌های توسعه گردشگری کاهش یابد.

References

ایمانی خوشخو، محمد حسین و نادعلی‌پور، زهرا (1395). ارائة الگوی مفهومی رقابت‌پذیری مقصد گردشگری در چارچوب توسعة پایدار. گردشگری و توسعه، 5 (1)، 84-106.     https://doi:10.22034/jtd.2020.110381
تقی‌زاد فانید، ابوالقاسم و مقنی جاسوز، منیر (1401). بررسی رابطه مظارکت مردم و توسعه گردشگری (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز)، فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 26(80)، 83-96.
بابایی، ماریا و رمضانی گورابی، بهمن (1399). ارزیابی توسعه گردشگری شهر رشت در چارچوب پایداری زیست محیطی. فصلنامه جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای)، (9)، 435–448.
حاتمی‌نژاد، حسین؛ زیاری، کرامت‌اله؛ پوراحمد، احمد و قائمی‌راد، طیبه (1399)، ارزیابی پایداری زیست محیطی گردشگری شهری (نمونه موردی: شهر رشت)، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 10(2)، 185-194.
بابا حیدری، علی کاظمی؛ امیدی، فریدون (1395). روش تحقیق پیشرفته. تهران: انتشارات کنکاش.
رضازاده، محمد؛ فنی، زهره و رضویان، محمدتقی (1398)، پایداری محیط زیست شهری با رویکرد گردشگری (مورد پژوهی: محله درکه منطقه یک کلانشهر تهران)، فصلنامه جغرافیا و توسعه فضای شهری، 6(2)، 39-61. 
رضایی سوق، سمیه (1395)، توسعه گردشگری با رویکرد پایداری زیست محیطی، اولین کنفرانس بین المللی معماری هدف، شیراز، ایران، 22 و 23 ، 1-7.
راسخی، سعید؛ کریمی پتانلار، سعید و محمدی، ثریا (1395)، اثر گردشگری بر محیط زیست: یک مطالعه موردی برای کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته منتخب، مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 5(16)، 71-94.
سرور، هوشنگ و نعمتی، محمدرضا (1396) جغرافیای مراغه، تبریز: انتشارات عمیدی.
شوشتری، احمد خلیفه و رئیسی، محمدمنان (1401). تحلیل رابطه ساختار کالبدی بافت‌های مسکونی و تعاملات همسایگی، مورد مطالعاتی: رابطه الگوی مسکن و تعاملات چهره به چهره در محلات سمیه، باجک و فرهنگیان در شهر قم، فصلنامه معماری و شهرسازی آرمان شهر، (40)، 117-127.
عظیمی، ناصر (1386)؛ توسعه محیط زیست: مطالعه تأثیرات اجتماعی گردشگری در اصفهان، فصلنامه علوم محیطی، 4(3)، 9-20.
عظیمی، ناصر؛ بلیک، ژانت و مجابی، سید محمد (1389). گردشگری با محیط زیستی پایدار- نقش میراث فرهنگی و تعمقی بر ایران، فصلنامه علوم محیطی، 7(3)، 117-134.
فرهادی یونکی، مجید و حسن‌زاده، سیروس (1400). پیشران‌های گردشگری توسعۀ پایدار در ایران با تأکید بر جهانی‌شدن. گردشگری فرهنگ، 2(4)، 31-42. https://doi.org/10.22034/toc.2021.252805.1026
کدخدایی، زیبا؛ رخشانی نسب، حمید رضا و سلیمانی دامنه، مجتبی (1403). ارزیابی و تحلیل تأثیر فناوری اطلاعات بر رونق طبیعت گردی در شهرستان کنارک از دیدگاه گردشگران، فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 113-140.
صابری‌فر، رستم (1403). بررسی رابطه گردشگری، کاهش گازهای گلخانه‌ای و مدیریت شهری، نمونه موردی شهر مشهد، فصلنامه آمایش فضا و ژئوماتیک، 28 (2)، 126-151.
لطفی، صدیقه؛ قدمی، مصطفی و درخشنده لرزجانی، سارا (1394). ارزیابی و رتبه بندی عوامل موثر بر پایدای محیط زیست شهرهای شمال ایران (مطالعه موردی: شهر ساری)، شهر پایدار، (1) 2، 24-48.
محمدی، فاطمه و اصغری زمانی، اکبر (1401). ارزیابی اثرات توسعه گردشگری بر محیط زیست شهری (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز)، مطالعات علوم محیط زیست، (3) 7، 5266-5275.
مهدیان مهنمیری، معصومه و تقوایی، مسعود (1401). تحلیل پراکنش فضایی برخورداری از ابعاد عملگراهای گردشگری خلاق (مطالعه موردی: شهرستان های استان گلستان). فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 26(82)، 227-149.
مراد پسندی، شکیبا؛ علیمردانی، مسعود و بهمن‌پور، هومن (1400). طراحی شهری محورهای سبز با رویکرد پایداری زیست محیطی؛ مطالعه موردی: شهر عباس آباد، فصلنامه علمی تخصصی مطالعات طراحی شهری و پژوهش­های شهری، 4(1)، 15-24.
Abe, K., Higashida, K., & Ishikawa, J. (2002). Eco-labelling, environment, and international trade. Issues and options for US-Japan trade policies, 227-248.
Aria, M., Daniello, L., Corte, V.,& Pagliara, F., (2023). Balancing tourism &conservation: analysing the sustainability of tourism in the city of Naples through citizen perspectives. Journal of Quality & Quantity, https://doi.org/10.1007/s11135-023-01774-w.
Bramwell, B., Higham, J., Lane, B.,  &Miller, G. (2017). Twenty-five years of sustainable tourism and the Journal of Sustainable Tourism: Looking back and moving forward. J. Sustain. Tour.
Choi, H.-S., (2003). Measurement of sustainable development progress for managing community tourism. Texas A&M University.
Fanni, Z., Rezazadeh, M. (2018). Analysing The Urban Environment Sustainability Influenced By Tourism In Iran (District 1 Of Tehran Metropolis). GeoJournal of Tourism and Geosites. Year XI, 23(3), 719-730. Doi: 10.30892/gtg.23308-322.
Friedmann, J. (1993). Toward a non-Euclidian mode of planning. J. Am. Plan. Assoc. 59, 482–485.
Gonia, A., J-T, Aleksandra,B (2022). Sustainable Tourism in Cities-Nature Reserves as a ‘New’ City Space for Tourism., Sustainability, 14, 1581. https:// Doi.org/10.3390/su14031581.
Hardoy, J., & Mitlin, D. (2005). Environmental problems in third word cities. London: Earth Scan.
Henri, J.-F., Journeault, M., 2008. Environmental performance indicators: An empirical study of Canadian manufacturing firms. J. Environ. Manage. 87, 165–176.
Manuel, A., Ribeiro, P., Patricia. J., Albino, S., & Woosnam, K. M. (2017). Residents’ attitudes and the adoption of pro-tourism behaviours: The case of developing island countries. Tourism Management, 61(3), 523–537.
Pan, S.-Y., Gao, M., Kim, H., Shah, K.J., Pei, S.-L.,& Chiang, P.-C., (2018). Advances and challenges in sustainable tourism toward a green economy. Sci. Total Environ. 635, 452–469.
Ruhanen, L., Weiler, B., Moyle, B.D.,& McLennan, C.J. (2015). Trends and patterns in sustainable tourism research: A 25-year bibliometric analysis. J. Sustain. Tour. 23, 517–535.
Smyrnov, I., Mykolaiets, A., Lutsiv, N., Merchanskyi, V., Kovalenko, O. (2024). Effectiveness of Environmental Policy in Popular Tourist Destinations. Environment and Ecology Research, 12(1), 10-18
Uddin, H., Ahammed, S., Rana, Md.M., Majumder, S. (2024).  Investigating the relationship between environmental quality and tourism industry in Thailand.  Environment, Development and Sustainability. 26: 12339-12365. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03801-0.

Files

Share

How to cite

Statistics