Assessment of Geomorphological Potential in Desert Tourism Development: A Case Study of Khor and Biabanak County

Document Type : Research Paper

Authors

1 university of Isfahan

2 University of Isfahan

3 Assistant Professor, Faculty of Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Isfahan

4 university of isfahan

10.22034/gp.2025.63587.3306

Abstract

Khor and Biabanak County, with its vast expanse of deserts and dunes, is considered one of the unique geographical regions of Iran. This area, characterized by diverse and interesting geomorphological features, has immense potential for geotourism development. Notable features include sandy hills, salt lakes, historical villages, and protected natural areas, each offering distinct attractions for visitors. In this study, geomorphological maps were created utilizing a hierarchical four-level geomorphic method to differentiate various landscape complexities, along with landforms of the region using Google Earth images, field studies, slope maps, and geological maps. For evaluating geotourism values, three methods—Pereira, Peralang, and Reynard—were employed. The results indicate that Khor Salt Lake, due to its high scores in most geotourism values, is one of the best locations for geotourism development. This area, with its scientific, cultural features and suitable infrastructure, has high potential to attract tourists. Furthermore, the Mesr Desert, with high scores in various parameters, especially in complementary and utilization metrics, can also be considered an important tourism destination. Other regions, with improved infrastructure and increased attention, could also transform into significant tourist destinations. The evaluation methods of Pereira, Peralang, and Reynard indicate that areas with higher scientific, cultural, and socio-economic values typically possess greater geotourism value. Planning and investing in these areas can lead to increased tourist attraction and improvements in the economic and social status of the region. In conclusion, a comprehensive review and comparison of different parameters suggest that Khor Salt Lake and the Mesr Desert have high potential for tourism and geotourism development.

Keywords

Main Subjects

Full Text

شهرستان خور و بیابانک با گستره وسیعی از بیابان‌ها و کویرها، یکی از مناطق منحصر به فرد جغرافیایی ایران به شمار می‌آید که بین ۵۴درجه و ۱۱دقیقه، ۵۵ درجه و ۳۲دقیقه طول شمالی و ۳۳دقیقه و ۴دقیقه، ۳۴درجه و ۱۴دقیقه شرقی قرار دارد. این منطقه با ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی متنوع و جالب توجه، پتانسیل‌های فراوانی برای توسعه ژئوتوریسم دارد. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به تپه‌های شنی، دریاچه‌های نمکی، روستاهای تاریخی و منطقه حفاظت‌شده شکار ممنوع اشاره کرد که هر کدام به نوبه خود جذابیت‌های خاصی برای گردشگران دارند. در این مطالعه، نقشه‌ ژئومورفولوژی (با استفاده از روش سلسله مراتبی ژئومورفیک چهارسطحی برای تفکیک پیچیدگی‌های مختلف مناظر) و لندفرم‌های منطقه با استفاده از تصاویر گوگل ارث، مطالعات میدانی، نقشه‌های شیب و زمین‌شناسی تهیه شده‌اند. در این پژوهش، برای ارزیابی ارزش‌های ژئوتوریسمی نیز از سه روش پریرا، پرالانگ و رینارد استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که دریاچه نمک خور به دلیل داشتن امتیازات بالا در اکثر ارزش‌های ژئوتوریسمی، یکی از بهترین مکان‌ها برای توسعه ژئوتوریسم است. این منطقه با داشتن ویژگی‌های علمی، فرهنگی و زیرساخت‌های مناسب، پتانسیل بالایی برای جذب گردشگران دارد. کویر مصر نیز با داشتن امتیازات بالا در پارامترهای مختلف، به ویژه عیار مکمل و عیار استفاده، می‌تواند به عنوان یک مقصد مهم گردشگری در نظر گرفته شود. سایر مناطق نیز با بهبود زیرساخت‌ها و توجه بیشتر می‌توانند به مقاصد گردشگری مهم تبدیل شوند. روش‌های ارزیابی پریرا، پرالانگ و رینارد نشان می‌دهند که مناطقی با ارزش‌های علمی، تاریخی فرهنگی و اجتماعی-اقتصادی بالاتر، معمولاً ارزش ژئوتوریستی بیشتری دارند. برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری در این مناطق می‌تواند منجر به افزایش جذب گردشگران و بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی منطقه شود. در نتیجه، بررسی و مقایسه جامع پارامترهای مختلف نشان می‌دهد که دریاچه نمک خور و کویر مصر از پتانسیل بالایی برای توسعه گردشگری و ژئوتوریسم برخوردار هستند. 

References

اسدی، محمدعلی؛ امینی‌نژاد، غلامرضا و  صبوحی، غلامرضا (1395). بررسی توانمندی‌های گردشگری شهر ساحلی بوشهر بر اساس مدل سوات و تاپسیس، جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 27( 61)، 103-130. 10.22108/gep.2016.21359
اسفندیاری درآباد، فریبا؛ نوازش، الهه؛ بهادری، فائزه و نظافت تکله، بهروز )1403(. بررسی و تحلیل پتانسیل‌های ژئومورفوسایت‌ها و مقاصد ژئومورفولوژی استان آذربایجان غربی با استفاده از مدل‌های دینامیکی و پارک ملی (مطالعه موردی: روستای بند، مارمیشو و راژان ارومیه)، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، 6 (4)، 526-543. 10.22034/gahr.2023.404129.1900
ایمانی، بهرام (1401). الگوی مدیریتی در ژئوتوریسم با تأکید بر کارآفرینی در نواحی روستایی (مورد: شهرستان محلات)، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، 20 (39)، 193-167. https://doi.org/10.22067/jgrd.2022.51158.0
اربابی سبزواری، آزاده (1393). ارزیابی توانمندی‌ها و قابلیت‌های ژئوتوریسم در توسعه پایدار (مطالعه موردی، سراب در بند در شهرستان صحنه)، مجله علمی پژوهشی جغرافیای طبیعی، 7( 26)، 49-70. https://www.sid.ir/paper/495669/fa
تعاقب، سیده مرال (1400). جغرافیای گردشگری، اکوتوریسم و ژئوتوریسم و نقش آنها در توسعه اجتماعات محلی بیابان لوت، دومین کنفرانس بین المللی بیابان لوت با رویکرد گردشگری، زاهدان. 1-10. https://civilica.com/doc/1288155
دیوسالار، اسدالله (1392). بررسی نقش ژئوتوریسم در توسعه پایدار شهرهای ساحلی، نشریه آمایش جغرافیایی فضا، دانشگاه پیام نور، (3)، 79-98. https://gps.gu.ac.ir/article_5666.html
صفری نامیوندی، مهدی (1403). تحلیل اثرات توسعه ژئوتوریسم در ایجاد امنیت پایدار در شهرستان مریوان. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی. 11(1)، 131- 142.  http://jsaeh.khu.ac.ir/article-3444-fa.html
قنبری، ابوالفضل؛ ایمان‌زاده، طاها و عبدی، خاطره (1403). بررسی نقش امنیت در توسعه‌ی گردشگری خارجی در شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 1-20. 10.22034/gp.2023.57581.3170
کرم، امیر و میهن‌پرست، انسیه (1401). ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم منطقه طالقان با استفاده از روش کوبالیکوا، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 12(46)، 1-16. 10.30495/jzpm.2022.5370
کدخدایی، زیبا؛ رخشانی نسب، حمیدرضا و سلیمانی دامنه، مجتبی (1403). ارزیابی و تحلیل تأثیر فناوری اطلاعات بر رونق طبیعت گردی در شهرستان کنارک از دیدگاه گردشگران. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 113-140. https://doi.org/10.22034/gp.2023.58839.3193
مقصودی، مهران و نکوئی صدری، بهرام (1387). ژئوتوریسم دریچه‌ای نو به سوی توسعه صنعت گردشگری ایران. مطالعات جهانگردی، 16( 64 )، 61-64. SID. https://sid.ir/paper/490326/fa
مرادی، عباس؛ رضایی، مرضیه؛ زارعی، محمد و زیتون ابراهیم، زلینا (1403). ارزیابی پایداری اکوتوریسم با حفظ ذخایر بیوتوریسمی گیاهی در سواحل بالا آمده تالاب بین‌المللی جزیره شیدور، جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 415-439. https://doi.org/10.22034/gp.2024.61241.3251
موسوی، سیدعلی؛ رنجبر فردویی، ابوالفضل، موسوی، سیدحجت و ساداتی‌نژاد، سیدجواد (1396). مدل‌سازی فرسایش‌پذیری خاک در منطقه خور و بیابانک، فصلنامه علمی و پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 24(3)، 658-675. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2017.113373
مختاری، داوود (1394). ژئوتوریسم، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تبریز، 442.
نوجوان، محمدرضا؛ میرحسینی، سید امیر و محمدحسین، رامشت (1388). ژئوتوپ‌های یزد و جاذبه‌های آن، جغرافیا و توسعه، (13)، 47-60. 10.22111/gdij.2009.1228
Asadi, Mohammad Ali, Amini Nejad, Gholamreza, Sabouhi. (2016). Investigating the tourism capabilities of the coastal city of Bushehr based on the SWOT and TOPSIS models. Geography and Environmental Planning, 27(61), 103-130. (In Persian). 10.22108/gep.2016.21359
Comanescu, L. Nedelea, A. Dobre, R. (2011). Evaluation of geomorphosites in Vistea Valley (Fagaras Mountains-Carpathians, Romania), International Journal of the PhysicalSciences, 6(5), 1161 -1168. https://doi.org/10.5897/IJPS10.384
Chikodzi, C, Nhamo, G, Dube, K, Chapungu, L. (2022). Climate change risk assessment of heritage tourism sites within South African national parks, International Journal of Geoheritage and Parks , (10) , 417–434. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2022.08.007
Divosalar, Asadollah. (2013). Investigating the role of geotourism in the sustainable development of coastal cities. Journal of Spatial Planning, Payam Noor University, (3), 79-98. (In Persian). 10.22034/jsrd.2024.402342.1149
Esfandiari Darabad, Fariba, Navazesh, Elahe, Bahadori, Faezeh, Nozhat Takleh, Behrouz. (2024). Investigation and analysis of the potential of geomorphosites and geomorphological destinations in West Azerbaijan Province using dynamic models and national parks (Case study: Band village, Marmisho, and Rajan in Urmia). Journal of Geography and Human Relations, 6(4), 526-543. (In Persian). 10.22034/gahr.2023.404129.1900
Erbabi Sabzevari, Azadeh. (2014). Evaluation of geotourism capabilities and potentials in sustainable development (Case study: Sarab Darband in Sahneh County). Scientific Research Journal, Islamic Azad University, (26), 49-70. (In Persian). https://www.sid.ir/paper/495669/fa
Ghanbari, Abolfazl, Imanzadeh, Taha, Abdi, Khatereh. (2024). Examining the role of security in the development of foreign tourism in Tabriz. Geography and Planning, 28( 90), 1-20. (In Persian). 10.22034/gp.2023.57581.3170
Imani, Bahram. (2022). Management model in geotourism with an emphasis on entrepreneurship in rural areas (Case study: Mahallat County). Geography and Regional Development, 20( 39), 167-193. (In Persian). https://doi.org/10.22067/jgrd.2022.51158.0
Jafari, A., Finke, P. A., Vande Wauw, J. , Ayoubi, S. , Khademi, H. , 2012. Spatial prediction of USDA‐great soil groups in the arid Zarand region, Iran: comparing logistic regression approaches to predict diagnostic horizons and soil types. European J Soil Science, 63(2), 284-298. https://doi.org/10.1111/j.1365-2389.2012.01425.x
Karam, Amir, Mihanparast, Ansieh. (2022). Evaluation of the geotourism potential of Taleghan region using the Kobalikova method. Regional Planning Quarterly, 12( 46) 1-16. (In Persian). 10.30495/jzpm.2022.5370
Kadkhodaei, Ziba, Rakhshani Nasab, Hamidreza, Soleimani Damaneh, Mojtaba. (2024). Evaluation and analysis of the impact of information technology on the promotion of nature tourism in Konarak County from the perspective of tourists. Geography and Planning, 28( 90), 113-140. (In Persian). https://doi.org/10.22034/gp.2023.58839.3193
Mirkatoli, J.; Zangiabadi, Z.; Flaki, Z.; Mosazadeh, H. (2016). Assessment of geological heritage in Cheshmeh Badab Surat geopark by Pereira and Reynard methods (Arvest village-Sari city). Reg. Plan. Q, ( 21), 205–220. 20.1001.1.22516735.1395.6.21.16.4
Maqsoodi, Mehran, Bahram, Nekouei Sadr. (2007). Geotourism: A new gateway to the development of Iran's tourism industry. Geographic Information (Sepehr), (16), 61-64. (In Persian). SID. https://sid.ir/paper/490326/fa
Moradi, Abbas, Rezaei, Marzieh, Zarei, Mohammad, Zeitoun Ibrahim, Zelina. (2024). Evaluation of ecotourism sustainability while preserving biotourism reserves in the uplifted shores of Shidvar Island International Wetland. Geography and Planning, 28( 90), 415-439. (In Persian). https://doi.org/10.22034/gp.2024.61241.3251
Mousavi, Seyed Ali Ranjbar Fardouei, Mousavi, Abolfazl, Sadati Nejad, Seyed Javad. (2017). Modeling soil erodibility in the Khur and Biabanak region. Scientific and Research Quarterly of Rangeland and Desert Research of Iran, 24(3), 658-675. (In Persian). https://doi.org/10.22092/ijrdr.2017.113373
Mokhtari, Davood. (2015). Geotourism. First Edition, University of Tabriz Press, 442. (In Persian).
Nojavan, Mohammadreza, Seyed Amir, Mirhosseini, Mohammad Hossein, Ramshat. (2009). Geotopes of Yazd and their attractions. Geography and Development, (13), 47-60. (In Persian). 10.22111/gdij.2009.1228
Pralong, J.-P. (2005). A method for assessing tourist potential and use of geomorphological sites. Géomorphologie: relief, processus, environnement, 11(3), 189-196. https://doi.org/10.4000/geomorphologie.350
Pereira, P. J. D. S. (2007). Patrimonio geomorfologico: conceptualizacao, avaliacao e divulgacao. Aplicacao ao Parque Natural de Montesinho. PhD thesis, Departmento de Ciencias da Terra, universidade do Minho.
Raeisi, R.; Dincă, I.; Almodaresi, S.A.; Swart, M.P.; Boloor, A.(2022), An Assessment of Geosites and Geomorphosites in the Lut Desert of Shahdad Region for Potential Geotourism Development. Land , ( 11), 736. https://doi.org/10.3390/land11050736
Rynard ,E.Fontana ,G, Kozlik, L, Scapozza, C, (2007) , “A method for assessing scientific and additional value of gheomorphosite”, s. Geogr Helv, 62, 148-158. 10.5194/gh-62-148-2007
Rui Gou, G, Wei, F, Lewis T. O. Cheung, L, Fok, Am Chow, K.( 2024). "Understanding the Determinants of Geologically Responsible Behaviour among Geotourists: A Multi-Destination Analysis" Tourism and Hospitality 5(1), 1-15. https://doi.org/10.3390/tourhosp5010001
Spyrou, E, Maroukian, H, Saitis, G, Evelpidou, N, Karkani, A, (2024) Promoting geo-education and geotourism through geosite assessment: A case study from Acheron-Parga, Epirus, Greece, International Journal of Geoheritage and Parks, 12(2), 256-277. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2024.04.003
Safari Namivandi, Mahdi. (2024). Analysis of the effects of geotourism development on sustainable security in Marivan County. Spatial Analysis of Environmental Hazards, 11, (1),131-142. (In Persian). http://jsaeh.khu.ac.ir/article-3444-1-fa.html
Taaqeb, Seyedeh Meral. (2021). Geography of tourism, ecotourism, and geotourism and their role in the development of local communities in Lut Desert. Second International Conference on Lut Desert with a Tourism Approach, Zahedan, 1-10. (In Persian). https://civilica.com/doc/1288155/
Yang, X, Xiao, S, Xiao, X. Xiao, H, (2022), A literature review on transboundary world heritage properties, International Journal of Geoheritage and Parks, (10), 447–455. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2022.08.004
Yazdi A, Foudazi M, Dabiri R, Faraji F. (2015) Geomorphosites and Geotourism in the Kavir National Park (Central Iran). Curr World Environ; 10(3), 1055-1064. 10.12944/CWE.10.3.40

Files

Share

How to cite

Statistics