Explaining the effective factors on the planning of the elderly-friendly city with a foresight approach (Case study: the dilapidated fabric of the central part of Zanjan city)

Document Type : Research Paper

Authors

1 Master's Degree, Geography and Urban Planning, Geography, Social Sciences, Zanjan University, Zanjan, Iran.

2 PhD student, Geography and Urban Planning, Geography, Social Sciences, Zanjan University, Zanjan, Iran

3 Associate Professor, Geography and Urban Planning, Geography, Social Sciences, Zanjan University, Zanjan, Iran

10.22034/gp.2025.62597.3280

Abstract

In the city of Zanjan, the aging of the population and attention to the issues of the elderly are very important. Especially in the worn-out texture of the central part, which was the initial core of the city's formation, and mostly elderly people live in this part. Therefore, the aim of the research is to answer the main hypothesis, that is, to explain the effective factors on the planning of the elderly-friendly city in the public spaces of the worn-out fabric of the central part of Zanjan city. The current research is descriptive-analytical in which library methods and field observations were used. The statistical population of this research is experts specializing in urban affairs and the sample size is 20 people. The data was analyzed using structural analysis technique and in the form of Micmac software. The results show that among the design and planning factors, the variables of public buildings with elevators, escalators, or stairs with a low slope and height and with railings and non-slip surfaces, etc., have a high influence rating. Therefore, it is necessary to pay serious attention to these indicators in system control. Also, all 4 components for planning an elderly-friendly city in the worn-out context of the central part of Zanjan city are among the indicators of the production of buildings in public places with an approach to the needs of the elderly, which indicates the importance of these indicators as the output of the system, and considering that the elderly have disabilities, Vulnerability, demands and concerns are there and the city space is not prepared for the presence of this group, including things like ramps and stairs at the entrance of buildings, flooring of sidewalks and access to trash cans, and shelters.

Keywords

Main Subjects

Full Text

در شهر  زنجان پیری جمعیت و توجه به مسائل سالمندان اهمیت زیادی دارد. به­ویژه در بافت فرسوده بخش مرکزی که هسته ابتدایی شکل­گیری شهر بوده و عمدتاً افراد مسن در این قسمت سکونت دارند. لذا، هدف پژوهش پاسخ به فرضیه اصلی یعنی تبیین عوامل مؤثر بر برنامه­ریزی شهر دوستدار سالمند در فضاهای عمومی بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان می­باشد. پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی بوده که در آن از روش‌های کتابخانه­ای و مشاهدات میدانی استفاده شد. جامعه­ی آماری تحقیق حاضر کارشناسان متخصص در امور شهری و حجم نمونه 20 نفر می­باشد. داده­ها با استفاده از تکنیک تحلیل ساختاری و در قالب نرم­افزار Micmac مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان می­دهد که از میان عوامل طراحی و برنامه­ریزی متغیر­های ساختمان­های عمومی دارای آسانسور، پله برقی و یا پله­های با شیب و ارتفاع کم و دارای نرده و سطوح غیرلغزنده و... دارای رتبه تأثیرپذیری و تأثیرگذاری بالایی هستند. بنابراین، لزوم توجه جدی به این شاخص­ها در کنترل سیستم ضروری است. همچنین تمام 4 مؤلفه برای برنامه­ریزی شهر دوستدار سالمند در بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان از میان شاخص­های تولید ساختمان­ها در مکان­های عمومی با رویکرد نیازهای سالمندان هستند که حاکی از اهمیت این شاخص­ها به­عنوان خروجی سیستم است و با توجه به اینکه سالمندان دارای ناتوانی­، آسیب­پذیری و خواسته­ها و دغدغه­هایی هستند و فضای شهر برای حضور این قشر مهیا نشده است از جمله می­توان مواردی همچون رمپ­ها و پله­های ورودی ساختمان­ها، کف­سازی پیاده­رو­ها و دسترسی به سطل­های زباله، نشمین­گاه­ها اشاره کرد.

References

امینی، احسان؛ طغیانی، شیرین؛ شبانی، امیرحسین (1399). تبیین مؤلفه‌های فضای شهری ویژه سالمندان با رویکرد روانشناسی محیطی (مطالعه موردی: منطقه ۸ شیراز). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیست و سوم، شماره ۶۸، بهار ۱۴۰۲، صص426-403. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22287736.1300.0.0.237.0
الفت، میلاد؛ شرقی، علی؛ ضرغامی، اسماعیل (1396). مدل­یابی معادلات ساختاری (MES) شاخص‌های شهر دوستدار سالمند پایدار در تهران. مجله معماری و شهرسازی، سال پنجم، شماره اول، بهار و تابستان 1396، صص 74-61. https://www.noormags.ir/view/fa/citation/refworks/1863245
استبصاری، فاطمه؛ رحیمی خلیفه کندی، زهرا؛ استبصاری، کیمیا؛ مصطفایی، داوود (بهار ۱۳۹۹). مفاهیم و شاخص‌های شهر دوستدار سالمند، فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، سال هشتم، پیاپی ۱، صص 9-5. http://dx.doi.org/10.29252/ijhehp.8.1.5
آرایی، علی؛ نظم­فر، حسین؛ عزت­پناه، بختیار (1399). ارزیابی میزان رضایتمندی از تحقق ابعاد شهر دوستدار سالمند از منظر اجتماع محلی (مطالعه موردی: منطقه 3 کلانشهر کرج). فصلنامه علمی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، سال سیزدهم، شماره چهارم، پاییز ۱۴۰۰، صص ۱۰۶-۸۱. https://dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1400.13.4.3.8
پیری، عیسی؛ حسنعلی­زاده، میلاد (1398). تحلیل پراکنش فضایی شاخص­های سالمندی در استان زنجان. دومین همایش ملی اندیشه­ها و فناوری­های نوین در علوم جغرافیای، دی­ماه 1398، صص 14-1، زنجان، زنجان، ایران. https://civilica.com/doc/1349023/
پتریک، تونی (1381). نظریه رفاه، ترجمه هرمز همایونپور، تهارن: نشر گام نو.
 https://www.gisoom.com/book/11056246/
حاتمی، داوود؛ حاتمی، حمیده؛ حاتمی، رضا (۱۴۰۱). چالش‌های سالمندی شهری: ایجاد شهرهای دوستدار سالمند در اروپا. مجله جغرافیا و روابط انسانی، تابستان ۱۴۰۱، دوره ۵، شماره ۱، صص ۶۸ – ۴۳.
 https://www.doi.org/10.22034/gahr.2022.330238.1663
حیدری، محمدتقی؛ شماعی، علی؛ ساسان­پور، فرزانه؛ سلیمانی، محمد؛ احدنژاد روشتی، محسن (۱۳۹۶). تحلیل عوامل مؤثر و زیست­پذیری بافت‌های فرسوده شهری (مطالعه موردی: بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان). فصلنامه علمی پژوهشی فضای جغرافیایی، سال هفدهم، شماره ۵۷، پاییز ۱۳۹۶، صص ۲۵-۱.
 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-1419-fa.html
خاشعی، رضا (1383). جایگاه و تصویر سالمندان در فرهنگ مردم. مجله فرهنگ، سال دوم، شماره 2، صص 102-89. https://elmnet.ir/account/login?returnUrl=%2Fdoc%2F981801-41841
رحمتی، منصور؛ رئیسی، لیلا؛ زادولی، فاطمه (۱۴۰۳). شناسایی چالش‌های شهروندی سالم. مجله جغرافیا و روابط انسانی، بهار ۱۴۰۳، دوره ۶، شماره ۴، صص ۹۷۵-۹۵۵. https://doi.org/10.22034/GAHR.2024.423540.1977
سالنامه آماری زنجان (1399). بهزیستی و تأمین اجتماعی فصل 16.
سهیلی، جمال­الدین؛ سمیعی­فرد، سیما (1399). تدوین اولویت مؤلفه‌های تعاملات اجتماعی در مراکز سالمندان (مطالعه موردی: مراکز سالمندان هاتف و آرام در قزوین). مجله پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 52، شماره 1، بهار 1399، صص 146-131. https://doi.org/10.22059/jhgr.2018.252592.1007648
شیرنیا پاریجانی، امین؛ نظم­فر، حسین؛ شکری فیروجاء، پری؛ حاتمی خانقاهی، توحید (1401). سنجش و ارزیابی اثرات زیست­پذیری شهری بر تحقق شهر دوستدار سالمند (مطالعه موردی: شهر بابل). مجله مطالعات علوم و محیط زیست، دوره هفتم، شماره دوم، فصل تابستان، سال 1401، صص 5081-5073. https://doi.org/10.22034/jess.2022.336542.1761
فروغمند اعرابی، هوشنگ؛ کریمی فرد، لیلا (1394). شهر دوستدار سالمند و معیارهای طراحی مراکز تعاملات اجتماعی سالمندان با رویکرد سلامت روان. مدیریت شهری، شماره 39، تابستان 1394، صص 34-7.
https://elmnet.ir/account/login?returnUrl=%2Fdoc%2F1458304-61212
کرمی، بدریه؛ مهکی، بهزاد؛ محمدکریمی مارژین، عباس؛ علی مراد نوری، محمد؛ تاجور، مریم (1402). وضعیت شاخصه‌های شهر دوستدار سالمند در کرمانشاه بر اساس مدل سازمان جهانی بهداشت. نشریه پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، سال بیست و دوم، شماره چهارم، مرداد و شهریور ۱۴۰۲، صص 401-378.
 https://dorl.net/dor/20.1001.1.16807626.1402.22.4.2.7
Buffel, T., & Phillipson, C. (2024). Ageing in place in urban environments: Critical perspectives (p. 218). Taylor & Francis. https://www.routledge.com/Aging-and-Society/book-series/AGINGSOC
Fallahi, F., Adib-Hajbaghery, M., & Safa, A. (2024). Status of age-friendly city indicators in Iran cities: a systematic review. BMC geriatrics, 24(1), 412. https://doi.org/10.1186/s12877-024-05021-1
Flores, R., Caballer, A., & Alarcón, A. (2019). Evaluation of an age-friendly city and its effect on life satisfaction: A two-stage study. International journal of environmental research and public health, 16(24), 5073. http://dx.doi.org/10.3390/ijerph16245073
Habib, N., Rau, S., Roth, S., Silva, F., & Sandro, J. (2020). Healthy and Age-Friendly Cities in the People’s Republic of China. Proposal for health impact assessment and healthy and age-friendly city action and management planning. Manila. http://dx.doi.org/10.22617/TCS200323-2
Lopes, P. D. O., Silva, S. R. D., Silva, T. C. D., Fragoso, Y. D., & Zanesco, A. (2021). Cidade amiga do idoso: perspectivas futuras para as cidades brasileiras. Dementia & Neuropsychologia, 15, 295-298. https://doi.org/10.1590/1980-57642021dn15-030001
Naylor, C., & Buck, D. (2018). The role of cities in improving population health: international insights. https://www.housinglin.org.uk/_assets/Resources/Housing/OtherOrganisation/The-role-of-cities-in-improving-population-health-International-insights-Summary.pdf
Peng, W., & Berry, E. M. (2019). The Concept of Food Security. Encyclopedia of Food Security and Sustainability, 2, 1-7. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100596-5.22314-7
Paiva, N. M. D., Daniel, F., Silva, A. G. D., & Vicente, H. T. (2019). Age-friendly Coimbra city, Portugal, perception and quality of life in a sample of elderly persons. Ciência & Saúde Coletiva, 24, 1473-1482. https://doi.org/10.1590/1413-81232018244.08902017
Rodrigues, T., Brancoli, F., & Amar, P. (2017). Global Cities, Global (in) Securities: An Introduction. Contexto Internacional, 39(3), 467-476. http://dx.doi.org/10.1590/s0102-8529.2017390300001
Rashid, K., Mohamed, T., Azyze, S. N. A. E., Hazim, Z., Aziz, A. A., & Hashim, I. C. (2021). Determining the features of age friendly for city development. Planning Malaysia, 19.
https://doi.org/10.21837/pm.v19i16.965
Sampaio, A. (2016). Before and after urban warfare: Conflict prevention and transitions in cities. International Review of the Red Cross, 98(901), 71-95.
http://dx.doi.org/10.1017/S1816383117000145
Scott, M. (2021). Planning for age-friendly cities: edited by Mark scott. Planning Theory & Practice, 22(3), 457-492. https://doi.org/10.1080/14649357.2021.1930423
van Hoof, J., & Marston, H. R. (2021). Age-friendly cities and communities: State of the art and future perspectives. International journal of environmental research and public health, 18(4), 1644.
https://doi.org/10.3390/ijerph18041644
Wu, X. (2023, March). Age-Friendly City New Nursing Spaces for the Elderly. In Proceedings of the 2nd International Conference on Culture, Design and Social Development (CDSD 2022) (pp. 558-570). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/978-2-38476-018-3_65

Files

Share

How to cite

Statistics