Exploring and analyzing the drivers affecting the empowerment of informal settlements with an emphasis on the co-creation approach (Case study: informal settlement neighborhoods in Zanjan city)

Document Type : Research Paper

Authors

1 Zanjan University

2 Academic staff member

10.22034/gp.2025.65242.3346

Abstract

Objective: The co-creation approach to empowerment can help improve the living conditions of residents of informal and marginalized areas and allow them to play an active role in decision-making and service design processes. This approach not only helps strengthen individual and social capacities, but can also lead to the creation of sustainable and effective solutions to existing challenges.

Method: The present study uses a structural-interpretive model to analyze the drivers affecting the empowerment of informal settlements with an emphasis on the co-creation approach in informal settlement neighborhoods of Zanjan. Data collection was carried out through survey and library studies. The statistical population of the study in the form of an elite panel includes 20 professors and doctoral students of urban development, urban planning, and urban management, who were selected using the snowball sampling method. The grounded theory method with the help of MAXQDI software and the equilibrium interaction analysis approach with the help of Scenario Wizard software were used to analyze the data.

Results: The research findings based on the grounded theory model showed that the most important components of empowering informal settlements with an emphasis on the co-creation approach include capacity building, institutional synergy, social participation, education, dialogue, access, flexibility, and information transparency. Also, according to the interactive interaction analysis approach, the most important strategy for empowering informal settlements with an emphasis on the co-creation approach includes the desirability of the street network and the physical texture of the neighborhood with an impact factor of +2; creating opportunities for residents to share ideas with each other on social media with an impact factor of +3; supporting ideas raised by residents with an impact factor of +2; and providing transparent information in a timely manner with an impact factor of +3.

Keywords

Main Subjects

Full Text

هدف: رویکرد هم‌آفرینی در توانمندسازی می‌تواند به بهبود شرایط زندگی ساکنان مناطق غیررسمی و حاشیه‌نشین کمک کند و به آن‌ها این امکان را می‌دهد که در فرآیندهای تصمیم‌گیری و طراحی خدمات نقش فعالی ایفا کنند. این رویکرد نه تنها به تقویت ظرفیت‌های فردی و اجتماعی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به ایجاد راه‌حل‌های پایدار و مؤثر برای چالش‌های موجود منجر شود.

روش: تحقیق حاضر با استفاده از مدل ساختاری-تفسیری بدنبال تحلیل پیشران‌های مؤثر بر توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تأکید بر رویکرد هم‌آفرینی در محله‌های اسکان غیررسمی شهر زنجان است. گردآوری داده‌ها بصورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه‌ای انجام شد. جامعه آماری تحقیق در قالب پنل نخبگان شامل 20 نفر از اساتید و دانشجویان دکتری شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و مدیریت شهری هستند، که با روش نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شدند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش نظریه داده بنیاد با کمک نرم‌افزار MAXQDI و رویکرد «تحلیل اثرات متقابل تعادلی» با کمک نرم‌افزار Scenario Wizard استفاده شد.

نتایج: یافته‌های تحقیق براساس مدل گرندد تئوری نشان داد که مهم‌ترین مولفه‌های توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تأکید بر رویکرد هم‌آفرینی شامل ظرفیت‌سازی، هم‌افزایی نهادی، مشارکت اجتماعی، آموزش، گفت‌وگو، دسترسی، انعطاف‌پذیری و شفافیت اطلاعات هستند. همچنین، طبق رویکرد «تحلیل اثرات متقابل تعادلی» مهمترین راهبرد برای توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با تأکید بر رویکرد هم‌آفرینی شامل مطلوبیت شبکه معابر و بافت کالبدی محله با ضریب تأثیر 2+؛ ایجاد فرصت برای به اشتراک‌گذاری ایده‌های ساکنین با همدیگر در رسانه‌های اجتماعی با ضریب تأثیر 3+؛ حمایت از ایده‌های مطرح شده توسط ساکنین با ضریب تأثیر 2+؛ و به‌موقع در اختیار گذاشتن اطلاعات شفاف با ضریب تأثیر 3+ است.

References

آقایاری هیر، محسن و ولائی، محمد (1400). تحلیل الگوی فضایی فقر روستایی در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان میاندوآب. برنامه‌ریزی فضایی، 11(4)، 1-26. doi: 10.22108/sppl.2021.126484.1549
احد نژاد، محسن و نجفی، سعید (1395). بررسی تطبیقی تفاوت های کیفیت زندگی در محلات برنامه‌ریزی‌شده و سکونتگاه‌های غیررسمی شهری (نمونه موردی : محلات کارمندان و اسلام‌آباد شهر زنجان). جغرافیا و برنامه‌ریزی، 20(57)، 23-47.
ارژنگی، حجت؛ سلامتی گبلو، شهرام؛ مهاجری نعیمی، لیلا؛ جعفرخانی، زهرا و خاک جسته، سها (1400). ارزیابی راهبردهای توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی براساس مدل SWOT–ANP مطالعه موردی (محله گلمغان شهر اردبیل). جغرافیا و روابط انسانی، 3(4)، 283-298. doi: 20.1001.1.26453851.1400.3.4.19.4
اسدی، احمد و احدنژاد، محسن (1403). سنجش شاخص‌های شکوفایی شهری در شهرهای میانه اندام ایران (مطالعه موردی: شهر زنجان). جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 62-46. doi: 10.22034/gp.2023.58116.3183
اصغری زمانی، اکبر و زادولی خواجه، شاهرخ (1401). الگوی توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی بر مبنای رویکرد مشارکت و تسهیلگری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 12(1)، 135-150.
 doi: 10.30488/gps.2020.207771.3133
بابایی الیاسی، میلاد؛ پیریان کلات، امید؛ پیله‌ور، علی‌اصغر و زارع یرجی، مهرزاد (1401). امکان‌سنجی و توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی بر پایه ادراک ذهنی در محلۀ زورآبادِ شهرلوشان. توسعه فضاهای پیراشهری، 4(1)، 67-86.
 doi: 20.1001.1.26764164.1401.4.1.4.5
بدیعی قراقیه، رقیه و اربابی، آزاده (1401). توانمندسازی سکونتگاه‌‌های غیررسمی با تأکید بر رویکرد سرمایه اجتماعی (موردی: شهر اسلامشهر). فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، 3(3)، 1-23.
بهزادفر، مصطفی؛ نقره کار، عبدالحمید و صالحی، کمیل (1397). ارزیابی شاخص‌های توانمندسازی در سکونتگاه‌های غیررسمی با رویکرد دارایی مبنا در کلانشهر تهران-نمونه موردی: محله میان آباد اسلام شهر. جغرافیا، 16(57 )، 96-114.  
جلیلی صدرآباد، سمیه و اسکندری دورباطی، زهرا (1402). بررسی سیاست ها و قوانین ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی در ایران و ارائه پیش نویس تقنینی بازنگری طرح های توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی. (19344). ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، 31(7).
حکیمی، هادی؛ نقیبی، هادی؛ اصغری زمانی، اکبر و بابایی اقدم، فریدون (1403). شناسایی عوامل کلیدی موثر بر روند گسترش سکونتگاه های غیررسمی به روش تحلیل ساختاری (مطالعه موردی: شهر خوی). جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 256-230. doi: 10.22034/gp.2024.58401.3186
خیرالدین، رضا و صلاحی مقدم، علیرضا (1400). توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با گذر از رویکرد نیازمبنا به دارایی مبنا؛ (موردکاوی محله فرحزاد تهران). فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای، 6(17)، 29-58.
 doi: 10.22054/urdp.2021.59544.1304
صرافی، مظفر (1382). بازنگری ویژگی های اسکان خود انگیخته در ایران، مجموعه مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.
مرکز آمار ایران (1395). سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان زنجان 1395، انتشارات مرکز آمار ایران، تهران.
معتقد، محمد و سجادزاده، حسن (1401). ارزیابی طرح توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی از بعد کیفیت محیطی از منظر ساکنان (نمونه ی موردی: محلات حاشیه نشین شهر همدان). مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 9(30)، 255-279.
doi: 10.22080/usfs.2021.3522
Aghayari Hir, Mohsen; and Valai, Mohammad. (1400). Analysis of the spatial pattern of rural poverty in rural settlements of Miandoab County. Spatial Planning, 11(4), 1-26. doi: 10.22108/sppl.2021.126484.1549. [In persian]
Ahad Nejad, Mohsen and Najafi, Saeed. (2016). Comparative study of differences in quality of life in planned neighborhoods and urban informal settlements (case study: Employee and Islamabad neighborhoods of Zanjan). Geography and Planning, 20(57), 23-47. doi: 2. [In persian]
Arzhangi, Hojjat; Salamati Gabloo, Shahram; Mohajeri Naimi, Leila; Jafarkhani, Zahra; Khakjeteh, Soha. (1400). Evaluation of empowerment strategies for informal settlements based on the SWOT–ANP model, a case study (Golmoghan neighborhood, Ardabil city). Geography and Human Relations, 3(4), 283-298. doi: 20.1001.1.26453851.1400.3.4.19.4. [In persian]
Asadi, Ahmad and Ahadnejad, Mohsen. (1403). Measuring urban prosperity indicators in middle-sized cities of Iran (case study: Zanjan city). Geography and Planning, 28(90), 62-46. doi: 10.22034/gp.2023.58116.3183. [In persian]
Asghari Zamani, Akbar; Zadoli Khajeh, Shahrokh. (1401). Empowerment model for informal settlements based on the participatory and facilitation approach, a case study: Tabriz metropolis. Journal of Geographical Spatial Planning, 12(1), 135-150. doi: 10.30488/gps.2020.207771.3133. [In persian]
Babaei Eliasi, Milad; Pirian Kalat, Omid; Pilehvar, Ali Asghar; Zare Yarji, Mehrzad. (1401). Feasibility assessment and empowerment of informal settlements based on subjective perception in the Zourabad neighborhood of Shahr-e-Loshan. Development of peri-urban spaces, 4(1), 67-86. doi: 20.1001.1.26764164.1401.4.1.4.5. [In persian]
Badiei Qaraqieh, Roghieh; Arbabi, Azadeh. (1401). Empowerment of informal settlements with an emphasis on the social capital approach (case study: Eslamshahr city). Quarterly Journal of Sustainable Urban and Regional Development Studies, 3(3), 1-23. [In persian]
Behzadfar, Mostafa; Noghrekar, Abdolhamid; Salehi, Kamil. (2018). Evaluation of empowerment indicators in informal settlements with an asset-based approach in Tehran metropolis - a case study: Mianabad neighborhood of Islam Shahr. Geography, 16(57), 96-114. [In persian]
Bonaiuto, M.; Fornara, F; Bonnes, M. (2005). Perceived residential environment quality in middle and low-extension Italian cities, Revue Europeenne de psychologie appliquee, vol. 56, pp. 22- 34.
Boonyabancha, S. (2020). "Baan Mankong: Going to Scale with 'Slum' and 'Squatter' Upgrading in Thailand." Environment and Urbanization, 17(1), 21-46.
Caitana, B. (2025) Co-creating NbS in the context of informal settlements: joint lessons with a case in the Global South, Networknature, 1(3): 1-11.
Fazli, Mirwais (2016) Factors Behind the Growth of Informal Settlements in Kabul, 6th Annual Conference on Architecture and Urbanism [online]. Vysoké učení technické v Brně,Fakulta architektury, Pp 81–86.
Hakimi, Hadi; Naghibi, Hadi; Asghari Zamani, Akbar and Babaei Aghdam, Fereydoun. (2019). Identifying key factors affecting the expansion of informal settlements using structural analysis (case study: Khoy city). Geography and Planning, 28(90), 256-230. doi: 10.22034/gp.2024.58401.3186. [In persian]
Hatch, M. & Schultz, M. (2010). Toward a theory of brand co-creation with implications for brand governance. Brand Management, 17(8), 590-604.
Ind, N. & Coates, N. (2013). The meaning of co-creation. European Businoss Review, 25(1), 86 -95.
Jalili Sadrabad, Somayeh; Eskandari Dorbati, Zahra. (2019). Review of policies and laws for organizing informal settlements in Iran and presenting a legislative draft for reviewing empowerment and organizing plans for informal settlements. (19344). Monthly Journal of Expert Reports of the Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 31(7). [In persian]
Khairuddin, Reza; Salahi Moghadam, Alireza. (1400). Empowering informal settlements by moving from a needs-based approach to an asset-based approach; (case study of Farahzad neighborhood, Tehran). Quarterly Journal of Urban and Regional Development Planning, 6(17), 29-58. doi: 10.22054/urdp.2021.59544.1304. [In persian]
Khosla, R. (2021). Slum Rehabilitation in Mumbai: A Case Study of the Slum Rehabilitation Authority. International Journal of Urban and Regional Research, 35(2), 345-362.
Mastrorillo, M., et al. (2016). The role of community-based organizations in the empowerment of informal settlements: A case study in Brazil. Habitat International, 54, 1-9.
Mogaji, H., Alzate, L. Y. A., Figuerêdo, L. A., Virgens, J. H. A., Aliaga, M. A., Argibay, H. D., Salles, I., Moreira, A. P., Lima e Silva, T. J., dos Santos, S. C., Batista, R., Cardoso, E., Neves Santos, E. C., Leal dos Santos, E., Rodrigues dos Santos, E., Barreto, T. M., Mattos, T. A. dos S., Nery Júnior, N., Cruz, J., Carneiro, I., Lustosa, R., Ferreira, V. C. D., Reis, M., Ko, A. I., Costa, F., Begon, M., & Khalil, H. (2025). Co-production of informal settlement health: A community based participatory research program for building healthy communities in urban informal settlements of Salvador, Brazil. medRxiv. https://doi.org/10.1101/2025.02.19.25322540
Moser, C. (1998). The Asset Vulnerability Framework, Reassessing Urban Poverty Reduction Strategie.
Motseed, Mohammad; Sajjadzadeh, Hassan. (2016). Evaluation of the Informal Settlement Empowerment Plan in terms of Environmental Quality from the Perspective of Residents (Case Study: Suburban Neighborhoods of Hamadan City). Urban Structure and Function Studies, 9(30), 255-279. doi: 10.22080/usfs.2021.3522. [In persian]
Pereira, R. H. (2018). The Favela-Bairro Program: A New Approach to Urban Development in Brazil. Journal of Urban Affairs, 23(1), 1-20.
Pieters, M. & Jansen, S. (2022). The 7 principle of complete cocreation. Amsterdam, BIS publishers.
Prahalad, C. K., & Ramaswamy, V. (2004). Co-creation experiences: The next practice in value creation. Journal of Interactive Marketing, 18(3), 5-14
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone, The Collapse and Revival of American Community
Rojas, C. (2019). Urban Transformation in Medellin: The Role of the 'Barrio' Program. Urban Studies, 51(9), 1890-1905.
Sarafi, Mozaffar (2003). Reviewing the characteristics of spontaneous settlements in Iran, collection of articles on marginal settlements and informal settlements. Tehran: University of Welfare and Rehabilitation Sciences Publications. [In persian]
Satterthwaite, D. (2016). The role of informal settlements in urban development: A global perspective. Environment and Urbanization, 28(1), 1-12.
Statistics Center of Iran (2016). General Population and Housing Census of Zanjan Province 2016, Statistics Center of Iran Publications, Tehran. [In persian]
Terdoo, F. (2024). Assessing the role of participatory planning approach in enhancing informal settlements upgrading in low income regions. Discov glob soc 2, 98 (2024). https://doi.org/10.1007/s44282-024-00117-w
Tissington, K. (2021). A Resource Guide to Housing in South Africa 1994-2010. Socio-Economic Rights Institute of South Africa.
UN-Habitat. (2016). The New Urban, Agenda
United Nations. (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development.

Files

Share

How to cite

Statistics