آب و هواشناسی
1. توزیع زمانی-مکانی فصلی گردوغبار در شرق و جنوب_شرق ایران بر اساس داده_های ایستگاهی و سنجش ازدور

سعید جهانبخش؛ مجید رضایی بنفشه؛ علی محمد خورسیددوست؛ هاجر فرهمند

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 تیر 1399

چکیده
  جنوب‌شرق و شرق ایران به دلیل خشکسالی‌های متعدد، سدسازی‌های بالادستی و تغییرات شدید کاربری اراضی طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید گردوغبار تبدیل‌شده است. در این مطالعه باهدف توزیع زمانی- مکانی گردوغبار فصلی در شرق و جنوب‌شرق ایران از داده-های ایستگاهی (15 ایستگاه سینوپتیک طی دوره 2015-1980)، شاخص عمق نوری هواویز (AOD) ...  بیشتر

آب و هواشناسی
2. تحلیل روابط تغییرات بارش و سطح آبهای زیرزمینی دشت مرند با روش NRMC

یونس نیکوخصال؛ علی اکبر رسولی؛ داود مختاری؛ خلیل ولیزاده کامران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 آبان 1399

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.40649.2647

چکیده
  با توجه به فقدان رودخانه های دائمی به جز رودهای با دبی کم در قسمت جنوب غربی مرند ، تامین آب منطقه اعم از شرب ، کشاورزی ، صنعت و دامپروری وابسته به آبهای زیرزمینی است. از طرفی اقتصاد مردم منطقه بیشتر وابسته به کشاورزی و دامپروری بوده و از آنجایی که آب مورد نیاز در این بخش ، حجم عمده ای از آب مصرفی منطقه را تشکیل می دهد ، لذا لازم است عوامل ...  بیشتر

آب و هواشناسی
3. ارتباط سنجی و تحلیل فضایی بارش زمستانه ایران از طریق تابش موج بلند خروجی زمین

هاشم رستم زاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 24 آبان 1400

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.46663.2860

چکیده
  بارش از مهم‌ترین و متغیرترین عنصر اقلیمی است که در بستر زمان و مکان تغییر می‌کند. بارش‌های بحرانی در مقیاس‌های مختلف زمانی به‌ویژه روزانه، خسارات سنگینی به جوامع انسانی مناطق پرجمعیت شهری و اکوسیستم‌های طبیعی وارد می‌کنند و بسیاری از اقتصادهای مناطق خشک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. تابش موج بلند خروجی زمین به عنوان پارامتری مهم ...  بیشتر

آب و هواشناسی
4. بررسی تغییرات دماهای کمینه در شمالغرب کشور با استفاده از ریزمقیاس گردانی آماری خروجی مدل‌های جهانیHadCM3 و MPEH5

ناصر جعفربگلو؛ علی محمد خورشیددوست؛ مجید رضایی بنفشه؛ هاشم رستم زاده

دوره 25، شماره 77 ، پاییز 1400، ، صفحه 17-30

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.13754

چکیده
  پیش‌بینی تغییرات دماهای کمینه برای اطلاع از میزان تغییرات آن در آینده و در نظر گرفتن تمهیدات لازم، برای تعدیل اثرات سوء ناشی از تغییرات آب و هوایی بر محصولات کشاورزی از اهیمت زیادی برخوردار است. در این راستا مدل‌های گردش عمومی جو (GCM) طراحی شده‌اند که می‌توانند پارامترهای اقلیمی را شبیه‌سازی نمایند. در مطالعه حاضر داده‌های خروجی ...  بیشتر

آب و هواشناسی
5. تحلیل تأثیر تغییرات اقلیم شهری بر میزان توزیع فضایی جمعیت با تأکید بر جزایر حرارتی نمونه موردی: شهر ساری

پریچهر مصری علمداری؛ سید حسن رسولی

دوره 25، شماره 77 ، پاییز 1400، ، صفحه 231-243

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.41734.2703

چکیده
  در طول قرن بیستم آب و هوای زمین تعادل خود را از دست داده و دما رو به افزایش گذاشته است و اقلیم در حال تغییر و گرمایش جهانی در حال وقوع است. تغییرات اقلیمی از مباحث مهم اقلیمی است که در سال‌های اخیر افکار پژوهشگران و حتی سران حکومت‌ها و سازمان‌ها را به دلیل اثراتی که بر فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی دارا می‌باشد، به خود مشغول ...  بیشتر

آب و هواشناسی
6. بررسی و تحلیل ارتباط نوسانات گرد و غبار با نوسانات دما و بارش غرب و جنوب غرب ایران

سید حسین میرموسوی؛ زهرا تاران

دوره 25، شماره 77 ، پاییز 1400، ، صفحه 245-259

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.41606.2694

چکیده
  گرد و غبار یکی از مهم ترین پدیده هایی است که در سال های اخیر مشکلات متعددی را در زمینه های مختلف در ایران ایجاد کرده است . نوسانات متغیرهای اقلیمی نظیر دما و بارش در شدت و فراوانی رخداد این پدیده بسیار موثر است . بنابراین لازم است تا ضمن بررسی ارتباط بین نوسانات این متغیرها با پدیده گرد و غبار، تغییرات فضایی آنها نیز مورد بررسی و تحلیل ...  بیشتر

آب و هواشناسی
7. بررسی ماهیت ساختاری توفان حاره‌ای آشوبا بر روی دریای عرب

مهدی اسدی؛ علی محمد خورشیددوست؛ حسن حاجی محمدی

دوره 25، شماره 76 ، تابستان 1400، ، صفحه 15-25

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.10831

چکیده
  به‌منظور بررسی ماهیت ساختاری توفان حاره‌ای آشوبا در محدوده دریای عرب در تاریخ 7 ژوئن تا 12 ژوئن 2015 از آمار و اطلاعات دپارتمان هواشناسی هند و مرکز مشترک اخطار توفان (JTWC) استفاده شد. برای بررسی ساختار جوی از داده‌های رقومی باز تحلیل شده مرکز       پیش‌بینی­های میان‌مدت اروپا و مرکز پیش‌بینی‌های محیطی/علوم جو (NCEP/NCAR) ...  بیشتر

آب و هواشناسی
8. کاربرد روش رگرسیون وزنی در برآورد تبخیروتعرق در شرق دریاچه ارومیه(مطالعه موردی : شهرستانهای شرق دریاچه ارومیه)

زینب جوانشیر؛ خلیل ولیزاده کامران؛ علی اکبر رسولی؛ هاشم رستم زاده

دوره 25، شماره 76 ، تابستان 1400، ، صفحه 57-67

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.10864

چکیده
  تبخیر و تعرق بعد از بارندگی اصلی ترین جزء چرخه هیدرولوژیکی است، که تعیین کننده نیاز آبی گیاه می باشد. چندین پارامتر اقلیمی نظیر دما، باد، بارش و ساعات آفتابی از جمله عوامل اصلی مؤثر بر نیاز آبی گیاهان یا تبخیر و تعرق می باشند. بدیهی است هر گونه تغییر در این پارامترها ، بر تبخیر و تعرق گیاه نیـز تأثیرگذار خواهد بود. از آن جایی که مدل های ...  بیشتر

آب و هواشناسی
9. شبیه‌سازی رواناب ناشی از ذوب برف حوضه قره‌سو با مدل SRM

محمدحسین عالی نژاد؛ سعید جهانبخش؛ علی محمدخورشیددوست

دوره 25، شماره 76 ، تابستان 1400، ، صفحه 87-97

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.13139

چکیده
  تامین منابع آب توسط برف در حوضه‌های کوهستانی بعلت خاصیت تاخیر در ایجاد رواناب، ضروری است. بنابراین شبیه‌سازی رواناب ناشی از ذوب برف و تغییرات فصلی پوشش آن در مدیریت منابع آب بسیار اهمیت دارد. در این مطالعه، به‌منظور برآورد رواناب حاصل از ذوب برف در حوضۀ قره‌سو از زیرحوضه‌های سیمره، نخست سطح پوشش برف برای سال‌های آبی 95 الی 97 با استفاده ...  بیشتر

آب و هواشناسی
10. بررسی وردایی دهه‌ای بارش سالانۀ ایران‌زمین طی چهار دهۀ اخیر (1394-1355)

حسین عساکره؛ سیدابوالفضل مسعودیان؛ فاطمه ترکارانی

دوره 25، شماره 76 ، تابستان 1400، ، صفحه 187-202

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.41308.2680

چکیده
  طی سدۀ گذشته اقلیم کرۀ زمین دگرگونی را در مقیاس‌های مکانی و زمانی مختلفی تجربه کرده‌است. این روند دگرگونی احتمالاً برای آینده نیز ادامه خواهد داشت. یکی‌از جلوه‌های دگرگونی اقلیم که تغییر(پذیری) آن را نشان می‌دهد، در وردایی رفتار دهه‌ای بارش قابل ردیابی است. به‌منظور ردیابی تغییرپذیری بارش ایران، به‌عنوان نمایه‌ای از تغییر اقلیم ...  بیشتر

آب و هواشناسی
11. تحلیل فضایی توزیع زمانی و مکانی آغاز و خاتمه وقوع یخبندان در استان یزد

مهران فاطمی

دوره 25، شماره 76 ، تابستان 1400، ، صفحه 203-214

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.40227.2634

چکیده
  کاهش دمای هوا به صفر درجه سانتیگراد و کمتر از آن را یخبندان گویند که در صورت رطوبت، پوششی از یخ روی سطوح اجسام تشکیل می‌شود. یخبندان یکی از پدیده‌های اقلیمی است که قابلیت فراوانی در ایجاد خسارت در بخش‌های مختلف محیط زیست به ویژه کشاورزی دارد. این تحقیق با هدف بررسی توزیع زمانی و مکانی آغاز و خاتمه یخبندان در استان یزد طی دوره 17 ساله ...  بیشتر

آب و هواشناسی
12. آشکارسازی نوسانات اقلیمی با استفاده از روش آزمون همگنی نرمال استاندارد (مطالعه موردی: ایستگاه خرم‌آباد)

کبرا بهاروندی؛ علی محمد خورشیددوست؛ مجتبی نساجی زواره

دوره 25، شماره 75 ، بهار 1400، ، صفحه 51-63

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.10829

چکیده
  دماهای فرین امروزه از مهم­ترین پارامترهای ا­قلیمی است که برای اثبات تغییر اقلیم در یک منطقه روند آن را طی سال­های گذشته مورد ارزیابی قرار می­دهند. تحلیل روند سری­های زمانی شاخص­های حدی دما سبب شناخت بهتر رفتار گذشته و حال تغییرات اقلیمی می­شود. پژوهش­های انجام شده در جهان نیز به­طور عمده نشانگر افزایش تدریجی میانگین ...  بیشتر

آب و هواشناسی
13. بررسی عملکرد مدل سبال کوهستانی در برآورد تبخیروتعرق واقعی . مطالعه موردی: شهرستانهای شرق دریاچه ارومیه

زینب جوانشیر؛ خلیل ولیزاده کامران؛ علی اکبر رسولی؛ هاشم رستم زاده

دوره 25، شماره 75 ، بهار 1400، ، صفحه 91-100

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.10843

چکیده
  پدیده تبخیر- تعرق واقعی یکی از مولفه های اصلی تعیین بیلان آبی هر منطقه بوده و همچنین یکی از عوامل کلیدی برای برنامه ریزی درست و مناسب آبیاری برای بهبود راندمان آب مصرفی در منطقه می باشد.. این پژوهش با هدف تعیین تبخیر – تعرق واقعی گیاه مرجع در شهرستانهای شرق دریاچه ارومیه، از 4 تصویر ماهواره لندست 8 در طول فصول زراعی در تاریخهای 5 شهریور ...  بیشتر

آب و هواشناسی
14. بررسی تغییرات دهه ای سامانه های باران زای موثر بر حوضه آبریز رود زرد

سعید جهانبخش؛ سعیده اشرفی؛ حسین عساکره

دوره 25، شماره 75 ، بهار 1400، ، صفحه 101-112

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.10842

چکیده
  چرخندها یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین کننده شرایط جوی بویژه بارش عرض‌های میانه هستند. تغییر در ویژگی چرخندهای یک ناحیه می‌تواند منجر به تغییر شرایط بارشی آن ناحیه شود. از این رو مطالعه جنبه­های عمده­ای از تغییرات چرخندها می‌تواند تغییرات شرایط بارشی را آشکار ‌سازد. در مطالعه حاضر تغییرات رخ داده در چرخندهای موثر بر بارش حوضه ...  بیشتر

آب و هواشناسی
15. مدلسازی تبخیر و تعرق بالقوه با استفاده از فراسنج های هواشناسی (مطالعه موردی: حوضه دریاچه اورمیه)

یعقوب دین پژوه؛ سعید جهانبخش-اصل؛ لیلا موسوی جهانی

دوره 25، شماره 75 ، بهار 1400، ، صفحه 127-139

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.12786

چکیده
  یکی از مدل‌های تخمین ET0 که مورد قبول همه‌ی هیدرولوژیست‌ها و اقلیم شناسان می‌باشد، مدل فائو پنمن‌ـ‌‌‌‌ مانتیس‌ (FAO56PM) است. این مدل، علیرغم تخمین دقیق ET0 در اقلیم‌های مختلف، محدودیت‌هایی دارد. از جمله این محدودیت‌ها نیاز به داده‌های متنوع هواشناسی از جمله تابش آفتاب، ساعات آفتابی، دمای هوا، رطوبت نسبی، دمای نقطه شبنم، سرعت باد ...  بیشتر

آب و هواشناسی
16. شناسایی الگوهای همدید روزهای آلوده به ذرات معلق به روش واکاوی خوشه ای شهرتبریز

علی قاسمی بگتاش؛ علی محمد خورشید دوست؛ خلیل ولی زاده کامران

دوره 25، شماره 75 ، بهار 1400، ، صفحه 181-192

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.12787

چکیده
  آلودگی هوا از جمله موضوعات مهم در آب وهوای شهری است و به لحاظ این که تاثیر مستقیمی در انسان دارد، همواره مورد توجه محققان بوده است. این پژوهش با هدف تحلیل و خوشه بندی الگوهای همدیدی موثربرآلودگی های خطرناک PM10شهر تبریزانجام شده است. نخست داده های آلودگی PM10 بر حسب میکروگرم بر متر مکعب از سازمان حفاظت محیط زیست استان آذر بایجان شرقی برای ...  بیشتر

آب و هواشناسی
17. ارزیابی خودهمبستگی فضایی بارش ایران

مهدی اسدی؛ علی محمد خورشید دوست؛ عباسعلی داداشی رودباری

دوره 24، شماره 74 ، زمستان 1399، ، صفحه 1-11

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.10823

چکیده
  به منظور دست‌یابی به تغییرات فصلی بارش از روش‌های نوین آمار فضایی مانند خودهمبستگی فضایی موران جهانی، تابع K رایپلی، شاخص انسلین محلی موران، و لکه‌های داغ با استفاده از قابلیت های نرم‌افزارهای و بهره گرفته شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که تغییرات بارش در ایران دارای الگوی خوشه‌ای بالا می‌باشد. در این بین بر اساس شاخص محلی ...  بیشتر

آب و هواشناسی
18. شناسایی الگو های غیر فضایی تغییرات سه ساعته دما، دمای شبانه و دمای روزانه ایستگاه سینوپتیک تبریز در مقیاس فصلی و سالانه

هاشم رستم زاده؛ مجید رضایی بنفشه؛ اکبر حسین نژاد

دوره 24، شماره 74 ، زمستان 1399، ، صفحه 73-87

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.30384.2410

چکیده
  در این پژوهش به منظور تعیین روند و شدت تغییرات دما، آماره سینوپ های سه ساعته در طول روز و شب در مقیاس فصلی و سالانه برای ایستگاه سینوپتیک تبریز(با 195768 برداشت داده) طی دوره آماری (1951-2017) استخراج و مورد بررسی قرار گرفت. سری های زمانی دما برای هرکدام از سینوپ ها در مقیاس فصلی و سالانه تهیه گردید. سپس جهت تهیه سری های زمانی دمای شبانه و روزانه ...  بیشتر

آب و هواشناسی
19. واکاوی الگوی مکانی بارش های بهاره شمال غرب ایران با روش های تحلیل فضایی

حسین عساکره؛ سپیده بارزمان؛ علی شاهبایی کوتنایی

دوره 24، شماره 74 ، زمستان 1399، ، صفحه 153-164

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2021.23570.2259

چکیده
  مؤلفه‌های مکانی از عوامل مؤثر در بروز تغییرات رفتار بارش در یک محدوده می‌باشند و این امر ضرورت استفاده از علم زمین آمار در مطالعات بارش را نشان می‌دهد. در پژوهش حاضر تلاش شده تا با استفاده از فراسنج های نیم‌تغییرنما و رگرسیون جغرافیایی موزون، الگوی بارش‌های 121 ایستگاه هواشناسی شامل 27 ایستگاه همدید،7 ایستگاه اقلیم‌شناسی و 87 ایستگاه ...  بیشتر

آب و هواشناسی
20. نقش بادهای 120 روزه سیستان در نوسانات رطوبت شرق و جنوب شرق ایران

مجید رضایی بنفشه؛ سعید جهانبخش؛ شعیب آب خرابات؛ علی اکبر رسولی؛ مصطفی کریمی

دوره 24، شماره 73 ، پاییز 1399، ، صفحه 199-217

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.10820

چکیده
  در این پژوهش با بررسی الگوهای تابستانه وزش باد در نیمه شرقی ایران طی یک دوره آماری 21 ساله، دو الگوی اصلی از وزش افقی باد در ترازهای زیرین آتمسفر شناسایی و از نظر نقش آنها در همگرایی/ واگرایی شار رطوبت منطقه، مورد مطالعه قرار گرفتند. در الگوی اول، بادهای 120 روزه سیستان با جهت غالب شمالی- جنوبی در منطقه حاکم بوده که پس از درنوردیدن شرق ...  بیشتر

آب و هواشناسی
21. ارزیابی اثرتغییر اقلیم بر بارش در مناطق فاقد آمار مشاهداتی با استفاده از بسته نرم‌افزاری CCT مطالعه موردی: حوضه دریان

الهام محمد علیزاده فرد؛ سید حسین میرموسوی؛ جمشید یاراحمدی؛ عبدالله فرجی

دوره 24، شماره 73 ، پاییز 1399، ، صفحه 305-323

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.10790

چکیده
  این تحقیق با هدف ارزیابی تغییرات مکانی-زمانی بارندگی تحت تاثیر احتمالی تغییر اقلیم در سطح حوضه دریان در شمال دریاچه ارومیه انجام گرفته است. باتوجه به عدم وجود ایستگاه-های هواشناسی با دوره آماری بلندمدت در نزدیکی منطقه مطالعاتی، امکان استفاده از داده‌های (CRU) به‌عنوان داده‌های مشاهداتی با بررسی وجود همبستگی بین این داده‌ها با داده‌های ...  بیشتر

آب و هواشناسی
22. بررسی الگوهای همدیدی وارونگی دما در شهرستان تبریز با استفاده از تحلیل مولفه های اصلی

حبیبه نقی زاده؛ علی محمد خورشید دوست؛ رشید سعیدآبادی؛ محمدسعید نجفی

دوره 24، شماره 72 ، تابستان 1399، ، صفحه 205-224

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.10890

چکیده
  در این تحقیق، به بررسی الگوهای سینوپتیکی حاکم بر وارونگی دمای شهر تبریز با استفاده از اطلاعات رادیوسوند، طی دوره زمانی 2010-2001 پرداخته شد. برای شناسایی و استخراج الگوهای همدید، از داده­های رقومی فشار تراز دریا به صورت میانگین روزانه از سری داده­های بازکاوی شده NCEP/NCAR در محدوده 10 تا 60 درجه طول شرقی و 10 تا 90 درجه عرض شمالی در 651 یاخته ...  بیشتر

آب و هواشناسی
23. ارزیابی و تحلیل نقش خصوصیات فیزیکی ابر در مقدار بارش محتمل با استفاده از داده های ماهواره ای MSG منطقه مورد مطالعه: غرب ایران

هاشم رستم زاده؛ علی اکبر رسولی؛ مجید وظیفه دوست؛ ناصر ملکی

دوره 24، شماره 72 ، تابستان 1399، ، صفحه 225-245

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.10850

چکیده
  در این پژوهش با استفاده از محصولات ماهواره متئوست و TRMM نقش هر یک از خصوصیات فیزیکی ابر در میزان بارش مورد ارزیابی قرار گرفت. برای بررسی از سه مدل GPR­، TDوMLPBR استفاده شد. محصولات مورد استفاده در این پژوهش از ماهواره متئوست(MSG) عبارتند از : فشار قله ابر­، دمای قله ابر­، عمق نوری ابر­، فاز ترمودینامیکی ابر ­، میزان حجم آب موجود در ...  بیشتر

آب و هواشناسی
24. بررسی کارایی رادار داپلر با استفاده از داده های بارندگی ایستگاه‌های سینوپتیک حوضه دریاچه ارومیه (مطاله موردی بارش مهرماه1393)

محمد امیدفر؛ علی اکبر رسولی؛ هاشم رستم زاده؛ بهروز ساری صراف

دوره 24، شماره 72 ، تابستان 1399، ، صفحه 247-266

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.10825

چکیده
  با توجه به معضل کاهش مستمر حجم آب دریاچه ارومیه، شناسایی دقیق توزیع زمانی­ ـ مکانی بارش­های محدوده حوضه آبریزدریاچه ارومیه از نقطه نظرهای اقلیم­شناسی و هیدرولوژیکی، از اهمیت ویژه­­ای برخوردار است. رادارهای داپلر یکی از فناوری­های جدید سنجش از دورفعال است که در سال­های اخیر اطلاعات با ارزشی از ویژ­گی­های ابر (نمایه ...  بیشتر

آب و هواشناسی
25. مدلسازی توپو-اقلیم شناسی و پهنه بندی شاخص های آماری یخبندان های استان کردستان

ابراهیم مسگری؛ تقی طاوسی؛ پیمان محمودی

دوره 24، شماره 72 ، تابستان 1399، ، صفحه 357-383

http://dx.doi.org/10.22034/gp.2020.10855

چکیده
  خبندان یکی از پدیده­های مهم مورد مطالعه در اقلیم شناسی است که وقوع ناگهانی آن در ابتدا و انتهای فصل سرما، می تواند بسیار خطرزا برای بخش کشاورزی باشد. لذا برای مدل سازی و پهنه بندی شاخص­های آماری یخبندان ها در استان کردستان، داده­های مربوط به دمای حداقل روزانه 6 ایستگاه همدید برای یک دوره 16 ساله (2016 – 2001) از سازمان هواشناسی ایران ...  بیشتر