نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی،گروه جغرافیا،واحدمرند،دانشگاه آزاداسلامی،مرند،ایران

2 استاد گروه اقلیم، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی – دانشگاه تبریز

3 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

4 دانشیار گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

10.22034/gp.2020.40649.2647

چکیده

با توجه به فقدان رودخانه های دائمی به جز رودهای با دبی کم در قسمت جنوب غربی مرند ، تامین آب منطقه اعم از شرب ، کشاورزی ، صنعت و دامپروری وابسته به آبهای زیرزمینی است. از طرفی اقتصاد مردم منطقه بیشتر وابسته به کشاورزی و دامپروری بوده و از آنجایی که آب مورد نیاز در این بخش ، حجم عمده ای از آب مصرفی منطقه را تشکیل می دهد ، لذا لازم است عوامل موثر بر سطح آبهای زیرزمینی منطقه بررسی شود تا ضمن مطالعه تاثیرات این عوامل ، راههای مقابله با کم آبی و افت سطح آبهای زیرزمینی جدی گرفته شود. در این پژوهش روابط بین تغییرات بارش و سطح آبهای زیرزمینی دشت مرند در بازه زمانی 16 ساله از سالهای 1380 تا 1395، با استفاده از روش NRMC مورد بررسی قرار گرفته است . در این روش ضمن محاسبه مقادیر NRMC برای دو شاخص SPI و SWI در منطقه ، منحنی توزیع نرمال شده برای هر دو شاخص در ایستگاههای باران سنجی منتخب و چاه های پیزومتری منتخب رسم شد و معادله رگرسیون خطی و چند متغیٍره محاسبه شد . نتایج نشان داد که بارش و سطح آبهای زیرزمینی در سالهای مورد بررسی نوسانات زیادی داشته است که البته با توجه به نوسانات بیشتر آبهای زیرزمینی نسبت به بارش ، عوامل انسانی از جمله برداشت بی رویه از چاه ها می تواند عامل تاثیر گذار بر سطح آبهای زیرزمینی دشت مرند باشد. محاسبات نشان داد که مقدار همبستگی برای دو شاخص SPI و SWI در معادله چند متغیره غیر خطی بیشتر از مقدار معادله ی خطی است که بیانگر تاثیر عوامل متعدد دیگر علاوه بر نوسانات بارش بر سطح آبهای زیرزمینی است .

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of the relationship between precipitation changes and groundwater level in Marand plain with NRMC method

نویسندگان [English]

  • younes nikookhesal 1
  • Ali Akbar Rasouli 2
  • Davod Mokhtari 3
  • Khalil Valizadeh Kamran 4

1 ph.d.student ph.d. student in climatology departement of Geography Marand Branch Islamic Azad University Marand Iran

2 Professor, Department of Climatology, Faculty of Planning and Environmental Sciences - Tabriz University,

3 Professor, Department of Geomorphology, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University

4 Associate Professor, Department of Remote Sensing and GIS, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz

چکیده [English]

Abstract
Due to the lack of permanent rivers except for rivers with low discharge in the southwestern part of Marand, the water supply of the region, including drinking, agriculture, industry and animal husbandry is dependent on groundwater. On the other hand, the economy of the people of the region is more dependent on agriculture and animal husbandry, and since the water required in this sector constitutes a large volume of water consumed in the region, so it is necessary to study the factors affecting the groundwater level of the region. The effects of these factors, ways to deal with water scarcity and groundwater levels should be taken seriously.
In this study, the relationships between precipitation changes and groundwater levels in the Marand plain over a period of 16 years from 2001 to 2016 have been investigated using the NRMC method. In this method, while calculating NRMC values for SPI and SWI indices in the region, the normalized distribution curve for both indices was plotted in selected rain gauge stations and piezometric wells, and linear and multivariate regression equations were calculated. The results showed that precipitation and groundwater levels have fluctuated a lot in the years under study. However, considering the greater fluctuations of groundwater compared to precipitation, it can be concluded that human factors such as uncontrolled abstraction of wells can be an effective factor. On the surface of groundwater of Marand plain. Calculations showed that the correlation values for both SPI and SWI indices in the nonlinear multivariate equation are higher than the linear equation, which indicates the effect of several other factors in addition to precipitation fluctuations on the groundwater level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Precipitation Changes
  • Groundwater level changes
  • NRMC
  • SPI
  • SWI
  • Marand Plain