نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل

3 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران

10.22034/gp.2021.41603.2693

چکیده

محیط‌های طبیعی- از جمله فضاهای باز و سبز- مزایای گسترده‎‌ای برای جمعیت‌های شهرنشین دارند. تأمین فضای باز و سبز تحت شرایط توسعه‌ی متراکم، از چالش‌های مهم ‏شهرها به شمار می‎‌‎رود و ‏طیف گسترده‌ای از مطالعات مربوط به موضوع فضاهای سبز است. از طرف ‏دیگر فضای سبز کیفی روز به روز ‏به عنوان عاملی مهم برای کیفیت زندگی در نواحی شهری و جزئی ‏کلیدی برای برنامه‌ریزی و طراحی پایدار ‏شهری شناخته می‌شود. در این بین، ادراک ‏بازدیدکنندگان فضای سبز شهری و ویژگی‌های فضای سبز یک عامل اصلی ‏برای درک مکانیزم چگونگی ‏مزایای ملموس و نامشهود اکوسیستم‎‌های حاصل از فضای سبز شهری است. با توجه به تبلور کیفیات مثبت فضاهای سبز شهری در دو مشخصه‌ی ادراک سرزندگی و رضایتمندی استفاده‌کنندگان از آن؛ در این مقاله مؤلفه‌های ذهنی رضایتمندی و سرزندگی در رابطه با زیر کیفیت‌های ‏ذاتی و زیر کیفیت-های مرتبط با ‏استفاده در فضای سبز در محلات مجاور پارک ائل‌گولی و ولیعصر تبریز به روش کمی، با ابزار پرسشنامه و به‌صورت پیمایشی مورد ارزیابی واقع گردید. بررسی پیمایشی میان ساکنان مجاور دو پارک (تعداد= 388نفر) انجام شد. در پرسشنامه، از ویژگی‌‌های مختلف محیط پارک ازجمله: ویژگی‌های فیزیکی، طبیعی بودن، گشوده بودن، آرامش، تسهیلات، ارزش تاریخی-فرهنگی و امنیت، قابلیت دسترسی، قابلیت استفاده، تنوع فعالیت، نگهداری و دلبستگی به محیط پارک، پرسش به‌عمل آمد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، از مدل معادلات ساختاری در نرم‌افزار آموس گرافیک برای انجام تحلیل استفاده گردید. نتایج تحلیل مدل معادلات ساختاری نشان می‌دهد که قابلیت استفاده، قابلیت دسترسی و آرامش محیط پارک، تأثیر مثبت معناداری بر رضایتمندی ساکنان در دو پارک دارند ولی تسهیلات محیط پارک بر عدم رضایتمندی تأثیر معناداری دارد. همچنین متغیر گشوده بودن محیط پارک، تأثیر مثبت معناداری بر سرزندگی ساکنان دارد. تحلیل نتایج این پژوهش به اهمیت ابعاد ادراکی در مقابل ابعاد فیزیکی فضاهای سبز در طراحی و برنامه‌ریزی شهری تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of qualitative-perceptual components of green spaces in promoting the sense of satisfaction and vitality of the residents of the surrounding areas (Examples of Elgoli Park and Valiasr Park in Tabriz)

نویسندگان [English]

  • negin hosseinimand 1
  • Masoomeh yaghoobi 2
  • Habib Shahhosseini 3
  • Ali Javan Forouzandeh 1

1 Architecture Department, Faculty of Engineering, Islamic Azad University Ardabil Branch, Ardabil, Iran

2 Ardabil Islamic Azad university

3 Architecture Department, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University Tabriz Branch, Tabriz, Iran

چکیده [English]

Natural environments - including open spaces and green spaces - have wide-ranging benefits for urban populations. Providing open and green space under conditions of dense development is one of the important challenges of cities.On the other hand, quality green space is increasingly recognized as an important factor for quality of life in urban areas and a key component for sustainable urban planning and design. In the meantime, visitors' perception of urban green space and the characteristics of that is a key factor in understanding the mechanism benefits of urban green space ecosystems. Considering the crystallization of positive qualities of urban green spaces in two characteristics of perception of vitality and satisfaction of its users; In this article, the subjective components of satisfaction and vitality in relation to intrinsic sub-qualities and sub-qualities related to use in green space in the neighborhoods adjacent to Elegli Park and Valiasr in Tabriz were evaluated by quantitative survey method. survey among the residents of the two parks with 388 questionnaires in which the various characteristics of the park environment including: physical characteristics, naturalness, openness, tranquility, facilities, historical-cultural value and security, accessibility, usability, Variety of activities, maintenance and attachment to the park environment were asked. The structural equation model in Amos Graphic software was used to analyze the data. The results of structural equation model analysis show that usability, accessibility and tranquility of the park environment have a significant positive effect on residents' satisfaction in the two parks, but the facilities of the park environment have a significant effect on dissatisfaction. Also, the openness of the park environment has a significant positive effect on the vitality of residents. The analysis of the results of this study emphasizes the importance of perceptual dimensions versus physical dimensions of green spaces in urban design and planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • qualitative components of green environment
  • perceptual components of environment
  • Urban parks
  • structural equation model
  • Tabriz