تأثیر حس تعلق به مکان بر رفتار مسئولانه محیط زیستی ،مطالعه موردی شهر جدید هشتگرد

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان ،رشت،ایران

2 استادیار، جغرافیا و برنامه ریزیروستایی، دانشگاه پیام نور، تهران- ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه استانبول تکنیک استانبول، ترکیه

10.22034/gp.2024.59715.3219

چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل تأثیرگذار حس تعلق مکان بر رفتار مسئولانه زیست‌محیطی شهروندان شهر جدید هشتگرد است. پژوهش توصیفی – تحلیلی است جهت گردآوری داده‌ها از روش اسنادی و پیمایشی استفاده شده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۴۵۳ تعیین شد. انتخاب نمونه به شیوه تصادفی انجام گرفت. روایی پرسشنامه توسط اساتید دانشگاه و پایایی آن از طریق آماره آلفای کرونباخ (789/0) تائید شد. به‌منظور تحلیل سؤال‌های پرسش‌نامه از آزمون‌های نا پارامتری و جهت استخراج روابط میان متغیرها از آزمون همبستگی و تحلیل مسیر، نرم‌افزار SPSS و AMOS استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین همۀ متغیرهای حس تعلق مکانی (متغیر ثابت)و رفتار مسئولانه زیست‌محیطی شهروندان(متغیر وابسته) رابطۀ معناداری وجود دارد. متغیر ادراکی-شناختی دارای بالاترین ضرایب است. این متغیر به ازای یک واحد تغییر 37/0 واحد بر سطح متغیر وابسته (رفتار مسئولانه زیست‌محیطی شهروندان) تأثیر دارد و تمام شاخص‌های این متغیر در سطح آلفا 05/0 و در سطح اطمینان ۹۹ در صد معنی‌دار هستند. نتایج تحلیل مسیر نیز بیانگر آن است که متغیر ادراکی - شناختی (β=0/173) بالاترین اثر مستقیم و غیرمستقیم را بر رفتار مسئولانه زیست‌محیطی شهروندان دارد وشاخص عملکردی در رتبه دوم قراردارد

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The effect of a sense of belonging to a place on environmentally responsible behavior, a case study of the new city of Hashtgerd

نویسندگان [English]

  • ESMAEiL nasiri hendehkhaleh 1
  • fazlollah esmaeili 2
  • REYHANEH YOUNESI SANDI 3
1 Associate Professor, Department of Urban Planning, ،Faculty of Art and Architecture ، University of Guilan, Rasht,, Iran
2 Assistant Professor, Geography and Rural Planning, Payame Noor University tehran iran
3 Master student of Istanbul Technical University
چکیده [English]

The aim of the current research is to identify the influencing factors of the sense of belonging to the place on the responsible environmental behavior of the citizens of the new city of Hashtgerd. The research is descriptive-analytical, documentary and survey methods were used to collect data. The sample volume was determined using Cochran's 453 formula. The sample was selected randomly. The validity of the questionnaire was confirmed by university professors and its reliability through Cronbach's alpha statistic (0.789). In order to analyze the questions of the questionnaire, non-parametric tests were used, and to extract the relationships between the variables, correlation test and path analysis, SPSS and AMOS software were used. The results of the research showed that there is a significant relationship between all the variables of sense of place belonging (fixed variable) and responsible environmental behavior of citizens (dependent variable). The perceptual-cognitive variable has the highest coefficients. This variable has an effect of 0.37 units on the level of the dependent variable (environmentally responsible behavior of citizens) and all indicators of this variable are significant at the alpha level of 0.05 and at the 99 percent confidence level. The results of the path analysis also show that the perceptual-cognitive variable (β=0.173) has the highest direct and indirect effect on the environmentally responsible behavior of citizens and the performance index ranks second.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmentally responsible behavior
  • place belonging
  • urban environment
  • Hashtgerd new city

هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل تأثیرگذار حس تعلق مکان بر رفتار مسئولانه محیط زیستی  شهروندان شهر جدید هشتگرد است. پژوهش توصیفی – تحلیلی است جهت گردآوری داده‌ها از روش اسنادی و پیمایشی استفاده شده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۴۵۳ تعیین شد. انتخاب نمونه به شیوه تصادفی انجام گرفت. روایی پرسشنامه توسط اساتید دانشگاه و پایایی آن از طریق آماره آلفای کرونباخ (789/0) تائید شد. به‌منظور تحلیل سؤال‌های پرسش‌نامه از آزمون‌های نا پارامتری و جهت استخراج روابط میان متغیرها از آزمون همبستگی و تحلیل مسیر، نرم‌افزار SPSS و AMOS  استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین همۀ متغیرهای حس  تعلق مکانی(متغیر ثابت)و رفتار مسئولانه محیط زیستی، شهروندان (متغیروابسنه)، رابطۀ معناداری وجود دارد. متغیرادراکی- شناختی(هویت­فضاهای شهری­، زیبایی و نظم فضاهای شهری، نمادهای­بومی و نشانه­های شهریدارای بالاترین ضرایب است. این متغیر به ازای یک واحد تغییر 37/0 واحد بر سطح متغیر وابسته (رفتار مسئولانه محیط زیستی شهروندان) تأثیرداردوتمام شاخص‌های این متغیر در سطح آلفا 05/0 و درسطح اطمینان ۹۹در صد معنی‌دار هستند. نتایج تحلیل مسیرنیز بیانگر آن است که متغیرادراکی-شناختی (β=0/173) بالاترین اثر مستقیم و غیرمستقیم را بر رفتار مسئولانه محیط زیستی شهروندان دارد وشاخص عملکردی در رتبه دوم قراردارد.

برک پور، ناصر. و جهان سیر، فاطمه، (1395) شهروندی محیط‌زیستی و تحلیل رفتار شهروندی در شهر قزوین. فصلنامه هویت شهر، 10(۲۸)، ۵۳-۶۶.  20.1001.1.17359562.1395.10.4.5.6
رهنما، محمدرحیم و رضوی، محمدمحسن.، 1391). بررسی تأثیر حس تعلق مکانی بر سرمایه اجتماعی و مشارکت در محلات شهر مشهد. نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، ۱۷(۲) ۲۹-۳۶. doI: 10.22059/JFAUP.2012.30157
 سرایی، محمدحسین، اشنویی، امیر و روستا، مجتبی.، ( ۱۳۹۵) ارزیابی شاخص‌های تعلق مکانی ساکنان بافت قدیم شهر کاشان، فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، شماره ۲، صص ۱۷-۳۴.  10.22108/GEP.2016.21813
عابدی سروستانی، احمد، (۱۳۹۳)تعلق مکانی، نگرش و رفتار محیط‌زیستی گردشگران پارک‌های جنگلی، فصلنامه پژوهش‌های محیط‌زیست، 5 (۹۰)، ۳۵-۴۶. 20.1001.1.20089597.1393.5.9.4.7
عباس زاده، محمد، علوی، لیلا، بنی فاطمه، حسین و علیزاده اقدم، محمدباقر.(۱۳۹۵). مدل یابی ساختاری تأثیر تجربه زیست‌محیطی و نگرش زیست‌محیطی بر رفتار زیست‌محیطی، مجله علوم اجتماعی، (اول)، ۱۷۱-۱۹۶.
 عقیلی، سیدمحمود، خوش فر، غلامرضا و صالحی، صادق.(۱۳۸۸) سرمایه اجتماعی و رفتارهای زیست‌محیطی مسئولانه در شمال ایران. فصلنامه علوم کشاورزی، (۱)، ۱-۱۶. https://www.sid.ir/paper/443294/fa
علیقلی زاده فیروزجانی، ناصر، رمضان زاده لسبویی، مهدی و اسمعیلی، مجید.، ۱۳۹۵. سنجش رفتارهای زیست‌محیطی گردشگران در مقصدهای کویری و بیابانی مطالعه موردی شهرستان خور و بیابانک، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، ۶(۲)، ۲۵۳-۲۷۴.
فلاحت، محمدصادق.(1385) مفهوم حس مکان و عوامل شکل دهنده آن، نشریه هنرهای زیبا، (26)، 57-66.
گیدنزآنتونی.، ۱۳۸۹. جامعه‌شناسی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.1096.https://nashreney.com/wpcontent/ uploads/ 2019/01/964-312-914-4.jpg
لینچ، کوئین  (1376) " تئوری شکل خوب شهر"، ترجمه سید حسین بحرینی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.66. https://www.gisoom.com/book/
محمدی، مریم و رفیعی بالان، مرتضی.(۱400) شناسایی عوامل مؤثر بر حس تعلق مکانی ساکنین شهرهای جدید با تأکید بر  مدلهای مکان و ارزیابی آن در شهر جدید اندیشه، فصلنامه علمی برنامه ریزی رفاه توسعه اجتماعی، 12(48)، 187 -229
 .doi.org/10.22054/qjsd.2021.55644.2047
مرکز آمار ایران .(۱۳۹۵) نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرهای استان البرز. https://www.amar.org.ir/
مرکز آمار ایران .(1402) سالنامه آماری کشور.
مژگانی، پروانه، جهانشلو، لعلا، حسین زاده لطفی، فرهاد و رجبی، آزیتا.(1401) تحلیل میزان تاثیر زیرساخت­های شهری بر کارایی شهرهای جدید(نمونه موردی: شهر جدید هشتگرد و پردیس)، فصلنامه علمی- پژوهشی  جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای، 12(49)، 276-256.  10.22034/JGEOQ.2023.294533.3205
مشکینی، ابوالفضل، قاسمی، کیمیاو حمزه نژاد، مهدی.(۱۳۹۳) ارزیابی حس تعلق به مکان ساکنان شهرهای جدید (مطالعه موردی شهر جدید هشتگرد)، فصلنامه فضای جغرافیایی، (۴۸)، ۴۱-۵۶. https://www.sid.ir/paper/91685/fa
نصیری هنده خاله، اسماعیل ومحمدی بالینی، پرستو .(1400) بررسی مولفه­های کالبدی برالگوها­ی رفتاری شهروندان خیابان سی تیر شهر تهران، فصلنامه جغرافیا وبرنامه­ریزی (75)، 279-292  10.22034/GP.2021.10779.
نصیری هنده خاله، اسماعیل.(۱۳۹۳) برنامه‌ریزی شهرهای جدید (رویکردها، تحلیل کارکردی، راهبردهای عملیاتی)، تهران: انتشارات آئیژ. https://torob.com/p/cbdeb657-b928-4c79-9435-f4407f1816ae
همتی، زهراو شبیری، سیدمحمد.(۱۳۹۴) تحلیلی بر مؤلفه‌های ارتقای فرهنگ محیط‌زیستی مطالعه موردی شهروندان شهر شیراز، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، (۴)، 197-215. article_297_8397f956b1272f9e3deae425b51a81e1.pdf
هنرور، جمالدین.، (1400)  شناسایی مؤلفه­های معنایی مؤثر بر ایجاد و ارتقای حس تعلق به مکان در دبیرستانها (نمونه موردی : دبیرستانهای پسرانه منطقه ۱ تهران)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21(61)، 335-315