ارزیابی پایداری گردشگری منطقه عون بن علی شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22034/gp.2024.62588.3281

چکیده

امروزه علارغم اهمیت گردشگری در زمینه اشتغال و اقتصاد پایدار، چالش‌هایی نظیر تنزل اصول اخلاقی، نابودی زیستگاه‌های طبیعی، آلودگی آب‌های زیرزمینی، به‌خطر افتادن بهداشت و سلامتی ناشی از شبکه‌های ناکافی دفع زباله و فاضلاب روبروست. لذا سنجش سطح پایداری مناطق گردشگری، تبیین معیارها و شاخص‌های مختلف، از جمله شاخص‌های زیست‌محیطی، اقتصادی در جهت دستیابی به توسعه پایدار گردشگری مورد تأکید است. تفرجگاه عون بن علی(عینالی) بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی کشور به شمار می‌رود که به‌طور میانگین یک میلیون نفر در سال بازدید کننده دارد. با توجه به محدودیت‌های طبیعی منطقه، فشار روزافزون گردشگر منجر به تخریب ارزش‌های طبیعی و در نتیجه نابودی قابلیت‌های گردشگری می‌شود که لزوم توجه به پایداری گردشگری را نشان میدهد. این مطالعه باهدف ارزیابی پایداری گردشگری منطقه عون بن علی شهر تبریز انجام شد. داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبه با کارشناسان و گردشگران این منطقه در قالب پرسشنامه در سال 1399 جمع‌آوری شدند. ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی به‌عنوان معیارهای تصمیم‌گیری ارزیابی پایداری و برای هر یک از این ابعاد شاخص‌هایی در نظر گرفته شد. ارزش وزنی ابعاد و شاخص‌ها به روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) محاسبه شد. نتایج مطالعه نشان داد که بعد زیست‌محیطی با وزن 520/0بیشترین و بعد اجتماعی با وزن 220/0کمترین تأثیر را در پایداری گردشگری دارند. در بعد اقتصادی، شاخص‌های «میزان اشتغال ایجاد شده» و «وجود ارتباطات آنلاین در منطقه» و در بعد اجتماعی، شاخص‌های «رضایت گردشگر از امنیت منطقه» و «وضعیت سرویس‌های بهداشتی» به ترتیب دارای بیشترین اهمیت بودند. شاخص‌های «کیفیت آب» و «بهداشت محیط» نیز به ترتیب دارای بیشترین تأثیر روی پایداری گردشگری در بعد زیست‌محیطی بودند. براساس نتایج ،جهت دستیابی به سطوح بالاتر پایداری گردشگری، سیاست‌های لازم باید در جهت افزایش شاخص‌های تأثیرگذار بر پایداری اتخاذ گردد که مهم‌ترین آن‌ها تأکید بر حفظ چهره طبیعی منطقه عون بن علی و کاهش عملیات ساخت و ساز در آن منطقه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of Tourism Sustainability in Own-ebn-Ali promenade of Tabriz city Process (AHP)

نویسندگان [English]

  • baballah hayati
  • Hanieh Razzaghi
  • Ghader Dashti
  • Maryam Haghjou
Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Own- ebn- Ali resort is the largest mountain resort in the country, with an average of one million visitors a year. Due to the natural limitations of the region, the increasing pressure of tourists leads to the destruction of natural values and thus the destruction of tourism capabilities in the region, which is one of the reasons for paying attention to the sustainability of tourism in this region. The aim of this study is to evaluate the tourism sustainability of Own- ebn- Ali area of Tabriz.in This study the Social, economic and environmental dimensions were considered as decision criteria for sustainability assessment and indicators were considered for each of these dimensions. The weighted value of dimensions and indices was calculated by Analytic Hierarchy Process (AHP).Results revealed that the environmental dimension with a weight of 0.520 has the most and the social dimension with a weight of 0.220 have the least impact on tourism sustainability. In the economic dimension, the indicators of "employment rate" and "existence of online communications in the region", and in the social dimension, indicators of "tourist satisfaction with the security of the region" and "health services status" were the most important criteria, respectively. Moreover, the indicators of "water quality" and "environmental health" had the greatest impact on the sustainability of tourism in the environmental dimension, respectively. According to the results, in order to achieve higher levels of tourism sustainability, the necessary policies should be adopted to increase the indicators affecting sustainability, the most important of which is to emphasize the natural face of Own- ebn- Ali region and reduce construction operations in that region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Analytical Hierarchy Process
  • Own-ebn-Ali
  • Sustainability assessment
  • Tabriz
  • Tourism Sustainability

اصل مقاله

امروزه علیرغم اهمیت گردشگری درزمینه اشتغال و اقتصاد پایدار، چالش­هایی نظیر تنزل اصول اخلاقی، نابودی زیستگاه­های طبیعی، آلودگی آب­های زیرزمینی، به خطر افتادن بهداشت و سلامتی ناشی از شبکه­های ناکافی دفع زباله و فاضلاب را در مقابل دارد. لذا سنجش و ارزیابی سطح پایداری مناطق گردشگری، به­ویژه، تبیین معیارها و شاخص‌های مختلف، از جمله شاخص‌های زیست‌محیطی، اقتصادی در جهت دستیابی به توسعه پایدار گردشگری مورد تأکید است. تفرجگاه عون بن علی(عینالی) بزرگ‌ترین تفرجگاه کوهستانی کشور به شمار می‌رود که به‌طور میانگین یک میلیون نفر در سال بازدید کننده دارد. با توجه به محدودیت‌های طبیعی منطقه، فشار روزافزون گردشگر منجر به تخریب ارزش‌های طبیعی و در نتیجه نابودی قابلیت‌های گردشگری می‌شود که از دلایل توجه به پایداری گردشگری در  آن هست. این مطالعه باهدف ارزیابی پایداری گردشگری منطقه عون بن علی شهر تبریز انجام شد. داده­های مورد نیاز از طریق مصاحبه با کارشناسان و گردشگران ورودی به این منطقه در قالب پرسشنامه در سال 1399 جمع­آوری شدند. ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی به‌عنوان معیارهای تصمیم‌گیری ارزیابی پایداری و برای هر یک از این ابعاد شاخص‌هایی در نظر گرفته شد. ارزش وزنی ابعاد و شاخص‌ها به روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) محاسبه شد. نتایج مطالعه نشان داد که بعد زیست‌محیطی با وزن 520/0بیشترین و بعد اجتماعی با وزن 220/0کمترین تأثیر را در پایداری گردشگری دارند. در بعد اقتصادی، شاخص‌های «میزان اشتغال ایجاد شده» و «وجود ارتباطات آنلاین در منطقه» و در بعد اجتماعی، شاخص‌های «رضایت گردشگر از امنیت منطقه» و «وضعیت سرویس‌های بهداشتی» به ترتیب دارای بیشترین اهمیت بودند. شاخص‌های «کیفیت آب»، «بهداشت محیط» و  «وسائل ایمنی منطقه» نیز به ترتیب دارای بیشترین تأثیر روی پایداری گردشگری در بعد زیست‌محیطی بودند.       با توجه به نتایج ،جهت دستیابی به سطوح بالاتر پایداری گردشگری، سیاست‌های لازم باید در جهت افزایش شاخص‌های تأثیرگذار بر پایداری اتخاذ گردد که مهم‌ترین آن‌ها تأکید بر حفظ چهره طبیعی منطقه عون بن علی و کاهش عملیات ساخت و ساز در آن منطقه هست.

مراجع

Alizadeh, R., Izadi, H. & Arasteh, M. (2021). Determination of Sustainable Tourism Development Strategies in Coastal Areas with Emphasis on Nature-based Tourism, Coastal Area of Bandar Mogham to Bandar Hasineh in Hormozgan Province. Geography and Development, 19(64), 215-236. (in Persian)         https://doi.org/10.22111/j10.22111.2021.6349

Ayaft, A. & Taravati, H. (1998). Agenda 21. Environment Organization. (in Persian)
Brandful, P., Black, R. & Nyabani., N. (2021). Ecotourism Globalization: An Analysis of Policy and Expert Perspectives. Tourism Planning & Development,18(3), 314-339  DOI: 10.1080/21568316.2020.1792540
Darbani, N, Pourmohammadi, Initial., & Gorbani R. (2025). Investigating And Evaluating The Change Of Urban Land Use Pattern With Ecological Footprint Approach(Case Study: Tabriz Metropolis). Journal of Geography and Planning, 30 (92), 75-92.(In Persian) https://doi.org/ 10.22034/GP.2023.55429.310
Delshad, A., Abouhashem Abadi, F. & Ghasemian, A. (2014). Prioritizing and Determining the Relationships of Tourism Development Sustainability Measuring Indexes. Quarterly Journal of Tourism Management Studies, 12(39),73-94. (in Persian)
          https://doi.org/10.22054/tms.2017.12490.1338
Ghodsipour, H (2006). Hierarchical Analysis Process. Amir Kabir University of Technology Publications, Tehran. (in Persian)
Ghorbannia Khybari, V., Mirsanjari, M., Liaghati, H. & Armin, M. (2019). Evaluation of the potential of ecotourism development in Dena connty using Fuzzy quantifiers and decision-making scenarios of ANP-OWA algorithm. Geography (Regional Planning), 9(1), 381- 401.
Eftekhari, R., Mahdavi, D. & Pourtaheri, M. (2011). Sustainability Assessment of tourism in cultural- historical villages of Iran with an emphasis on sustainable tourism development paradigm. Tourism Studies Quarterly, 14, 2-39. (in Persian)

Esmaeilizadeh, Y. (2016). Assessment of Tourism Sustainability and Determining an Optimal Strategy of Tourism Development in Bandar-e-Anzali. Planning studies of human settlements, 34(11),115-131. (in Persian)

Eskandari Shahraki, Z., Mohammadi Yeganeh, B., Cheraghi, M., & Ein Ali, J. (2023). Evaluating the Effects of Sustainable Tourism on Reducing Rural Poverty (Case Study: Target Villages for Tourism in Ardel Township). Village and Development, 26(1), 75-97. (in Persian)  https://doi.org/10.30490/rvt.2022.354476.1357
Ghorbanpour, M.(2017). Sustainable tourism planning on the edge of urban rivers, case study: Zarjoub River in Rasht, Master's thesis, Gilan University, Faculty of Architecture and Art. (in Persian)
Hejazi, J., Zarei, R. & Goudarzi, M. (2012). Investigating and evaluating the geographical and environmental effects of tourism using the AHP model (case example: Shadgan International Wetland), Wetland scientific-research quarterly, Islamic Azad University, Ahwaz Branch. (in Persian)
Hoseini, z. (2015). Wildlife tourism, a new tourism solution in Qomishlo region. MSc thesis on tourism planning, Islamic Azad University, Najaf Abad branch. (in Persian)
Iran Statistics Center. (2018). Statistical results of national tourists. Iran Statistics Center. Statistics plan of national tourists. (in Persian)
Inskeep, E. (1991). tourism planning: An Integrated and Sustainable development Approach, New York, john Wiley and sons.
Jia, Li., Hong, G. & Shengkui, C. (2007). Evaluation of regional tourism competitiveness: a case study of southwestChina, Ecological Economy, 3, 393-404.
Jomehpour, V. & Yaghoubifaz, S.(2017). The location of Tourist Resorts in the Central Alborz Protected Area with a Sustainable Development Approach. Quarterly Journal of Tourism Management Studies, 13(42),1-19. (in Persian)   https://doi.org/10.22054/tms.2018.9012
Kalaitan, T., Stybel, V.V., Gutyj, B.V., Ya., O., Hrymak, L.P., Kushnir, N.B., Yaroshevych, M.V., Vovk, O. Kindrat O., Ecotourism and sustainable development. Prospects for Ukraine. Ukrainian Journal of Ecology, 11(1), 373-383.  DOI: 10.15421/2021_55
Khan, M.N., Gupta, N., Matharu, M., & Khan, M.F. (2023). Sustainable E-Service Quality in Tourism: Drivers Evaluation Using AHP-TOPSIS Technique. Sustainability, 15(9), 7534. https://doi.org/10.3390/su15097534
Lotfi, S. & Miraboutalebi, M. (2012). Sustainable tourism development and environmental assessment of the relationship with the application of AHP model in northern Iran (Case Study: Ramsar County). Geographical perspective (human studies), 7(19),12:24. (in Persian)
Lee, T.H. & Hsieh, H. P. (2016). “Indicators of sustainable tourism: A case study from a Taiwan's wetland”. Ecological Indicators, 67, 779-787. http://dx.doi.org/10.1016/j. ecolind.2016.03.023
Mohseni, R. (2009). Sustainable tourism in Iran: functions, challenges and solutions. Scientific-Research Journal of Geographical Space, Islamic Azad University, Ahar Branch, 9(28),149-171. (in Persian)
Mohammadpour, S. (2008). Measuring the socio-economic sustainability of rural development, Master's thesis, Zanjan University. (in Persian)
Marsousi, N. Pourmohammadi, M., Nasiri, A. and Mohammadzadeh, Y.(2014). Evaluation of sustainable development of Tabriz metropolis, Urban Ecology Research Quarterly, 4(8):56-75. (in Persian) https://dorl.net/dor/20.1001.1.25383930.1392.4.8.2.1
Öztürk, M., Çavuşoğlu, B., Çiftçi, C., & Uysal, E. (2024). An ecotourism suitability index for a world heritage city using GIS-multi criteria decision analysis techniques: The case of Safranbolu, Turkey. Heliyon, 10(11), e32343. https://doi.org/10.1016 /j.heliyon.2024. e32343
Public Relations of oun-ebn-Ali Production and Construction Organization.(2019).

Rajabi, N., Mirabi, V., & Moradi, kh. (2023). Providing a model for the development of sustainable tourism in Qeshm Island, focusing on the prospects and challenges of natural tourism. Economic and urban management scientific-research quarterly. Journal of Urban Economics and Management,11(44), 1-20.

Rahimifard, Gh(2017). An analysis of the role of urban management in the sustainable development of urban tourism, case study: Shahr Khoi, master's thesis, field of geography and urban planning, specialization in urban planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University. (in Persian)  
Rorarius, H. (2009). Each of these tools is presented and discussed more in detail in Hallin, Anette, Political Science.
Salehi, S. & Pazoukinejad, Z. (2016). Environmental sustainability in tourist accommodation, case study: selected cities of Mazandaran province. Scientific-Research Journal of Geographical Space, Islamic Azad University, Ahar Branch, 17(60), 211-216. (in Persian)
Sun, B., Tang, J., Yu, D., Song, Z. & Wang, P.(2019). Ecosystem health assessment: A PSR analysis combining AHP and FCE methods for Jiaozhou Bay, China1. Ocean and Coastal Management, (168), 41–50. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2018.10.026
Tabriz Parks and Green Space Organization (2017). Available online: www.patks.tabriz.ir. (in Persian)
Zarabadi, Z. & Mardoukhi, N. (2012). Analysis of influencing factors on the development of sustainable tourism in Sarovabad city using TOPSIS fuzzy model. Quarterly Journal of Urban Management Studies, 4(12), 61-73.(in Persian)
     https://dorl.net/dor/20.1001.1.23223294.1389.5.14.1.3
Zia Abadi, M.(2016). Presentation and prioritization of sustainable tourism indicators. PhD Thesis, Faculty of Natural Resources and Environment Economics, Faculty of Agriculture, Shahid Bahonar University, Kerman. (in Persian)
Vosoughi, S. (2016). Assessment of the sustainability of agricultural systems and natural resources in Kurdistan province, master's thesis in the field of agricultural economics, natural resources and environmental economics, Faculty of Agriculture, Tabriz University. (in Persian)

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار