نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی، مرکز تحقیقات آموزشی کشاورزی منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی
2 مربی آموزشی، بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
چکیده
تازه های تحقیق
زنان به عنوان نیمی از جمعیت تشکیلدهنده روستاها، از زمانهای بسیار دور نقش بسیار زیادی در فعالیتهای مختلف از جمله کشاورزی و دامداری داشته و دوش به دوش مردان به فعالیت میپرداختهاند. امروزه با گسترش علم و فناوری و ارتباطات و پیشرفتهای جوامع بشری زنان نیز همراه با مردان به محیطهای علمی و دانشگاهی راه یافتهاند و به مسئولیتهای مختلف اجتماعی دسترسی پیدا کردهاند. ظرفیتهای بسیار زیادی که زنان در عرصههای مختلف از خود نشان دادهاند بیانگر توانایی بالای آنها است. توانمندسازی زنان این امکان را به برنامهریزان، متخصصان و تصمیمگیرندگان امور روستاها میدهد که از همه ظرفیتهای روستاها در جهت توسعه پایدار و زیستپذیری خانوارهای روستایی استفاده شود. برهمین اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات توانمندسازی زنان بر زیستپذیری خانوارهای روستایی در شهرستان کوهرنگ انجام شده است.
نتایج یافتههای پژوهش بیانگر این است که زنان روستاهای مورد مطالعه با توجه به شرایط محیطی حاکم بر این روستاها و با توجه به شیوه زندگی آنها که از قدیم تا اکنون به فعالیتهای مختلف میپردازند موجب شده تا زنان از نظر توانمندسازی در وضعیت مطلوب باشند. نتایج بررسی وضعیت زیستپذیری خانوارهای روستایی در شهرستان کوهرنگ نشان داد که از نظر شاخصهای کالبدی، اجتماعی و زیستمحیطی در وضعیت مطلوب و مناسب قرار دارند و تنها از نظر شاخص اقتصادی در وضعیت نامطلوب میباشند.
نتایج پژوهش نشان داد که توانمندسازی زنان روستایی بر زیستپذیری خانوارهای روستایی تاثیرگذار است و هرچه میزان توانمندسازی زنان افزایش یابد به همان اندازه نیز زیستپذیری خانوارهای روستایی بهبود پیدا میکند. در بین متغیرهای توانمندسازی متغیر اجتماعی بیشترین و متغیر آموزش و آگاهی بخشی کمترین تاثیر را بر زیستپذیری خانوارهای روستایی در شهرستان کوهرنگ داشته است.
نتایج یافتههای پژوهش نشان داد که وضعیت زیستپذیری خانوارهای روستایی در حد مطلوب است که با یافتههای وانگ و همکاران (2019) که میزان رضایت از زیستپذیری روستایی در مناطق شرقی کمتر توسعهیافته چین را بالاتر از حد مطلوب بیان کردهاند مطابقت و همخوانی دارد. بررسی مطالعات انجام شده بیانگر این است که اگرچه در رابطه با توانمندسازی زنان روستایی و همچنین زیستپذیری مطالعات گوناگونی به صورت مجزا انجام شده است اما تاکنون مطالعهای به بررسی اثرات توانمندسازی زنان روستایی بر زیستپذیری خانوارهای روستایی انجام نشده است و وجه تمایز این مطالعه با سایر مطالعات پیشین در همین است.
نتایج به دست آمده از تحقیق بیانگر این است که توانمندسازی زنان روستایی منجر به توسعه پایدار، کاهش فقر، بهبود سلامت خانواده، و ارتقاء سطح آموزش و آگاهی میشود. این امر همچنین باعث افزایش مشارکت زنان در تصمیمگیریهای محلی و ملی و در نتیجه بهبود کلی شرایط زندگی در جوامع روستایی خواهد شد. توانمندسازی زنان روستایی با افزایش مشارکت آنها در فعالیتهای اقتصادی، منجر به افزایش درآمد خانوارها و رشد اقتصادی در سطح محلی و ملی میشود. این امر از طریق آموزش مهارتهای شغلی، ارائه تسهیلات مالی، و ایجاد فرصتهای کارآفرینی محقق میگردد. با افزایش درآمد و بهبود وضعیت اقتصادی زنان، فقر در مناطق روستایی کاهش مییابد. این امر به ویژه برای زنان سرپرست خانوار که در معرض آسیب بیشتری قرار دارند، اهمیت دارد. توانمندسازی زنان به طور مستقیم بر سلامت خود و خانوادهشان تأثیر میگذارد. با افزایش آگاهی از بهداشت، تغذیه و مراقبتهای اولیه، کیفیت زندگی زنان و کودکان بهبود مییابد. زنان توانمندتر به طور فعالتری در آموزش خود و فرزندانشان شرکت میکنند. این امر به افزایش سطح سواد و آگاهی در جامعه روستایی منجر میشود و نسلهای آینده را برای مشارکت بیشتر در توسعه آماده میکند. توانمندسازی زنان باعث افزایش اعتماد به نفس و جسارت آنها برای مشارکت در تصمیمگیریهای محلی و ملی میشود. این امر منجر به ایجاد جوامعی عادلانهتر و پاسخگوتر خواهد شد.
با در نظر گرفتن توانمندیهای زنان در برنامههای توسعه، میتوان به توسعه پایدارتری دست یافت. زنان به عنوان نیمی از جمعیت، نقش حیاتی در حفاظت از منابع طبیعی، مدیریت محیط زیست و ترویج شیوههای زندگی پایدار ایفا میکنند. توانمندسازی زنان میتواند به تدریج نگرشهای منفی نسبت به نقش زنان در جامعه را تغییر دهد و به ایجاد جامعهای برابرتر و عادلانهتر کمک کند. در نهایت این که توانمندسازی زنان روستایی یک سرمایهگذاری بلندمدت در توسعه پایدار، کاهش فقر، بهبود کیفیت زندگی و ارتقای جوامع روستایی و از همه مهمتر زیستپذیری خانوارهای روستایی است. بنابراین زمانی سطح زیستپذیری خانوارهای روستایی افزایش پیدا میکند که از همه ظرفیتهای موجود در روستاها استفاده گردد و از نیروی انسانی موجود در جهت توانمندسازی به خصوص توانمندسازی زنان روستایی حداکثر استفاده لازم را برده و موانع و مشکلات موجود بر سر راه توانمندسازی زنان را از بین برده و سرمایهگذاریهای لازم اعم از دولتی و خصوصی در این راستا انجام پذیرد و همچنین تبعیضات جنسیتی موجود و نگاه مرد سالارانه به خانواده و جامعه روستایی در جهت برابری حقوق زن و مرد و ارج نهادن به فعالیتهای زنان از میان برود.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
The aim of the present study is to investigate the effects of empowering rural women on the livability of rural households.This study is an applied study in terms of its purpose and has been conducted in a descriptive-analytical manner in terms of its implementation method.The statistical population of the study consists of the villages of Kohrang County, which, based on the general population and housing census in 2016, was equal to 41,535 people, of which 381 people were selected as a sample using the Cochran formula. In order to analyze the research findings, one-sample t-test, multivariate regression analysis, and path analysis were used.The results of the one-sample t-test showed that the status of women's empowerment was assessed desirable with an average of 3.082 and the status of rural households'livability was assessed as desirable with an average of 3.074.The results of multivariate regression analysis showed that the social index with a beta coefficient of 0.364, the economic index with a beta coefficient of 0.309, the skill and human resource development index with a beta coefficient of 0.247, the institutionalization and organization index with a beta coefficient of 0.207,and the education and awareness index with a beta coefficient of 0.147, respectively, have an impact on the viability of rural households. Also, the results of path analysis showed that the social variable with a total effect of 0.581 had the greatest impact on the viability of rural households,and the education and awareness variable with a total effect of 0.147 had the least impact. Also, the economic variable with a total effect of 0.498, the skill and human resource development variable with a total effect of 0.412, and the institutionalization and organization variable with a total effect of 0.318 were the second to fourth most influential variables on the viability of rural households, respectively
کلیدواژهها [English]
توانمندسازی زنان روستایی در عرصههای مختلف میتواند گامی موثر در جهت رسیدن به توسعه پایدار روستایی و افزایش زیستپذیری خانوارهای روستایی باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثرات توانمندسازی زنان روستایی بر زیستپذیری خانوارهای روستایی است. این پژوهش از نظر هدف به عنوان یک پژوهش کاربردی است که از نظر شیوه اجرا به صورت توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. جامعه آماری تحقیق را روستاهای شهرستان کوهرنگ تشکیل داده است که بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 برابر با 41535 نفر بوده است که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 381 نفر به عنوان نمونه انتخاب شد. به منظور تجزیه و تحلیل یافتههای تحقیق از آزمون تیتک نمونهای، تحلیل رگرسیون چند متغیره و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج آزمون تی تک نمونهای نشان داد که وضعیت توانمندسازی زنان با میانگین 082/3 مطلوب و وضعیت زیستپذیری خانوارهای روستایی نیز با میانگین 074/3 مطلوب ارزیابی شده است. نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیره نشان داد که شاخص اجتماعی با مقدار ضریب بتای 364/0، شاخص اقتصادی با مقدار ضریب بتای 309/0، شاخص مهارت و توسعه منابع انسانی با مقدار ضریب بتای 247/0، شاخص نهادگرایی و تشکل سازی با مقدار ضریب بتای 207/0 و شاخص آموزش و آگاهی بخشی با ضریب بتای 147/0به ترتیب بر زیستپذیری خانوارهای روستایی تاثیر گذار هستند. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیر اجتماعی با مقدار اثر کلی 581/0 بیشترین تاثیر را بر زیستپذیری خانوارهای روستایی داشته است و متغیر آموزش و آگاهی بخشی با مقدار اثر کلی 147/0 کمترین تاثیر را داشته است. همچنین متغیر اقتصادی با مقدار اثرکلی 498/0، متغیر مهارت و توسعه منابع انسانی با مقدار اثر کلی 412/0 و متغیر نهادگرایی و تشکلسازی با مقدار اثر کلی 318/0 به ترتیب در رتبههای دوم تا چهارم اثرگذارترین متغیرها بر زیستپذیری خانوارهای روستایی هستند.