نقش تعاملات اجتماعی و رفاه اقتصادی در شکل‌گیری شهر شاد؛ مورد مطالعه سکونتگاه ‏های غیررسمی کلان شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز، تبریز ، ایران

2 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22034/gp.2025.67086.3397

چکیده

رشد سریع شهرنشینی و افزایش جمعیت سکونتگاه ‏های غیررسمی، توجه به ابعاد روانی و کیفیت زندگی شهری را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. مشکلات اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی این محلات، تأثیر مستقیمی بر سلامت روان و شادی شهروندان دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر در شکل‌گیری شهر شاد در سکونتگاه ‏های غیررسمی کلان‏ شهر تبریز انجام گردید. روش تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است. از پرسشنامه محقق‌ساخته برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. نمونه‌گیری تصادفی و تعداد 410 پرسشنامه در این پژوهش تکمیل گردید. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از معادلات ساختاری در محیط نرم‌افزار (Smart PLS) و سپس از طریق آزمون سوبل تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که متغیرهایی همچون کیفیت محیط شهری، دسترسی به فضاهای عمومی، وضعیت اقتصادی، امنیت و تعاملات اجتماعی تأثیر معناداری بر شاخص شادی شهری دارند. همچنین، متغیرهای میانجی تعاملات اجتماعی و احساس رفاه نقش مهمی در تقویت و اثرگذاری ایفا کردند. آزمون سوبل مشخص کرد که امنیت و ویژگی‌های اقتصادی، از طریق ایجاد احساس رفاه و تعاملات اجتماعی مثبت، می‌تواند سطح شادی شهروندان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهند. نتایج این پژوهش نشان می‏ دهد که رسیدن به شهر شاد نیازمند رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که در آن عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی به‌صورت هم زمان مورد توجه قرار گیرند. سیاست‌گذاری برای بهبود کیفیت زندگی در سکونتگاه ‏های غیررسمی باید بر تقویت فضاهای عمومی، افزایش امنیت، بهبود شرایط اقتصادی و ارتقای زیرساخت‌های اجتماعی متمرکز شود تا گامی مؤثر در جهت دستیابی به شهری شاد و پایدار برداشته شود.

تازه های تحقیق

شکل‌گیری شهر شاد در سکونتگاه‌های غیررسمی، همان‌گونه که پژوهش حاضر نشان می‌دهد، محصول تعامل پویای مجموعه‌ای از عوامل چندبعدی است که در سطوح خرد (فردی و روان‌شناختی)، میانی (اجتماعی و فضایی) و کلان (اقتصادی و مدیریتی) عمل می‌کنند. این یافته‌ها از یک‌سو با چارچوب نظری مونتگمری (2013) درباره طراحی انسان‌محور شهر شاد و نیز تأکید بالاس (2013) بر عدالت فضایی همخوانی دارد، و از سوی دیگر، بسط و توسعه‌ای است بر پژوهش‌های تجربی پیشین مانند اسکوئی ارس و حکیمی (1400) و قربانی و همکاران (1401) که لایه‌های جدیدی از این پدیده پیچیده را آشکار ساخته‌اند. از منظر تحلیلی، یافته‌های این پژوهش مبتنی بر داده‌های گردآوری‌شده از سکونتگاه‌های غیررسمی شمال کلان‌شهر تبریز و تحلیل با بهره‌گیری از مدل معادلات ساختاری در محیط Smart PLS و SPSS نشان داد که متغیرهایی مانند کیفیت محیط شهری، دسترسی به فضاهای عمومی، وضعیت اقتصادی، امنیت و تعاملات اجتماعی تأثیرات معناداری بر شاخص شادی شهری دارند. بررسی نقش متغیرهای میانجی، به‌ویژه احساس رفاه و تعاملات اجتماعی، نشان داد که این عوامل سازوکارهای کلیدی در انتقال اثرگذاری شاخص‌های محیطی و اقتصادی به شادی شهری هستند. در بعد محیطی-کالبدی، پژوهش حاضر نه‌تنها تأثیر کیفیت فضاهای عمومی بر شادی را – همان‌گونه که حاتمی (1399) و کرکل و همکاران (2016) تأیید کرده‌اند – تصدیق می‌کند، بلکه با کشف سازوکارهای واسطه‌ای، مشخص می‌سازد که این تأثیر عمدتاً از طریق تقویت تعاملات اجتماعی و حس تعلق محلی اتفاق می‌افتد. این یافته، گامی فراتر از پژوهش‌هایی مانند میرزایی و زنگی‌آبادی (1399) است که صرفاً به رابطه مستقیم بین کیفیت محیطی و شادی پرداخته بودند. در بُعد اقتصادی نیز در حالی‌که مطالعاتی مانند فینی و همکاران (2014) و رضاعلی و همکاران (1400) بر نقش درآمد و اشتغال تأکید دارند، این پژوهش با استفاده از آزمون سوبل نشان می‌دهد که اثرگذاری این عوامل عمدتاً از مسیر «احساس رفاه» و «امنیت روانی» انجام می‌شود؛ نکته‌ای که با یافته‌های کولیبالی و ماناجی (2022) درباره سرمایه اجتماعی و دی‌فریس و همکاران (2021) درباره امنیت محیطی نیز همسوست. این نتایج مؤید آن است که سیاست‌گذاری مؤثر باید هم‌زمان به شرایط عینی و ذهنی زندگی در سکونتگاه‌های غیررسمی بپردازد.

نوآوری اصلی این پژوهش در آشکارسازی روابط غیرمستقیم و میانجی‌گر نقش متغیرهای روانی-اجتماعی است. برخلاف پژوهش‌هایی که عوامل اجتماعی و فرهنگی را تنها به‌عنوان متغیرهای مستقل بررسی کرده‌اند (مانند میرزایی و زنگی‌آبادی، 1399 و نوریان و همکاران، 1399)، در این تحقیق نشان داده شده که این عوامل به‌صورت سازوکارهای واسطه‌ای، تأثیر شرایط اقتصادی و کالبدی را تعدیل و تقویت می‌کنند. این نگاه کل‌نگرانه، شکاف مهمی را در ادبیات موجود که عمدتاً رویکردهای تک‌بعدی داشته‌اند، پوشش می‌دهد. از منظر برنامه‌ریزی شهری، تلفیق یافته‌های تجربی با مبانی نظری عدالت فضایی و طراحی انسان‌محور، نشان می‌دهد که تحقق شهر شاد در سکونتگاه‌های غیررسمی مستلزم رویکردی یکپارچه است؛ رویکردی که در آن ارتقای زیرساخت‌های اجتماعی، توسعه فضاهای جمع‌پذیر، طراحی محله‌محور، اشتغال‌زایی، بهبود خدمات و تأمین امنیت اجتماعی به‌طور هم‌افزا در دستور کار قرار گیرد. این نتیجه‌گیری با تأکید اسکوئی ارس و حکیمی (1400) بر نقش برنامه‌های فرهنگی و همچنین تأکید قربانی و همکاران (1401) بر محیط امن همسو است، با این تفاوت که چارچوب این پژوهش از انسجام تحلیلی و شواهد تجربی قوی‌تری برخوردار است. در پایان، یافته‌های این پژوهش افق‌های جدیدی برای پژوهش‌های آینده و نیز طراحی سیاست‌های شهری و اجتماعی مؤثر در سکونتگاه‌های غیررسمی می‌گشاید. بر همین اساس، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران ضمن توجه به بهبود شرایط اقتصادی و امنیت اجتماعی، بر توسعه و تقویت فضاهای عمومی، دسترسی عادلانه به خدمات، و تقویت سرمایه اجتماعی از طریق طراحی مشارکتی و فرهنگ‌محوری تمرکز کنند. همچنین برای سنجش تعمیم‌پذیری نتایج، اجرای مطالعات مشابه در سایر کلان‌شهرهای ایران توصیه می‌شود تا زمینه برای تدوین سیاست‌های فراگیرتر در راستای تحقق شهرهای شاد و زیست‌پذیر فراهم گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Social Interactions and Economic Well-Being in Shaping a Happy City in Informal Settlements of Tabriz Metropolis

نویسندگان [English]

  • Iraj Teimouri 1
  • Maryam Najafaliilu 2
  • Ali Oskouee Aras 1
1 Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The rapid growth of urbanization and the increasing population of informal settlements have made attention to psychological well-being and urban quality of life an inevitable necessity. The social, economic, and environmental challenges faced by these areas have a direct impact on citizens’ mental health and happiness. This study aims to investigate the factors influencing the development of a happy city in the informal settlements of Tabriz metropolis. Methodologically, the research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature and approach. Data were collected using a researcher-made questionnaire. A random sampling method was employed, and 410 questionnaires were completed. The collected data were analyzed using structural equation modeling (SEM) in Smart PLS software and further examined through the Sobel test. The findings indicate that variables such as urban environmental quality, access to public spaces, economic status, safety, and social interactions have a significant effect on urban happiness. Moreover, the mediating variables of social interaction and perceived well-being played a critical role in reinforcing these effects. The Sobel test revealed that safety and economic conditions can significantly enhance citizens’ happiness through the creation of a sense of well-being and positive social engagement. The results underscore that achieving a happy city requires a multidimensional and integrated approach that simultaneously considers social, economic, and environmental factors. Policy-making aimed at improving the quality of life in informal settlements should focus on strengthening public spaces, enhancing safety, improving economic conditions, and upgrading social infrastructure to make meaningful strides toward a happier and more sustainable urban future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Happy City
  • Social Interactions
  • Urban Environmental Quality
  • Economic Well-Being
  • Informal Settlements
  • Tabriz Metropolis

رشد سریع شهرنشینی و افزایش جمعیت سکونتگاه‏های غیررسمی، توجه به ابعاد روانی و کیفیت زندگی شهری را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. مشکلات اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی این محلات، تأثیر مستقیمی بر سلامت روان و شادی شهروندان دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر در شکل‌گیری شهر شاد در سکونتگاه‏های غیررسمی کلان‏شهر تبریز انجام گردید. روش تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است. از پرسشنامه محقق‌ساخته برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. نمونه‌گیری تصادفی و تعداد 410 پرسشنامه در این پژوهش تکمیل گردید. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از معادلات ساختاری در محیط نرم‌افزار (Smart PLS) و سپس از طریق آزمون سوبل تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که متغیرهایی همچون کیفیت محیط شهری، دسترسی به فضاهای عمومی، وضعیت اقتصادی، امنیت و تعاملات اجتماعی تأثیر معناداری بر شاخص شادی شهری دارند. همچنین، متغیرهای میانجی تعاملات اجتماعی و احساس رفاه نقش مهمی در تقویت و اثرگذاری ایفا کردند. آزمون سوبل مشخص کرد که امنیت و ویژگی‌های اقتصادی، از طریق ایجاد احساس رفاه و تعاملات اجتماعی مثبت، می‌تواند سطح شادی شهروندان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهند. نتایج این پژوهش نشان می‏دهد که رسیدن به شهر شاد نیازمند رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که در آن عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی به‌صورت همزمان مورد توجه قرار گیرند. سیاست‌گذاری برای بهبود کیفیت زندگی در سکونتگاه‏های غیررسمی باید بر تقویت فضاهای عمومی، افزایش امنیت، بهبود شرایط اقتصادی و ارتقای زیرساخت‌های اجتماعی متمرکز شود تا گامی مؤثر در جهت دستیابی به شهری شاد و پایدار برداشته شود.

ابرکار، تیمور؛  ابرکار، مینا و الیاسی، ابراهیم. (1400). ارزیابی شاخص‌های کالبدی فضاهای شهری برتحقق پذیری شهرشاد (مطالعه موردی: منطقه یک شهر تهران). جغرافیا و روابط انسانی، 4(3)، 96-121.
اسکوئی ارس، علی و آذر، علی (1402). فراترکیبی بر تحقیقات انجام شده با موضوع کیفیت زندگی شهری در سکونتگاه‌‏های غیررسمی در ایران. دانش شهرسازی، 7(3)، 67-89.
اسکوئی ارس، علی و حکیمی، هادی (1400). سنجش شاخص‌های سرزندگی شهری در سکونتگاه‏های غیررسمی (مطالعه موردی: سیلاب قوشخانه تبریز). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 9(1)، 143-163.
اسکوئی ارس، علی و روستائی، شهریور (1402). واکاوی وضعیت سکونتگاه‏‏های غیررسمی شمال کلانشهر تبریز (مطالعه موردی: محله احمدآباد). جغرافیا و روابط انسانی، 5(4)، 406-441.
اسکوئی ارس، علی؛ قربانی، رسول و روستایی، شهریور (1403). سنجش و ارزیابی کیفیت زندگی شهری و رضایتمندی از آن در سکونتگاه‏های غیررسمی شمال تبریز (مطالعه موردی: محله احمدآباد). نگرش‏های نو در جغرافیای انسانی، 16(2)، 126-153.
اورکی، پریوش؛ رضائی، محمدرضا و مبارکی، محمد (1401). تأثیر ارتقای مؤلفه‏‏های شهر شاد در توسعه گردشگری شهر یزد. گردشگری و توسعه، 11(1)، 87-104.
بردی آنامرادنژاد، رحیم و کریم‏زاده، عبدالمطلب (1402). تبیین عوامل مؤثر بر خلق شهر شاد با رویکرد معادلات ساختاری (مطالعه موردی: شهر بهبهان). نگرش‏های نو در جغرافیای انسانی، 15(4)، 78-96.
پروین‌زاد، محمود؛ ولی‌زاده، رضا؛ حسین‌زاده دلیر، کریم و احمدزاده، حسن (1402). واکاوی پیشران‌های کلیدی موثر بر گسترش اسکان غیررسمی با رویکرد آینده‏پژوهی، نمونه موردی سکونتگاه‌های غیررسمی کلانشهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(83)، 13-26.
جمینی، داود؛ جمشیدی، علیرضا و اسمعیلی، زهرا (1400). بررسی و تحلیل وضعیت شهر شاد و شناسایی تعیین‌کننده‌های آن در فضاهای کوچک شهری (مطالعه موردی: شهر روانسر). برنامه‌ریزی و توسعه محیط شهری، 1(4)، 15-28.
جهانی دولت آباد، اسماعیل و محمدی، چنور (1402). تبیین شهر شاد از منظر شهروندانِ شهر اردبیل. برنامه‏ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 14(54)، 317-348.
حاتمی، یاسر (1399). خیابانی به نام خیابان شاد نقطه ای برای رسیدن به شهر شاد. مطالعات محیطی هفت حصار،  ۹(۳۳)، 125-140.
حسنعلی‏زاده، میلاد؛ احدنژاد روشتی، محسن و مشکینی، ابوالفضل (1403). شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر شهر شاد (مورد‏پژوهی: شهر بابل). برنامه‏ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 15(58)، 421-469.
حکمت‌نیا، حسن؛ موسوی، میرنجف؛ رسولی، محمّد و سعیدپور، شراره (۱۴۰۰). تحلیل سناریوهای مؤثر بر تحقق‌پذیری مؤلفه‌های شهر شاد (مطالعه موردی: شهر ارومیه). جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، ۱۹(۱)، ۲۳۷–۲۶۴.
حیدرزاده، احسان و رفیعی، محمدرضا (۱۴۰۲). سنجش اصول سازنده‌ شهر شاد در فضاهای شهری و ارائه راهکارهای ارتقای آن (نمونه‌ موردی: فضاهای شهری بوشهر). پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، ۱۴(۵۲)، ۲۲۱–۲۴۰.
رز، نیکلاس و دس فیتز، جرالد (۱۴۰۲). مغز شهری، ترجمه‌ی ایرج تیموری و همکاران. تهران: انتشارات آکادمیک.
رضاعلی، منصور؛ نظری، ولی‌اله؛ غلامی، محمّد و صمدیان، مریم (۱۴۰۰). بررسی عوامل اثرگذار در ایجاد شهر شاد (نمونه‌ موردی: شهر همدان). آمایش جغرافیایی فضا، ۱۱(۳۹)، ۱۶۷–۱۸۲.
زین‌العابدین‌زاده، سمیه؛ عزت‌پناه، بختیار و حسین‌زاده دلیر، کریم (۱۴۰۳). بررسی کنش مؤلفه‌های عینی–ذهنی شهر شاد در بافت‌های قدیم و جدید با تأکید بر حس تعلق مکانی (نمونه‌ موردی: مناطق بافت قدیم و جدید کلان‌شهر ارومیه). آمایش جغرافیایی فضا، ۱۴(۲)، ۹۷–۱۱۵.
سالنامه آماری استان آذربایجان شرقی، (1403).
سجاد مهابادی، نجمه‌سادات و مختارزاده، صفورا (۱۴۰۱). تحلیل و ارزیابی شهر شاد در شهر جدید فولادشهر در راستای پایداری محلات شهری. توسعه پایدار شهری، ۳(۶)، ۱۹–۳۴.
سجادیان، ناهید و دامن‌باغ، صفیه (۱۴۰۰). تحلیل جغرافیایی نقش مکان بر احساس نشاط شهروندان اهواز براساس شهر شاد. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، ۹(۳)، ۷۶۱–۷۹۹.
سماواتی، سحر (۱۴۰۱). بازشناسی مفهوم شهر شاد مبتنی بر تجارب و اسناد جهانی. پژوهش‌های فضا و مکان در شهر، ۶(۲۲)، صص 5-17.
سمیعی، جواد؛ معمری، ابراهیم؛ فریدنیا، حکیمه و بزی، خدارحم (۱۴۰۲). بررسی مناطق شهری بر اساس شاخص‌های شهر شاد (شهر گرگان). اکولوژی انسانی، ۲(۲)، ۱۰۷–۱۲۶.
شاد، مهسا (۱۳۹۵). طراحی مکان‌های سوم با تأکید بر اصول شهر شاد در انطباق با خرده‌فرهنگ‌های شهری (نمونه‌ موردی: خیابان کوه‌سنگی مشهد). پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد طراحی شهری، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع).
شاطریان، محسن؛ حیدری سورشجانی، رسول و ورفینژاد، ژیال (۱۳۹۸). مدل‌سازی تأثیرات گردشگری شهری بر کیفیت زندگی و شهر خلاق در شهر کرمانشاه. آمایش جغرافیایی فضا، ۹(۳۳)، ۴۹–۶۰.
شهبازی، امیرحمزه؛ غنی‌زاده قاسم‌آبادی، هادی و سرگزی، زینب (۱۳۹۹). ارزیابی و تحلیل مؤلفه‌های شهر شاد در شهرهای دارای سابقه مصیبت عظیم (پژوهش موردی: شهر بم). پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، ۱۱(۴۱)، ۵۳–۶۴.
طهماسبی‌مقدم، حسین؛ جلیلیان، لعیا؛ وکیلی، زهرا و رسول‌زاده، زهرا (۱۴۰۳). تبیین مؤلفه‌های مؤثر شهر شاد بر توسعه گردشگری کلان‌شهر اصفهان. پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، ۵(۱۶)، ۴۶–۶۲.
قربانی، رسول؛ اسکوئی‌ارس، علی و طهماسبی‌مقدم، حسین (۱۴۰۱). بررسی رضایتمندی از کیفیت زندگی شهری در سکونتگاه‌های غیررسمی (مطالعه‌ موردی: محله یوسف‌آباد تبریز). مهندسی جغرافیایی سرزمین، ۶(۴)، ۸۱۷–۸۳۴.
قنبری، ابولفضل؛ اسکوئی ارس، علی و بادامچی زاده، پریناز (1403). ارزیابی وضعیت کلان‏شهر تبریز با تأکید بر شاخص‏‏های شهر دوستدار سالمند در سکونتگاه ‏های رسمی و غیررسمی (مطالعه موردی: مناطق 2، 8 و 10). جامعه‏شناسی اقتصادی و توسعه، 13(1): 195-230.
موسوی، سیدحسن؛ ثابت، عباس؛ فیلی، اردلان (۱۴۰۱). بررسی تأثیر شهر هوشمند بر وندالیسم شهری با نقش واسطه‌ای شهر شاد و عدالت اجتماعی (مورد مطالعه: شهر شیراز). پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، ۱۳(۴۹)، ۲۵۰–۲۶۶.
میرزایی، سارا؛ زنگی‌آبادی، علی (۱۳۹۹). تحلیل فضایی شاخص‌های گردشگری و توسعه شهری با رویکرد شهر شاد (مطالعه‌ موردی: کلان‌شهر شیراز). جغرافیا و برنامه‌ریزی، ۲۴(۷۳)، ۳۷۹–۴۰۴.
نصیری، آسیه؛ ابراهیمی، لیلا؛ رمضانی‌پور، مهرداد و بزرگمهر، کیا (۱۴۰۳). تبیین وضعیت معیارهای شهر شاد در برنامه‌ریزی شهری (مطالعه‌ موردی: شهر سلمانشهر). جغرافیا (فصلنامه علمی انجمن جغرافیایی ایران)، ۲۲(۸۰)، ۱–۱۸.
حکیمی، هادی؛ نقیبی، هادی؛ اصغری زمانی، اکبر و بابایی اقدم، فریدون. (1403). شناسایی عوامل کلیدی موثر بر روند گسترش سکونتگاه‏های غیررسمی به روش تحلیل ساختاری (مطالعه موردی: شهر خوی). جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(90)، 256-230.
نوریان، فرشاد؛ قاضی، رضا و عبدالله‌پور، سیدسجاد (۱۳۹۹). ابعاد و راهبردهای شهر شاد در محله‌های مشهد (مطالعه‌ موردی: محله طبرسی و محله فارغ‌التحصیلان). مطالعات شهری، ۹(۳۶)، 101-116.
Abarkar, T., Abarkar, M. Elyasi, E. (2021). Evaluation of physical indicators of urban spaces on the feasibility of Shahrshad (Case study: District 1 of Tehran). Geography and Human Relationships, 4(3), 96-121 [In Persian]. https://www.gahr.ir/article_144428.html?lang=en
Ballas, D. (2013). What makes a ‘happy city’? Cities, 32(Supplement 1), S39-S50.
doi: 10.1016/j.cities.2013.04.009 
Bardi Anamardan-Nejad, Rahim; Karimzadeh, Abdolmotleb. (2023). Explaining the Factors Affecting the Creation of a Happy City Using the Structural Equation Modeling Approach (Case Study: Behbahan City). New Perspectives in Human Geography, 15(4), 78–96 [In Persian]. https://sanad.iau.ir/Journal/geography/Article/859380
Coulibaly, T. Y., Managi, S. (2022). Populations in slums are happier than rural populations: The case of Mumbai. Land Use Policy, 122, 106341.  doi: 10.1016/j.landusepol.2022.106341
Cheng, Y., Browning, M.H.E.M., Zhao, B., Qiu, B., Wang, H., Zhang, J. (2024). How can urban green space be planned for a ‘happy city’? Evidence from overhead- to eye-level green exposure metrics. Landscape and Urban Planning, 249, 105131.  doi: 10.1016/j.landurbplan.2024.105131
De Vries, S., Nieuwenhuizen, W., Farjon, H., van Hinsberg, A., Dirkx, J. (2021). In which natural environments are people happiest? Large-scale experience sampling in the Netherlands. Landscape and Urban Planning, 205, 103972.  doi: 10.1016/j.landurbplan.2020.103972
Feeny, S., McDonald, L., Posso, A. (2014). Are poor people less happy? Findings from Melanesia. World Development, 64, 448-459.  doi: 10.1016/j.worlddev.2014.06.022
Ghanbari, A., Oskouee Aras, A., Badamchizadeh, P. (2024). Assessing the Status of Tabriz Metropolis According to the Indicators of an Elderly-Friendly City in Formal and Informal Settlements (Case study: Regions 2, 8 and 10). Journal of Economic & Developmental Sociology, 13(1), 195-230 [In Persian]. doi: 10.22034/jeds.2024.60738.1798
Ghorbani, R., Oskouee Aras, A., Tahmasebi Moghaddam, H. (2022). Survey of Satisfaction with the Quality of Urban life in Informal Settlements (Case Study: YousefAbad Neighborhood of Tabriz). Geographical Engineering of Territory, 6(4), Pp: 817-834 [In Persian]. https://www.jget.ir/article_143104.html?lang=en
Hakimi, H., Naghibi, H., Asghari Zamani, A., Babaii Aghdm, F. (2025). Identifying the key factors affecting the expansion of informal settlements by structural analysis method (case study: Shahr Khoy). Journal of Geography and Planning, 28(90), 256-230 [In Persian]. doi: 10.22034/gp.2024.58401.3186
Hasanalizadeh, M., Ahadnejad Reveshty, M., Meshkini, A. (2024). Identify the components affecting the happy city (Case Study: Babol City). Social Development & Welfare Planning, 15(58), 421-469 [In Persian]. doi: 10.22054/qjsd.2023.67984.2360
Hatami, Y. (2020). Happy street: A point to reach the happy city (Case study: Bu-Ali Sina and Pasteur axis of Hamadan city). Haft Hesar: Journal of Environmental Studies, 9(33), 125–140 [In Persian]. http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-1129-fa.html
Heidarzadeh, E., Rafiee, M. (2023). Assessing the constructive principles of a happy city in urban spaces and providing solutions for its improvement (Case study: Bushehr urban spaces). Research and Urban Planning, 14(52), 221-240 [In Persian]. doi: 10.30495/jupm.2021.27207.3768
Hekmatnia, H., mousavi, M., Rasooli, M., Saeedpour, S. (2021). The Creation of Scenarios Affecting the Achievability of the Indicators of Happy City (Case Study: Urmia City). Journal of Geography and Regional Development, 19(1), 264-237 [In Persian].
doi: 10.22067/­jgrd.­2021.50954.0
Jahani Dolatabad, E., Mohammadi, C. (2023). Explain the happy city from the perspective of the citizens of Ardabil city. Social Development & Welfare Planning, 14(54), 317-348 [In Persian]. doi: 10.22054/qjsd.2022.64231.2261
Jamini, Davood; Jamshidi, Alireza; Esmaeili, Zahra. (2021). Investigation and Analysis of the Happy City Status and Identification of Its Determinants in Small Urban Spaces (Case Study: Ravansar City). Urban Environment Planning and Development, 1(4), 15–28 [In Persian]. https://sanad.iau.ir/Journal/juep/Article/910005
Jin, T. (2019). Concept of happy city: The smart cities of the future. SSRN Electronic Journal, 1-7.  http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3314531
Krekel, C., Kolbe, J., Wüstemann, H. (2016). The greener, the happier? The effect of urban land use on residential well-being. Ecological Economics, 121, 117-127. DOI: 10.1016/j.­ecolecon.­­2015.11.005
Loo, B.P.Y. (2021). Walking towards a happy city. Journal of Transport Geography, 93, 103078. DOI: 10.1016/j.jtrangeo.2021.103078
LU, L., Li, Y. (2009). The role of joy and happiness in Chinese well-being. Social Indicators Research, 91(3), 403-418.
Mahabadi, N. S., Mokhtarzadeh, S. (2022). Happy city evaluation in the new town of Fooladshahr in order to sustainable urban neighborhoods. Journal of Urban Sustainable Development, 3(6), 19-34 [In Persian]. doi: 10.22034/usd.2022.696823
Mirzaei, S., Zanghiabadi, A. (2020). Spatial Analysis of Tourism and Urban Development Indicators with Happy City Approach (Case study: Shiraz Metropolitan). Journal of Geography and Planning, 24(73), 379-404 [In Persian]. doi: 10.22034/gp.2020.10785
Montgomery, C. (2013). Happy City: Transforming Our Lives Through Urban Design. Farrar, Straus and Giroux.
Moosavi, S. H., Sabet, A., Feili, A. (2022). Investigating the Impact of Smart City on Urban Vandalism with the Mediating Role of Happy City and Social Justice (Case Study: Shiraz). Research and Urban Planning, 13(49), 250-266 [In Persian].  doi: 10.30495/jupm.2022.5520
Musa, H.D., Yacob, M.R., Abdullah, A.M., Ishak, M.Y. (2018). Enhancing subjectivePublisher Penguin Books Ltdwell-being through strategic urban planning: Development and application of community happiness index. Sustainable cities and society, 38.  doi: 10.1016/j.scs.2017.12.030
Nasiri, A., Ebrahimi, L., Ramezanipour, M. Bozorgmehr, K. (2024). Explaining the status of happy city criteria in urban planning, Case study of Salmanshahr city. Geography, 22(80), 1-18 [In Persian]. doi: 10.22034/iga.2024.709220
Noorian, F., ghazi, R., Abdullahpur, S. S. (2020). Dimensions and Indicators of the Happy City in Mashhad’s Neighborhoods (Case Studies: Tabarsee Fareq Altahsilan Neighborhoods). Motaleate Shahri, 9(36), 101-116 [In Persian]. doi: 10.34785/J011.­2021.­919
Oraki, P., Rezaei, M. R., Mobaraki, M. (2022). The Effect of Promoting Happy City Components in Tourism Development with Content Analysis (Case Study: Yazd City). Journal of Tourism and Development, 11(1), 87-104 [In Persian]. doi: 10.22034/­jtd.2021.­246990.2125
Oskouee Aras, A., Azar, A. (2023). A Meta-Analysis of Researches Conducted on the Quality of Urban Life in Informal Settlements in Iran. Urban Planning Knowledge, 7(3), 67-89 [In Persian]. doi: 10.22124/upk.2023.22756.1796
Oskouee Aras, A., Hakimi, H. (2021). Measuring Indicators of Urban Vitality in Informal Settlements (Case study: Seilab Qoshkhane Tabriz). Geographical Urban Planning Research (GUPR), 9(1), 143-163 [In Persian]. doi: 10.22059/jurbangeo.2021.309948.1363
Oskouee Aras, Ali; Ghorbani, Rasoul; Roustaei, Shahrivar. (2024). Assessment and Evaluation of Urban Quality of Life and Satisfaction in Informal Settlements in Northern Tabriz (Case Study: Ahmadabad Neighborhood). New Perspectives in Human Geography, 16(2), 126–153 [In Persian]. https://sanad.iau.ir/fa/Article/859258
Oskouee Aras, A., Roustaei, S. (2023). Analyzing the status of informal settlements in the north of Tabriz metropolis (case study: Ahmadabad neighborhood). Geography and Human Relationships, 5(4), 406-441 [In Persian]. doi: 10.22034/gahr.2023.378692.1784
Parvinzad, M., Valizade, R., Hoseinzade Dalir, K., Ahmadzade, H. (2023). Analysis of Key Drivers Affecting the Development of Informal Settlement with a Futures Research Approach, a Case Study of Informal Settlements in Tabriz Metropolis. Journal of Geography and Planning, 27(83), 13-26 [In Persian]. doi: 10.22034/gp.2023.14300
Rezaali, M., Nazari, V., Gholami, M., Samadiyan, M. (2021). Investigating the Affecting Factors in the Creation of a Happy City (Case Study: Hamedan City). Geographical planning of space quarterly journal, 11(39), 167-182 [In Persian]. doi: 10.30488/gps.2020.­208509.3135
Rose, N; Des Fitz, G. (2023). The Urban Brain (Translated by Iraj Teimouri et al.). Tehran: Academic Publishing. [In Persian].
Sajadian, N., Damanbagh, S. (2021). Geographical analysis of the effect place (objective environment) on the sense of Happiness of Ahvaz citizens based on the happy city approach. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 9(3), 761-799 [In Persian].
Samavati, S. (2022). Recognition the Concept of a happy city Based on Global Experiences and documents. Journal of Urban Studies on Space and Place, 6(22), 5-17 [In Persian].
doi: 10.22034/jspr.2022.702062
Samiei, J., Moammeri, E., Faridnia, H., bazzi, K. (2023). Survey Of Urban Areas Based on TheIndicators of the Happy City (Gorgan City). Human Ecology, 2(2), 107-126 [In Persian]. doi: 10.22034/el.2023.386956.1008
Shad, M. (2016). Designing third places with an emphasis on the principles of a happy city in accordance with urban subcultures (Case study: Koohsangi Street, Mashhad), Master’s thesis in Urban Design, Imam Reza International University [In Persian].
Shahbazi, A., Ghanizadeh ghasemabadi, H., Sargazi, Z. (2020). Analytical assessment of the components of the happy city in cities with enormous disaster: Case study Bam city. Research and Urban Planning, 11(41), 53-64 [In Persian]. https://jupm.marvdasht.iau.ir/­article_­3684.html?lang=en
Shaterian, M., Heidari surshjani, R., Vrfinejad, J. (2019). Modeling and Effects of Urban Tourism on Quality of Life and Creative City (Case Study of Kermanshah). Geographical planning of space quarterly journal, 9(33), 49-60 [In Persian]. doi: 10.30488/gps.2019.­100765
Statistical Yearbook of East Azerbaijan Province. (2024) [In Persian]. doi: 10.22059/jurbangeo.­­2021.­318477.­­1454
Tahmasebi Moghadm, H., Jalilian, L., Vakili, Z., Rassoulzade, Z. (2024). Explaining the effective components of a happy city on the development of tourism in the metropolitan city of Isfahan. Economic Geography Research, 5(16), 46-62 [In Persian].  doi: 10.30470/jegr.2024.­2030036.­1176
Zeynalabedinzadeh, S., ezatpanah, B., Hosainzadeh Dalir, K. (2024). Investigating the Action of the Objective-Mental Components of the Happy City in Old and New Contexts with an Emphasis on the Sense of Place Belonging: The Case Study of old and New Texture Areas of Urmia Metropolis. Geographical planning of space quarterly journal, 14(2), 97-115 [In Persian]. doi: 10.30488/gps.2023.413653.3681