پهنه‌بندی مناطق مستعد وقوع زمین‌لغزش درحوضه آبریز اُنارچای مشکین‌شهر

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 جغرافیای طبیعی- دانشگاه محقق اردبیلی

10.22034/gp.2025.67845.3424

چکیده

زمین‌لغزش یکی ‌از ‌مهمترین فرآیند‌‌‌‌‌های ‌‌‌‌ژئومورفو‌لوژیکی دامنه‌ای می‌باشد‌. این پدیده ‌علاوه‌ بر نقش به سزایی که در تحول دامنه‌ها ایفا می‌نما‌ید؛ معمولاً تلفات جانی و خسارات مالی نیز بر جای می‌گذارد. با توجه به اهمیّت موضوع، پژوهش حاضر با هدف پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش در حوضه‌ آبریز اُنارچای مشکین‌شهر‌ در استان اردبیل با ا‌ستفاده از الگوریتم تصمیم‌گیری چند معیارهMARCOS پرداخته شده ‌است. در این زمینه 12 لایه‌ موضوعی شامل؛ «شیب، جهت‌شیب‌، ارتفاع، بارش، فاصله از رود‌خانه، کاربری‌اراضی‌، فاصله ‌از راه‌ها، پوشش‌گیاهی‌، لیتولوژی، رده‌خاک‌، ‌فاصله ‌از‌ گسل و زمین‌شنا‌سی» بعنوان متغیر‌های موثر در زمین‌لغزش بررسی شدند. نخست، لایه‌های اطلاعاتی معیارها در GIS تهیه گردید. سپس وزن‌دهی معیارها با بهره‌گیری از روش CRITICانجام شد. در مرحله‌ بعدی لایه‌های اطلاعاتی فازی‌سازی شدند. در نهایت تحلیل و مدل‌سازی‌ به روش مارکوس صورت گرفت. نتایج مطالعه نشان داد، عوامل شیب،کاربری‌اراضی، لیتولوژی و زمین‌شناسی به‌ ترتیب با کسب امتیاز بیشتری در رتبه‌های اول تا چهارم قرار گرفتند. عوامل دیگر شامل، طبقات ارتفاعی، میزان بارش، پوشش‌گیاهی، فاصله از رودخانه، خاک، فاصله از راه‌ها، جهت شیب و فاصله از گسل به ترتیب امتیاز، رتبه‌های بین پنجم تا دوازدهم را به خود اختصاص دادند. بنابراین از مجموع 36/122 کیلومترمربعی مساحت حوضه، 76/18 کیلومتر‌مربع (33/15درصد)‌، 55/21کیلومتر‌مربع (61/17درصد)، 88/14کیلومتر مربع (16/12درصد)، 77/8کیلومتر مربع (17/7درصد) و 40/58 کیلومتر‌مربع (73/47درصد) به ترتیب در کلاس‌های با خطر زمین‌لغزش خیلی‌زیاد، زیاد ، متوسط ، کم و خیلی‌کم قرار گرفتند. بدین ترتیب حوضه‌آبریز اُنارچای از منظر زمین‌لغزش، کم‌عمق بوده که بیشتر در پهنه‌ها و جهات جنوبشرقی و جنوب غربی حوضه توزیع شده اند. در پایان نتایج به دست آمده از صحت‌سنجی با استفاده از روش منحنی ROC، در محیط نرم افزاری spss دقت روش مزبور محاسبه و با مساحت زیر منحنی (AUC) به میزان 0/833 ، در سطح عالی تشخیص داده شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Zoning of landslide areas in the Onarchay River Basin of Meshkinshahr

نویسندگان [English]

  • Aghil Madadi 1
  • sayyad asghari 2
  • davar taghizadeh 2
1 Department of Geography-Faculty of Social Sciences- University of Mohaghegh Ardabili
2 professor of Geomorphology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili
چکیده [English]

Landslides are one of the natural hazards in the world . Landslides are the displacement of rocks, debris, or soil due to the Earth's gravity .

The current research is is of an applied type and its research method is an analysis based on the integration of data analysis, geographic information system (GIS) and the use of MARCOS multi-criteria analysis techniques.

According to the weights of each criterion obtained from the critical method and also the scores obtained from the output of the Marcus method, among the various factors affecting the landslide of the Onarchay-Meshkinshahr watershed, the slope, land use, lithology and geology factors were ranked first to fourth with higher scores. In addition, the altitude classes, precipitation, vegetation cover, distance from the river, soil type, distance from roads, slope direction and distance from fault were assigned scores between 5 and 12, respectively. Therefore, the final map was arranged in 5 classes: very low, low, medium, high and very high. The central, western and eastern parts of the region have a high potential for landslide occurrence. The northern side of the map had the least landslides due to the plain and low and flat lands.

کلیدواژه‌ها [English]

  • OnarChay
  • landslide
  • hazard
  • Marcos model
جغرافیا و برنامه‌ریزی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 10 آذر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار