نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

2 دانشگاه تبریز

3 گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تبریز

چکیده

بررسی اثرات خشکسالی بر منابع آب دشت‌های کشور در مدیریت بهینه منابع آب در بخش کشاورزی و منابع طبیعی بسیار حائز اهمیت می‌باشد. پدیده تغییر اقلیم با تغییر در میزان بارش و وقوع خشکسالی-های متوالی اقلیمی بر منابع آب زیرزمینی تاثیر می‌گـذارد. شناخت و آگــاهی از تــاثیر زمــانی بــین دو پدیــده‌ی خشکســالی و خشکسالی آب شناختی، می‌تواند به مدیران و برنامه‌ریـزان بخـش آب کمک زیادی کند. در طول سالیان متمادی، اثر خشکسـالی بـر روی منابع آبهای زیرزمینی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، بدین منظور، در این پژوهش، با استفاده از شاخص استاندارد بارش و شاخص سطح استاندارد آب زیرزمینی تاثیر خشکسالی بر منابع آب زیرزمینی دشت مرند طی سال‌های آبی81-1380 تا 96-1395 مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، داده‌های مربوط به 8 ایستگاه هواشناسی در دشت مرند مورد مطالعه قرار گرفت و با استفاده از شاخص SPI روند خشکسالی در منطقه مورد مطالعه قرار گرفت نتایج نشان داد که در طول مدت مطالعه (1380-1397) سه دوره خشکسالی از زمستان 1384 تا آغاز سال 1388، تابستان 1390 تا پایان سال 1391 و زمستان 1395 تا تابستان 1397 اتفاق افتاده است. مناطق درگیر خشکسالی شامل شرق و مرکز منطقه مورد مطالعه بوده و غرب منطقه شاهد نزولات جوی بیشتری بوده است. برای بررسی وضعیت سطح آب زیرزمینی از شاخص SWI استفاده شد. این شاخص نشان داد از لحاظ زمانی و مکانی، خشکسالی بر اساس این شاخص منطبق بر خشکسالی حاصل از شاخص SPI می‌باشد. نتایج این شاخص نمایانگر افزایش برداشت از سفره های آب زیرزمینی جهت جبران نیاز آبی دشت می‌باشد. بررسی داده‌ها نشان داد که این دو شاخص با فاصله زمانی یک فصل دارای هم‌بستگی در سطح 1 درصد می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluation the impact of climate parameters on ground water level fall by using SPI and SWI Indicators (case study: Marand plain aquifer)

نویسندگان [English]

  • Younes Nikookhesal 1
  • ali akbar rasoli 2
  • Davod Mokhtari 3
  • Khalil valizadeh kamran 2

1 Ph.D. Student in Climatology, Departement of Geography, Marand Branch, Islamic Azad University, Marand, Iran

2 university of tabriz

3 Department of Geography, University of Tabriz

چکیده [English]

Investigating the effect of drought on water resources of countries plain is high important at optimal management of water resources in the agriculture and natural resources part. The phenomenon of climate change, affects the amount of water existence in aquifer by changing amount of precipitation. The occurrence of consecutive climate droughts affects ground water resources. Knowing and awareness of the effect of time between two phenomenon of drought and hydrological drought, can help managers and planners of the water sector. Over the years, the effect of drought on ground water resources less attention has been paid. Therefore in this study, the effect of drought on groundwater resources of Marand plain was investigated using standard precipitation index and standard water index in the years 2001-2002 to 2016-2017. In this study, data on 8 meteorological stations in the Marand plain was studied. And using the SPI index, the drought trend was studied in the region. The results showed that during the study period (2001-2017) three drought periods occurred from winter 2005 to beginning of 2009, summer of 2011 to the end of 2012 and winter of 2016 to summer of 2017. Drought affected areas included the east and center of the study area and the west of the region witnessed more atmospheric precipitation. The SWI index was used to survey the status of groundwater level. This indicator showed that, in terms of time and place, drought based on this index corresponds to the drought caused by the SPI index. The results of this indicator indicate an increase in harvesting of groundwater aquifers to compensate for the water needs of the plain. Data analysis showed that these two indicators have a 1% correlation with the time interval of one season.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climatic Drought
  • Groundwater
  • SPI index
  • SWI Index
  • Marand Plain