نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران

3 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران

10.22034/gp.2021.41163.2670

چکیده

توسعه میان افزا، سرمایه گذاری برای تجدید حیات مراکز شهرها را افزایش داده و از همه ظرفیت های موجود در شهر برای توسعه شهر و ایجاد کاربری های مختلط استفاده می کند. از طرفی، بازآفرینی اراضی قهوه ای به عنوان یکی از مفاهیم توسعه درونی و استفاده از ظرفیت های داخلی شهر در دستیابی به توسعه میان افزای شهری محسوب می شود. لذا، تبیین و تعریف الگوی مطلوب توسعه میان افزا با مدیریت اراضی قهوه ای کلانشهر تبریز، هدف اصلی این مطالعه است. بدین منظور از روش تحقیق توصیفی تحلیلی بهره گیری شده است. گردآوری داده ها با روش مطالعات کتابخانه ای و میدانی بر مبنای پرسشنامه متخصص محور انجام شد. جامعه آماری شامل گروه متخصصین با روش نمونه گیری گلوله برفی به تعداد 30 نفر است. برای تحلیل داده ها از آزمون تک نمونه ای t، و تحلیل مسیر در قالب مدل DPSIR با کمک نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که مولفه پویایی جمعیت باضریب 0.26 کمترین و ضوابط شهرسازی و حقوقی با ضریب 5.42 بیشترین تاثیر را در توسعه میان افزا دارند. از طرفی، در قالب مدل DPSIR ، مولفه «پاسخ» با ضریب 3.3 بیشترین و مولفه «تاثیر» با ضریب 2.73 کمترین تاثیر را بر توسعه میان افزا دارند. علاوه براین، طبق تحلیل مسیر شاخص «فشار» با ضریب اثر کل 0.623 بیشترین رابطه علی را با الگوی مطلوب توسعه میان افزا و مدیریت اراضی قهوه ای دارد. در نتیجه بمنظور دستابی به الگوی مطلوب باید بر موضوعاتی مانند امنیت؛ آلودگی؛ بهداشت محیط؛ فرم سازی فضای شهر توجه گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Propellants Affecting the Optimal Pattern of Intermediate Development and Management of Brown Lands (Case: Tabriz Metropolis)

نویسندگان [English]

  • Vahid Mostofi 1
  • mahsa faramarzi 2
  • rasoul darskhan 3

1 PhD student of Urban Planning, Tabriz branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran

2 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Art, Islamic Azad University, Tabriz Branch

3 Assistant Professor, Tabriz, Islamic Azad University, Department of Architecture and Urban Planning

چکیده [English]

Introduction
One of the main approaches to the physical-spatial development of metropolises is to use the maximum available capacities of the city and minimize its limitations by using all available resources of the city. This approach requires planning in the form of intermittent development, and non-use of resources and lands outside the city, if there are internal resources and uses, including brown and unused lands, and especially polluting. The importance of endogenous urban development for the management and reuse of brown lands is such that the abandonment of these lands will greatly cause damage to local communities and inefficient physical spatial management of the city in the future. On the other hand, these lands, due to their characteristics, are polluting and causing environmental damage to a large extent, threatening the health of local communities. However, achieving a scientific and operational mechanism is very important in providing a suitable model for mid-term development based on the optimal management of brown lands. The metropolis of Tabriz, as a trans-regional city, is facing several physical-spatial challenges in the field of interstitial development and optimal management of brown lands. Therefore, maintaining coherent and desirable patterns of urban development in order to manage lands incompatible with urban function is one of the main problems of land use management and endogenous development of this city. This study seeks to explain and analyze the opportunities that can be developed within the city by using the components of interdependent development and brown land management approaches of the present study. Therefore, a preliminary review of the research literature in this field shows that the activity that seeks to provide the desired model of intermediate development in the form of grounded theory has not been presented so far and the studies are general approaches, and only preliminary explanations of Indicators and effective factors in development have been intermittent. Therefore, the purpose of this paper is to explain mesenteric development by adopting an approach based on data foundation theory in the field of brown land management. Therefore, the main question of the research is, what is the optimal model of mid-term development based on the components of brown land management in the metropolis of Tabriz?
Methodology
The present research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. Data were collected by library and field studies based on an expert questionnaire. The statistical population of the study includes the residents of Tabriz, but due to the specialization of the subject, the statistical population of experts using the Delphi method has been used to distribute the questionnaire. The method of sampling snowballs is 30 people. For data analysis, one-sample t-test and path analysis in the form of DPSIR model with the help of SPSS software were used.
Results and Discussions
The results of quantitative and field studies showed that the population dynamics component with a factor of 0.26 has a very small role in intermediate development. In contrast, urban planning and legal criteria with a coefficient of 5.42 have a significant impact on this issue and for the optimal management of brown lands and achieving the desired pattern of intermediate development, special emphasis should be placed on this concept and criterion. In addition, the analysis of indicators in the form of DPSIR model showed that the "response" component with a coefficient of 3.3 received the highest score. Therefore, according to the group of experts in the statistical community, for the development of the desired intermediate in the metropolis of Tabriz, special emphasis should be placed on the response forces (such as: security; pollution; environmental health; urban space formation). Because, these factors can provide more operational models and strategies to organize and exit the current trend. In contrast, the impact component with a coefficient of 2.73 received the lowest score. On the other hand, the study of components with path analysis test showed that the "pressure" index with a total effect coefficient of 0.623 has the greatest impact and causal relationship with the favorable pattern of interstitial development and brown land management. On the other hand, the "response" components with a total effect factor of 0.591; "Impact" with a total effect factor of 0.556; "Status" with a total effect factor of 0.547; And "driving force" with a total effect factor of 0.537.
Conclusion
Finally, according to the obtained results, in order to achieve the optimal and desirable pattern of intergenerational development and management of brown lands, it is necessary to observe the following:

Development of tax rules and mechanisms for brown and polluting lands in order to oblige owners of brown lands to change the required land uses of the city
Organizing the city structure and using the land use capacities and improving the access distance
Transfer of non-urban uses such as military barracks, and change of use of agricultural lands to green space and parks and change of industrial uses to required general uses
Regulating the urban road network and increasing the capacity of the road network, especially in the central urban context in order to increase access and reduce traffic
Strengthen the quality of housing by monitoring construction and providing facilities to citizens
Upgrading environmental capacity to rejuvenate the living space away from any pollution

کلیدواژه‌ها [English]

  • Intermediate Development
  • Brown Lands
  • Optimal Pattern
  • DPSIR model
  • tabriz metropolic
-        اسدی، احمد و پورمحمدی، محمدرضا. (1399). توسعه میان‌افزا و تاثیر آن بر مولفه‌های مختلف در بافت فرسوده شهر زنجان. نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی، 24(72)، 35-59
-        اسمعیل پور، نجما و علیمی، سوگند و موسوی، حجت(1393) فرصت ها، چالش­ها و شیوه­های مداخله در زمین­های قهوه‌ای مطالعه موردی: محله حاشیه نشین کشتارگاه یزد، ششمین کنفرانس ملی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری با تاکید بر مولفه­های شهر اسلامی، مشهد، شورای اسلامی شهر مشهد
-        آئینی، محمد و اردستانی، زهرا سادات(1388) هرم بازآفرینی و مشارکت مردم، معیار ارزیابی برنامه های توسعه درونزای شهری (نمونه موردی: رویکرد قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن به بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده شهری)، مجله هویت شهر، سال 3، شماره 5، صص 58-47.
-        پریزادی، طاهر(1391)، بررسی توسعه درونی شهر با تأکید بر مسکن، موردمطالعه شهر سنندج، پایان‌نامه دکتری به راهنمایی دکتر حمیدرضا وارثی، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان.
-        تقوایی، علی اکبر و ضابطیان طرقی، الهام و عسگری زاده، زهرا (۱۳۹۵). بکارگیری فناوری‌های نوین در توسعه مجدد زمین‌های قهوه‌ای، فصلنامه نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری­های نوین معماری و شهرسازی، ۶(۳)، ۱۵-۲۵.
-        جعفرزاده حقیقی فرد, نعمت اله و البوشوکه، انوار و آهنگری، عبدالمجید و لاهیجان زاده، احمدرضا و خاکسار، الهام (1392)، شاخص‌های مدل مفهومی DPSIR در مطالعات بررسی اثر ریزگرد بر حمل و نقل اهواز با کاربرد تکنیک تصمیم گیری چند معیاره TOPSIS، همایش مدیریت آلودگی هوا و صدا، دانشگاه صنعتی شریف
-        خوش سیمای سردرود، مهسا و اصغری زمانی، اکبر و روستایی، شهریور. (1399). بررسی نقش توسعه میان افزا دراصلاح بافت­های فرسوده شهری (مطالعه موردی: محله حکم آباد تبریز). نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی, 24(72)، صص 183-204
-        رحیمی، اکبر. (1397). توسعه میان افزای شهری، رویکردی نوین در حفظ زمین شهری در تبریز. نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی, 22(63), 77-98
-        رهنما، محمد رحیم و خاکپور، براتعلی و رضوی، محمدحسن.(1394). شناسایی و خوشه بندی اراضی قهوه‌ای شهر مشهد به منظور ارایة الگوهای سرمایه گذاری. جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 13(1).
-        شیعه، اسماعیل، (1396)، مقدمه­ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری ، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران
-        صارمی، حمیدرضا(1392)، بررسی توسعه از درون شهر بروجرد، نشریه مدیریت شهری، شماره 32
-        صدیق سروستانی، روح اله(1395) کاربرد تحلیل محتوا در علوم اجتماعی، نامه علوم اجتماعی دانشگاه تهران، دوره 8
-        عبداله زاده، مهدی و رهنما، محمد رحیم و اجزاء شکوهی، محمد. (1399). سنجش و ارزیابی الگوی رشد فضایی- کالبدی کلانشهر تبریز. نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی، 24(71)، 245-271.
-        فرامرزی، مهسا و مستوفی، وحید(1398) توسعه بر مبنای پرکردن فضاهای خالی در شهر درون افزا(نمونه موردی: کلانشهر تبریز)، همایش ملی توسعه پایدار، تبریز
-        قورچیانی, محبوبه و حمیدرضا، صارمی و مجتبی، رفیعیان(۱۳۹۳)، بازتوسعه اراضی قهوه‌ای، رویکردی به سوی مدیریت زمین پایدار، اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار، تهران، موسسه ایرانیان، انجمن معماری ایران
-        کمیسیون چشم انداز و نخبگان تشخیص مصلحت نظام(1394) نگرشی گذرا به استراتژی توسعه شهری (CDS)، انتشارات دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، تهران.
-        لینچ، کوین(1397): تئوری شکل شهر، ترجمه سید حسین بحرینی، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
-        مرکز آمار ایران(1395) سرشماری نفوس و مسکن استان آذربایجان شرقی، انتشارات مرکز آمار ایران، تهران.
-        نصرتی, روح اله. (1395). مطالعه امکان بازتوسعه زمین‌های قهوه‌ای شهری بر مبنای نیازهای اجتماع محلی (مطالعه موردی کوره‌ پزخانه‌های منطقه 19 شهر تهران). پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران, 6(2), 115-133
-                    نوفل، علیرضا و کلبادی، پارین(1392) بازتوسعه زمین­های قهوه‌ای، رهیافتی به سوی توسعه محلی پایدار، نشریه علمی-پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران. شماره5، صص 146-133.
-        Couch, C. & Karech, J. (2017) The Consequences of Urban Sprawl; A Case Study of Wirral, Mer-seyside, John Moore University, Liverpool.
-        Department ofEconomic and Environmental Conservation, (2006). "Vermont Brownfild’s Redevelopment Handbook", Retrieved on - Feb2012.
-        Frenkel, Amnon & Ashkenazi, Maya (2007) “Measuring Urban Sprawl; How Can We Deal with it?”, Urban & Regional Res., No. 42; 99– 21.
-        Ghanghermeh, A. & Roshan, Gh. R. & Orosa, J . A. & Calvo, R, J, & Costa, A. M (2013) New climatic indicators for improving urban sprawl: a case study of Tehran city, Journal entropy 2013, Basel, Switzerland
-        Hagman, R.M (2018): Urban planning and land development control low, West publishing co,Hudnut, William (2014), Comment on J. Terence Farris’s ”Barriers to using urban infill development to achieve smart growth”, Housing Policy Debate, volume12, Fannie Mae Foundation
-        Kienitz, R. (2016) Managing Maryland’s Growth: Models and Guidelines for Infill Development, Maryland, Maryland Department of Planning.
-        Lee, J.  (2018). “A Grounded Theory: Integration and Internalization in ERP Adoption and Use, Unpublished Doctoral Dissertation”, University of Nebreska, In Proquest UMI Database.
-        McConnell, Virginia and Wiley, Keith. (2010), Infill Development: Perspectives and Evidence from Economics and Planning.
-        Pence, Justin (2015)Measuring Omaha, Nebraska’s Urban Sprawl From 1990-2000, A thesis for the degree of Master of Arts, Omaha, Nebraska
-        Pendall, R. (1999)Do land-use controls cause sprawl? Environment and Planning B, 26, PP. 555–571.
-        Smith, G. (2010). Brownfield planning: A tool for economically and socially effective sustainable urban development. Paper presented at the 46th ISOCARP Congress, Nairobi, Kenya.
-        United States Environmental Protection Agency City of Cleveland(2013) Cleveland Opportunity Corridor Brownfields Area Wide Plan, March2013, City Architecture Partners Environmental Consulting, Inc
-        Wiley, John, and Sons, 2006, Planning and Urban Design Standards, American Planning Association (APA)
-        An Analysis of the Propellants Affecting the Optimal Pattern of Intermediate Development and Management of Brown Lands (Case: Tabriz Metropolis)