نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا،دانشگاه پیام نور،تهران.

2 عضو هیئت علمی؛گروه معماری و شهرسازی،دانشگاه فنی و حرفه ای؛اراک،ایران.

3 استادیار گروه جغرافیا ،دانشگاه پیام نور.

10.22034/gp.2021.44939.2803

چکیده

یکی از روش‌های مطالعه، پایش و پهنه‌بندی خشکسالی با استفاده از شاخص‌های هواشناسی و تکنیک‌های سنجش از راه دور می‌باشد در سال‌های اخیر بررسی اثر‌ تغییر اقلیم‌ و‌ پیش‌بینی خشکسالی‌ها ‌در برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی و منابع طبیعی بسیار مورد توجه قرار‌گرفته است. هدف این پژوهش ارزیابی شاخص‌های سنجش‌ازدوری همچون شاخص سلامت پوشش گیاهی، وضعیت پوشش گیاهی و شاخص وضعیت درجه حرارت به‌منظور آشکارسازی خشکسالی و همچنین در ابعاد دیگر به دنبال تعیین کارایی روش‌های سنجش از دور در نمایان سازی شرایط خشکسالی می‌باشد. بدین منظور ابتدا با بررسی داده‌های سینوپتیک ایستگاه‌های موجود و با استفاده از مدل شاخص بارش استانداردشده سه ماه آوریل، می و ژوئن به‌عنوان نمونه انتخاب شد. برای نشان دادن معنی‌داری روندکاهشی یا افزایشی بارش از معیار p-value استفاده شد. مقادیر p-value برای سه ماه و کل سال در محیط نرم افزار اکسل برآورد گردید، مناطق مورد مطالعه به p-value کمتر از05/0 یا بیشتر از 05/0 یا مناطق دارای روند مثبت و منفی تفکیک گردید که این تغییرات نشان‌دهنده یک روند مثبت بوده‌اند. در این مطالعه تصاویر ماهواره‌ای با کد(MOD11A2,MOD13A3) از سال 2000 تا 2019 با اندازه سلولی 1کیلومتر × 1 کیلومتر از سایت ناسا دریافت و روی آن‌ها پردازشهای اولیه انجام‌گرفت، سپس شاخص بارش استانداردشده با شاخصهای شرایط دمایی، شاخص وضعیت پوشش گیاهی و شاخص سلامت پوشش گیاهی به‌صورت تلفیقی به کمک تصاویر ماهواره ترآ سنجنده مودیس مورد مقایسه قرار گرفت. می‌توان نتیجه گرفت که تصاویر ماهواره ترآ و شاخص‌های پردازش شده در کنار شاخص اقلیمی دارای قابلیت لازم برای پایش خشکسالی است. استفاده از این شاخص ها میتواند به بهبود سیاستهای مدیریت خشکسالی کمک نموده و نقش بسزایی را در کاهش اثرات خشکسالی ایفا کند.بر این اساس با توجه به رویکرد پژوهش حاضر مدل مفهومی نهایی تاثیر خشکسالی بر تنش زایی گیاهان و کاهش عملکرد اقتصادی جوامع روستایی ارائه گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of temporal and spatial variations of time series of droughts based on satellite images of terra and index (Spi) in the Zagros region with emphasis on the economic performance of rural communities

نویسندگان [English]

  • Zahra Arabi 1
  • Rezvan Ghorbani salkhord 2
  • yosef darvishi 3

1 Assistant Professor, Department of Geography, Payame Noor University, Tehran.

2 Faculty member; Department of Architecture and Urban Planning, Technical and Vocational University; Arak, Iran.

3 Assistant Professor of Geography,Payame Noor University,

چکیده [English]

One of the methods of studying, monitoring and zoning drought using meteorological indicators and remote sensing techniques is in recent years, The purpose of this study is to evaluate remote sensing indicators such as vegetation health index, vegetation status and temperature index in order to detect drought and also in other dimensions to determine the effectiveness of remote sensing methods in identifying drought conditions. For this purpose, by examining the synoptic data of the existing stations and using the standardized precipitation index model, April, May and June were selected as the sample. The p-value criterion was used to show the significance of decreasing or increasing precipitation. The p-value values ​​for three months and the whole year were estimated in Excel software environment. The study areas were divided into p-value less than 0.05 or more than 0.05 or areas with positive and negative trends, which show that these changes They have been a positive trend. In this study, satellite images with code (MOD11A2, MOD13A3) from 2000 to 2019 with a cell size of 1 km × 1 km were received from NASA site and initial processing was performed on them, then standardized precipitation index with temperature condition indices, vegetation status index and index Vegetation health was comparatively compared using Modis satellite imagery. It can be concluded that terra satellite images and processed indicators along with the climate index have the necessary capability to monitor drought. The use of these indicators can help improve drought management policies and play a significant role in reducing the effects of drought. Accordingly, according to the approach of the present study, the final conceptual model of the impact of drought on plant stress and reducing economic performance of rural communities was presented.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought
  • remote sensing
  • Agricultural Economics
  • GIS
  • SPI