نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار اقلیم شناسی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای اقلیم شناسی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران

10.22034/gp.2021.46127.2857

چکیده

دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی کشور و یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های آب شور روی زمین، با توجه به کاهش چشمگیر سطح آن در سال‌های اخیر مورد توجه بوده است. در این مطالعه روند تغییرات فراسنج‌های محیطی (تراز ارتفاعی و پهنه آبی دریاچه ارومیه و LST و NDVI) و اقلیمی (بارش و دمای هوا) حوضه آبریز دریاچه ارومیه در بازه زمانی (2019-2000) و ارتباط احتمالی بین دو دسته تغییرات محیطی و اقلیمی در شرایط فعلی مورد بررسی قرار گرفت. اگرچه در این دو دهه، نوسان بین سالیانه‌ در تراز ارتفاعی این دریاچه مشاهده شده است، اما نتایج حاکی از روند کاهشی بدون وقفه در تراز ارتفاعی آب دریاچه ارومیه از سال بسیار خشک 2000 به این سو است به گونه ای که در طی بیست سال اخیر تراز ارتفاعی بیش از هفت متر کاهش داشته و همچنین سطح دریاچه از Km2 5143 در سال 2000 به Km2 2400 در سال 2019 رسیده است. با این که بارش حوضه در بازه مطالعاتی در ماه‌ می (پربارش‌ترین ماه) روند افزایشی و در ماه‌های دسامبر و ژانویه روند کاهشی دارد، ولی در کل بارش حوضه تغییرات معنی‌داری نداشته است. در دوره گرم سال دمای سطح زمین روز و شب‌هنگام، دمای هوا و همچنین در تمامی ماه‌ها شاخص NDVI در سطح حوضه روند افزایشی داشته است. سه اثر اصلی و چشمگیر تغییرپذیری فراسنج‌های محیطی و اقلیمی در این مناطق افزایش دمای سطح زمین و هوا، پوشش گیاهی و کاهش منابع آب است. نتیجه نهایی افزایش و کاهش ذکر شده از یک سو و افزایش نیاز آبی گیاهان از سوی دیگر باعث افزایش فشار بر منابع آب به‌ویژه آب‌های زیرزمینی خواهد شد. کاهش سطح دریاچه و افزایش مصرف و کاهش منابع آب، می‌تواند منجر‌ به گسترش سطوح عریان و رخداد ریزگردها گردد. پیامدهای این تغییرات در حوضه منجر به تغییر خرداقلیم و محیط‌زیست آن گردیده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigation of environmental and climatic changes in the catchment area of Urmia Lake in the two decades 2019-2000

نویسندگان [English]

  • Mostafa Karimi 1
  • Sousan Heidari 2
  • Morteza sharif 3

1 Assistant Professor of Climatology, Department of Physical Geography, University of Tehran

2 PhD student of Climatology, Faculty of Geography, University of Tehran.

3 Faculty of Geography, University of Tehran

چکیده [English]

Lake Urmia, as the largest inland lake and one of the largest saltwater lakes on earth, due to the significant decrease in its level in recent years has been considered. In this study, the trend of changes in environmental parameters of Lake Urmia and climatic of the catchment area in the period (2000-2000) and the possible relationship between the two categories of environmental changes and the climate was examined in the current conditions. Although in these two decades, there has been an inter-annual change in the altitude of this lake, However, the results show a continuous decreasing trend in the water level from the very dry year of 2000 onwards, so that during the last twenty years, the height level has decreased by more than seven meters. Also, the level of the lake has increased from 5143 Km2 in 2000 to 2400 Km2 in 2019. Although the rainfall of the basin in the study period in May has an increasing trend and in December and January has a decreasing trend, but in general the rainfall of the basin has not changed significantly. During the warm period of the year, daytime and nighttime ground temperature, air temperature and also in all months, NDVI index in the basin level has an increasing trend. The three main and significant effects of the variability of environmental and climatic parameters in these areas are increase in surface and air temperature, vegetation and reduction of water resources. The end result of the increase and decrease mentioned on the one hand and the increase of water needs of plants on the other hand will increase the pressure on water resources, especially groundwater. Decreasing the lake surface and increasing consumption and reducing water resources can lead to the spread of bare surfaces and the occurrence of fine dust.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vegetation
  • Precipitation
  • Air Temperature
  • Surface temperature
  • Northwest
  • Iran