نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی آمایش سرزمین

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس

10.22034/gp.2021.45385.2820

چکیده

منطقه آزاد ماکو به لحاظ قرار گرفتن در مرز ایران با ترکیه و جمهوری آذربایجان دارای یک موقعیت استراتژیک بالقوه در کشور بوده و توسعه‌ی پایدار آن از جنبه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی از اهمیت بالایی برخوردار است. با این‌حال سیاست‌های توسعه منطقه هنوز بر رشد بدون توجه به محدودیت منابع به خصوص منابع آب متمرکز بوده و نیازمند مطالعه بیشتر در راستای پارادایم توسعه‌ی پایدار و توجه به محدودیت منابع خصوصا منابع آب این منطقه است. توسعه‌ی پایدار در یک منطقه با در نظر گرفتن توان اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی متعلق به آن منطقه می تواند تحقق یابد. از این‌رو، هدف تحقیق حاضر نیز تحلیل آمایشی توسعه منطقه آزاد ماکو با توجه به سه زیرسیستم اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی با تاکید بر منابع آب بوده و برای تحلیل تعاملات بین متغیرها از رویکرد سیستمی بهره می‌گیرد. ابتدا با استفاده از مطالعه داده‌ها و اطلاعات مشاهده‌ای منطقه و مصاحبه با کارشناسان منطقه اطلاعات و داده‌های آماری لازم به‌دست‌آمده است. سپس با استفاده از دانش پویایی سیستم سه بخش اقتصادی و اجتماعی و منابع آب منطقه در قالب حلقه‌های علّت و معلولی (تعادلی و تقویتی) به صورت مجزا با نرم‌افزار ونسیم ترسیم و عملکرد آن‌ها با نمودارهای مرجع تائید شد. سپس این زیرسیستم‌ها به‌صورت جامع و در ارتباط باهم در قالب یک مکانیزم سیستمی حاکم بر شاخص های توسعه منطقه آزاد ماکو ترسیم شدند. درنهایت بامطالعه‌ی سیستمی زیرسیستم‌های مربوط به منطقه سه سیاست از درون مکانیزم سیستمی در جهت توسعه منطقه با توجه به پتانسیل‌های موجود در منطقه استخراج گردید. نتایج مطالعه مکانیزم‌های سیستمی حاکم بر توسعه منطقه آزاد ماکو حاکی از آن است که سه سیاست مبتنی بر تقویت آبزی‌پروری، سرمایه‌گذاری برای تقویت گردشگری و کشت گیاهان دارویی با تقویت مکانیزم‌های سیستمی تعادلی، قابلیت تقویت پایداری منطقه آزاد ماکو را دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Maku Free Zone Spatial Planning Analysis: A System Dynamics Approach Towards Sustainable Development

نویسندگان [English]

  • Mohammadreza Shahbazbegian 1
  • Sayeh Habibzadeh 2

1 Faculties of Humanities and Interdisciplinary science and technology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

2 Tarbiat Modares University

چکیده [English]

Maku region is located on the border of Iran with TurkeyAnd the Republic of Azerbaijan. Its location has made this area a strategic one. The sustainable development of the Maku region Economical, socially and politically is very important. However, regional development policies are still focused on growth, regardless of resource constraints, especially water resources. Sustainable development in a region can be achieved by considering the economic, social and environmental potential of the region. Therefore, the aim of the present study is to analyze the development of Mako Free Zone According to three economic, social and environmental subsystems with emphasis on water resources. We use a systematic approach to analyze the interactions between variables .In the present study, using the system dynamics approach of systems thinking methods, the logistics of the Maku Free Zone development axis has been studied. In this way, Then, these subsystems were comprehensively drawn in relation to each other and in the form of a systemic mechanism for developing the indicators studied in the research. Finally, with a systematic study of relevant subsystems in the region, three policies were extracted from the systemic mechanism for the development of the region according to the existing potentials in the region .By analyzing and studying the systemic mechanism that are governing the development of Maku Free Zone, the mechanisms governing of studied variables of regional development were identified. Then the policies leading to the stability of the region based on the performance of system mechanisms are depicted using the systems dynamics approach. The systemic mechanism governing the development of the Maku Free Zone suggests that three policies based, strengthening aquaculture, investing in tourism, and cultivating medicinal plants by strengthening balancing mechanisms, can strengthen the Maku Free's sustainability Zone.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Planning
  • Sustainable development
  • Maku free zone
  • System dynamics
  • Water Resources