تحلیلی بر الگوها و مولفه های تفکیک اراضی در شهر اردبیل

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی

2 استاد، گرو ه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استاد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی

10.22034/gp.2024.59314.3205

چکیده

الگوهای تفکیک زمین یکی از ابزارهایی می‌باشد که به استفاده‌کنندگان زمین و طراحان و برنامه‌ریزان شهری این امکان را می‌دهد تا توسعه و ساخت وسازهای موجود و آتی زمین را کنترل نموده و آن را با استانداردها و معیارهای مناسب با فرم و شکل شهری نزدیک نمایند. بنابراین نحوه تفکیک و رعایت اصول و ضوابط شهرسازی و مولفه‌های موثر در هنگام تفکیک اراضی شهری تاثیر بسزایی بر شهرها خواهد داشت. از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی الگوهای تفکیک و مولفه‌های موثر بر آن در مناطق حومه‌ای شهر اردبیل می‌باشد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی میباشد. جامعه آماری تحقیق را کارشناسان اجرایی در مسکن و شهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شهر اردبیل تشکیل دادند که به روش گلوله برفی و به صورت هدفمند تعداد 50 نفر از آنها انتخاب و پرسشنامه تکمیل شد. داده‌های حاصله با استفاده از نرم-افزارهای SPSS و Excel مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و در ادامه، پس از وزن‌دهی به شاخص‌های مورد مطالعه با بهره‌گیری از روش آنتروپی شانون، مناطق منتخب با استفاده از مدل COPRAS رتبه‌بندی شدند. نتایج حاصل از پیاده‌سازی مدل مزبور نشان می‌دهد، از نظر مولفه‌های موثر بر الگوهای تفکیک اراضی در محلات حومه‌ای شهر اردبیل شهرک سبلان، شهرک دادگستری، شهرک کارشناسان و شهرک سینا به ترتیب در رتبه-های اول تا چهارم قرار دارند. مولفه های موثر بر تفکیک زمین در شناسایی الگوی تفکیک زمین نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. فلذا در نظر گرفتن یک الگوی ثابت برای تمام فضاهای شهری با توجه مولفه‌های موثر امری بیهوده است در نتیجه الگوی بهینه تفکیک زمین باید همواره با در نظر گرفتن مولفه‌های موثر باید مورد بازبینی و پایش قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

analysis of patterns and components of land separation in Ardabil city

نویسندگان [English]

  • Maryam jami odulo 1
  • MohammadHasan Yazdani 2
  • Ata Ghafari Ghilandeh 3
1 Postdoctoral researcher of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran., jamimaryam820@gmail.com
2 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 , Professor of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Social Sciences, Ardabil
چکیده [English]

The patterns of land separation are one of the tools that allow land users and urban designers and planners to control the existing and future development and construction of the land and use it with appropriate standards and criteria. and close the shape of the city. Therefore, the way of separation and compliance with the principles and rules of urban planning and the effective components during the separation of urban lands will have a significant impact on cities. Therefore, the aim of the present study is to investigate the patterns of segregation and the factors affecting it in the suburban areas of Ardabil city. The current research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The statistical population of the research was made up of executive experts in housing and urban development and the Islamic Revolution Housing Foundation of Ardabil city, 50 of them were selected by snowball method and the questionnaire was completed. The obtained data were analyzed using SPSS and Excel software, and after weighting the studied indicators using the Shannon entropy method, the selected areas were selected using the COPRAS model. were ranked. The results of the implementation of the mentioned model show that in terms of the factors affecting land segregation patterns in the suburbs of Ardabil city, Sablan town, dadghostari town, karshenasan town and sina town are ranked first to fourth respectively. are located The components affecting land separation play a decisive role in identifying the land separation pattern. Therefore, it is pointless to consider a fixed pattern for all urban spaces considering the effective components. As a result, the optimal pattern of land separation should always be reviewed and monitored by considering the effective components.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Segregation model"
  • Segregation of land"
  • Urban planning"
  • "
  • Ardebil

هدف اصلی تحقیق فعلی، تشخیص تغییرات سطح پوشش برف در حوضه‌های غربی دریاچه ارومیه، واقع در رشته کوه سیلوانه، با استفاده از پردازش تصاویر ماهواره‌ای چند سنجنده‌ای و چند طیفی برای شناسایی دقیق مناطق پوشش برف می‌باشد. تصاویر ماهواره‌ای سنتینل-۲ و لندست (۸ و ۹) قابل دسترس عملیات پیش‌پردازش از قبیل تصحیحات جوی و رادیومتریک با استفاده از نرم‌افزار ENVI نسخه 1/10 انجام شد. پروژه‌ها برای ماه‌های مه سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ ایجاد گردید. ابتدا، با استفاده از شاخص‌های تفاضلی نرمال شده برف، نقشه‌های پوشش برف مستقل برای تصاویر لندست و سنتینل برای کل حوضه‌های آبریز نازلو‌چای، روضه‌چای، شهرچای و باراندوزچای تولید گردید. در مرحله بعد، با بکارگیری یک روش بهینه سازی شده بر اساس توابع شیء‌گرا وابسته به رنگ بر روی باندهای اصلی سنجنده سنتینل-۲، تصاویر لندست با تصاویر سنتینل تلفیق شدند. این تلفیق به تولید محصولات متنوع، به ویژه تصاویر بهینه رنگی با وضوح بالا و نقشه‌های طبقه‌بندی صحنه مطالعه منجر شد. در نهایت، نقشه‌های سطح پوشش برف با دقت بالا برای دوره‌های زمانی مختلف برای هر یک از حوضه‌های گفته شده از تصاویر تلفیق شده استخراج گردید. بررسی نقشه‌های پوشش برف نشان داد که حوضه آبریز شهرچای علیرغم مساحت کمتر نسبت به حوضه‌های نازلوچای و باراندوزچای، دارای ضریب تجمع برف بالاتری بوده و در نتیجه امکان ذخیره پوشش برف بیشتری را دارا است. همچنین، مقایسه نقشه تراکم پوشش برف (سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳) با مدل ارتفاعی آلوس‌پالسار با وضوح ۵/۱۲ متر نشان می‌دهد که مساحت قابل توجهی از پوشش برف در ارتفاعات بالاتر از ۲۳۰۰ متر در محدوده مطالعه توزیع شده است. بنابراین، شناسایی دقیق پوشش برف، حتی در مقیاس روزانه و هفتگی، اطلاعات ضروری و دقیقی را برای مدیریت پیشگیرانه منابع آب به دنبال ذوب برف با اهداف متعدد در حوضه‌های آبریز اطراف دریاچه ارومیه فراهم می‌آورد.

امیدی، قلعه؛ محمدی، محبوبه (۱۳۹۳) بررسی تغییرات سطح پوشش برف در ارتفاعات زردکوه بختیاری با استفاده از سنجش از دور. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان بلوچستان.
جان پرور، محسن؛ عباسی، فرید؛ قباسفیدی، الهام؛ مازندرانی، دریا (۱۳۹۹) پارامترهای مؤثر بر مسائل زیست‌محیطی در شمال غرب ایران (مطالعۀ موردی: خشک شدن دریاچه ارومیه) ؛ نشریه علمی جغرافیا و مخاطرات محیطی، دوره ۹، شماره ۳ (پیاپی ۳۵) ، ۱۵۷-۱۴۳.
جویباری مقدم، یاسر؛ اخوندزاده، مهدی؛ سراجیان، محمدرضا (۱۳۹۳) تخمین سطح پوشش برف با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست ۸. اولین کنفرانس بین المللی مهندسی محیط زیست، تهران، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار.
حیدری، حسن (۱۳۹۵) تحلیل روند تغییرات بارش برف و باران در ایستگاه‌های منتخب استان آذربایجان غربی، مجله مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دوره ۷، شماره ۲۶، ۱۱۰-۹۲.
ختامی، مهدیه (۱۳۹۹) تحلیل فضایی پوشش برف در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با استفاده از سنجنده مودیس. پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته آب و هواشناسی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
رسولی، علی اکبر؛ عبدیان، محمد؛ رنجبر، فرهاد (۱۳۹۴) مطالعه تغییرات پوشش برف و یخ ارتفاعات کوهستان سبلان در طی سه دهه گذشته با استفاده از سنجش از دور و GIS. اولین کنگره بین المللی زمین، فضا و انرژی پاک، ۱۴ آبان ۱۳۹۴، شهر اردبیل، دانشگاه محقق اردبیلی.
زینالی، بتول؛ قلعه، احسان؛ صفری، شیوا (۱۴۰۰) استخراج مساحت تحت پوشش برف کوهستان سبلان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست به روش طبقه بندی شی‌ءگرا. مجله هیدروژئومورفولوژی،8 (26).
ساری صراف، بهروز؛ نقی زاده، حبیبه؛ رسولی، علی اکبر؛ جهانبخش، سعید؛ باباییان، ایمان (۱۳۹۸) مدل سازی و تحلیل فضایی عمق برف در پهنه شمالی ایران. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی دوره 5، شماره ۴، ۶۷۱-۶۵۱ .  
سلیمانی،کریم؛ درویشی، شادمان؛ شکریان، فاطمه؛ رشیدپور، مصطفی (۱۳۹۷) پایش مکانی-زمانی پوشش برف در استان کردستان با استفاده از تصاویر ماهواره ای مودیس. نشریه سنجش از دور و GIS ایران، 10(3)، ۱۰۴-۷۷.
سیفی، هوشنگ (۱۴۰۰) برآورد سطح پوشش برف از طریق تکنیکهای شیءگرا با استفاده از تصاویر سنجندههای OLI و TIRS مطالعه موردی: کوهستان سبلان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21(63).
کاشکی، عبدالرضا؛ حسینی، سیدمحمد؛ زندی، رحمان؛ حاجی محمدی، حسن (1401) بررسی ماهوارهای- همدید بارشهای فراگیر برف در غرب ایران، نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی؛ سال 26، شماره 82 ، 210-189.
متین نیا، وحید (۱۳۹۷) بررسی روند تغییرات سطح پوشش برف در حوضه دریاچه ارومیه. پایاننامه کارشناسی ارشد مهندسی عمران دانشگاه صنعتی شاهرود.
محرمی، میثم؛ رسولی، علی اکبر؛ رستم زاده هاشم (۱۳۹۵) مدل‌سازی تاثیرات پسروی دریاچه ارومیه بر روستاهای ساحل شرقی دریاچه ارومیه با پردازش شیءگرای تصاویر ماهواره‌ای. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی; جلد ۳ شماره ۳،  ۸۱-۹۸.
میرموسوی، سیدحسین،؛ صبور، لیلا (۱۳۹۳) پایش تغییرات پوشش برف با استفاده از تصاویر سنجنده مودیس در منطقه شمالغرب ایران. جغرافیا و توسعه، شماره ۳۵.
میریعقوب زاده، میرحسین؛ قنبرپور، محمدرضا (۱۳۸۹) بررسی کاربرد نقشه‌های پوشش برفی حاصل از تصاویر ماهوارهای MODIS در مدلسازی رواناب ذوب برف (مطالعه موردی: حوزه آبخیز سد کرج). شماره 76، ۲۱۴-۱۴۱.
نیکوخصال، یونس؛ رسولی، علی اکبر؛ مختاری، داود؛ ولیزاده کامران، خلیل (1401) تحلیل روابط تغییرات بارش و سطح آبهای زیرزمینی دشت مرند با روش NRMC. نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی؛ سال 26، شماره 81 ، 276- 265.
هوشیار، محمود؛ جوانبخت شین آباد، نسرین (۱۳۹۷) تحلیل سینوپتیکی بارش برف سنگین شهرستان ارومیه، دومین کنفرانس ملی آب و هواشناسی ایران.