نقش هوش مصنوعی در توسعه حمل‌ونقل شهر اهواز بر پایه مدل‌سازی معادلات ساختاری

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

10.22034/gp.2024.63748.3309

چکیده

توجه به رشد روزافزون جمعیت و افزایش استفاده از خودروهای شخصی، مشکلات ترافیکی و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ازجمله اهواز به معضلی جدی تبدیل شده است. هوش مصنوعی به‌عنوان یک فناوری نوظهور، پتانسیل بالایی برای حل این چالش‌ها دارد. هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از فناوری‌های پیشرفته، به‌طور فزاینده‌ای در صنعت حمل‌ونقل موردتوجه قرار گرفته است. این فناوری با قابلیت‌های خود در تحلیل داده‌ها، پیش‌بینی رفتارها و بهینه‌سازی فرآیندها، می‌تواند تحولی اساسی در نحوه مدیریت و عملکرد سیستم‌های حمل‌ونقل ایجاد کند. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش هوش مصنوعی در بهبود سیستم حمل‌ونقل شهری اهواز انجام شده است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و ابزار پرسشنامه، داده‌های موردنیاز جمع‌آوری و سپس با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای Spss وAmos، روابط بین متغیرهای مختلف موردبررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهند که شاخص ایمنی و نظارت با بار عاملی 87/0 مؤثرترین نقش را در توسعه حمل‌ونقل در شهر اهواز ایفا می‌کند و پس‌ازآن شاخص‌های لجستیک و مدیریت ناوگان، بهینه‌سازی مسیر، مدیریت ترافیک هوشمند و وسیله نقلیه خودران به ترتیب مؤثرترین عوامل هستند. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، آموزش نیروی انسانی متخصص و ایجاد هماهنگی بین سازمان‌های مختلف درگیر در حمل‌ونقل شهری، ازجمله اقدامات ضروری برای پیاده‌سازی موفق هوش مصنوعی در حمل‌ونقل شهری اهواز است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Artificial Intelligence in Advancing Transportation Systems in Ahvaz: A Structural Equation Modeling Approach

نویسندگان [English]

  • Majid Goodarzi 1
  • Hengame Dalvand 2
1 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
2 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

The rapid growth of urban populations and the increasing reliance on private vehicles have exacerbated traffic congestion and air pollution in major cities, including Ahvaz. Artificial intelligence (AI), as an emerging technology, offers significant potential to address these challenges. With capabilities such as data analysis, behavior prediction, and process optimization, AI has attracted considerable attention within the transportation sector. This study aims to explore the role of AI in enhancing Ahvaz's urban transportation system. Using a descriptive-analytical approach and a structured questionnaire, data were collected and analyzed via structural equation modeling (SEM) using SPSS and AMOS software. Results indicate that the safety and monitoring index, with a factor loading of 0.87, exerts the most substantial impact on transportation development in Ahvaz, followed by logistics and fleet management, route optimization, and intelligent traffic and vehicle management. The findings underscore the importance of investing in IT infrastructure, training specialized personnel, and fostering inter-organizational coordination for the effective implementation of AI in urban transportation in Ahvaz.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Artificial intelligence
  • intelligent transportation
  • Structural Squation Modeling
  • Ahvaz City

با افزایش جمعیت و گسترش شهرنشینی، مشکلاتی نظیر ترافیک سنگین، آلودگی هوا و تصادفات جاده‌ای به چالش‌های جدی برای مدیریت حمل‌ونقل تبدیل شده‌اند. این وضعیت نه تنها بر کیفیت زندگی شهروندان تأثیر می‌گذارد، بلکه بر توسعه پایدار شهری نیز اثرات منفی دارد. در این راستا، هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار نوآورانه می‌تواند به بهبود کارایی سیستم‌های حمل‌ونقل کمک کند و راهکارهای مؤثری برای کاهش مشکلات موجود ارائه دهد. با توجه به وضعیت موجود، استفاده از هوش مصنوعی در حمل‌ونقل شهری می‌تواند نتایج مثبتی به همراه داشته باشد. این فناوری با قابلیت‌های خود در تحلیل داده‌ها، پیش‌بینی الگوهای ترافیکی و بهینه‌سازی مسیرها، می‌تواند به مدیریت هوشمند ترافیک کمک کند. علاوه بر این، خودروهای خودران مجهز به هوش مصنوعی می‌توانند ایمنی را افزایش داده و تصادفات را کاهش دهند. همچنین، هوش مصنوعی می‌تواند در بهبود لجستیک و مدیریت ناوگان حمل‌ونقل عمومی نقش مهمی ایفا کند. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش هوش مصنوعی در بهبود سیستم حمل‌ونقل شهری اهواز انجام شده است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-  تحلیلی و ابزار پرسشنامه، داده‌های موردنیاز جمع‌آوری و سپس با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای Spss وAmos، روابط بین متغیرهای مختلف موردبررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهند که شاخص ایمنی و نظارت با بار عاملی 87/0 مؤثرترین نقش را در توسعه حمل­ونقل در شهر اهواز ایفا می­کند و پس‌ازآن شاخص­های لجستیک و مدیریت ناوگان، بهینه­سازی مسیر، مدیریت ترافیک هوشمند و وسیله نقلیه خودران به ترتیب مؤثرترین عوامل هستند. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، آموزش نیروی انسانی متخصص و ایجاد هماهنگی بین سازمان‌های مختلف درگیر در حمل‌ونقل شهری، ازجمله اقدامات ضروری برای پیاده‌سازی موفق هوش مصنوعی در حمل‌ونقل شهری اهواز است.

احمدی، توحید، فنی، زهره، رضویان، محمدتقی، و توکلی نیا، جمیله. (1398). مدل ترکیبی اولویت بندی استراتژیهای حمل و نقل هوشمند مورد پژوهی: کلانشهر تبریز. جغرافیا و برنامه ریزی، 23(67 )، 25-44. https://sid.ir/paper/407868/fa
آروین، محمود؛ و پوراحمد، احمد (1395). ارزیابی کیفیت محیط مسکونی با استفاده از تکنیک دیتمل و روش فازی (نمونه موردی: شهر اهواز). فصلنامه آمایش محیط، 12(44)، 20-1. https://dorl.net/dor/20.1001.1.2676783.1398.12.44.1.5
بهوندی، سارا؛ ارغان، عباس؛ زندمقدم، محمدرضا؛ و کرکه آبادی، زینب (1401). بررسی اثرگذاری ریزگردها بر اقتصاد شهر اهواز. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 22(67)، 374-351.
 http://dorl.net/dor/20. 1001.1.22287736.1401.22.67.22.9
بهمنی،مریم، ابیاتی، محمد هادی ، محمدی،علیرضا(1401) تکامل کاربرد هوش مصنوعی و اینترنت اشیا در صنعت خودرو. همایش پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران ، بین المللی، 141-105
علی محمدی، اکرم، متولی، صدرالدین؛ و رجبی، آزیتا (1400). ارائه الگو برای مدیریت راهبردی تاب آوری شبکه حمل و نقل درون شهری در منطقه یک شهر تهران. جغرافیا و برنامه‌ریزی.(77)25، 177-184. doi: 10.22034/gp.2021.41250.2676
محمدی­ده چشمه، پژمان؛ و مهدوی، داوود. (1398). برنامه ریزی استراتژیک بهبود جایگاه سیستم حمل و نقل شهری در شهرکرد با استفاده از تلفیق رویکردهای SWOT و QSP. جغرافیا و برنامه ریزی، 23(68 )، 245-264. https://sid.ir/paper/357405/fa