توان‌سنجی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی روستاهای گردشگرپذیر شهرستان خلخال با استفاده از مدل‌های ژئوتوریستی (K.F.Z)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی, دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران

10.22034/gp.2024.62249.3270

چکیده

هدف: ژئوتوریسم یک رشته خاص گردشگری است که بر اکتشاف پتانسیل‌های ژئوتوریستی و میراث زمین‌شناسی (ژئوسایت‌ها) متمرکز است. هدف از پژوهش حاضر توان‌سنجی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی روستاهای گردشگرپذیر شهرستان خلخال با استفاده از مدل‌های ژئوتوریستی کوبالیکوا، فیولت و زوروس می‌باشد. در 37 درجه و 7 دقیقه تا 37 درجه و 56 دقیقه عرض شمالی و هم‌چنین 48 درجه و 1 دقیقه تا 48 درجه و 54 دقیقه طول شرقی واقع شده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف توصیفی-تحلیلی-کاربری است.

روش پژوهش: برای ارزیابی مناطق موردمطالعه از مدل‌های فیولت که مناطق ژئوتوریستی را بر اساس چهار معیار منشأ شکل‌گیری، پراکندگی جغرافیایی، گردشگری و وضعیت دسترسی موردبررسی قرار می‌دهد؛ مدل کوبالیکوا که بیش‌تر بر معیارهای علمی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و افزوده تأکید دارد و در نهایت مدل زوروس که مناطق مورد مطالعه را در سه بخش ارزش علمی-آموزشی، ارزش‌های حفاظتی و ارزش قابلیت استفاده مورد ارزیابی قرار می‌دهد، استفاده شده است.

نتایج: بر اساس نتایج به دست آمده از مدل فیولت، روستای کزج در نرخ‌های مدیریتی و گردشگری به ترتیب با کسب امتیازات 68/0 و 65/0 در شرایط مطلوب مدیریتی و گردشگری قرار دارد. بر اساس نتایج به دست آمده از مدل کوبالیکوا روستای کزج با کسب امتیاز 75/11 از مجموعه امتیاز 18 دارای شرایط مطلوب برای گسترش صنعت گردشگری روستایی در منطقه است. هم‌چنین طبق نتایج به دست آمده از مدل زوروس روستای کزج با کسب امتیاز 5/61 از مجموعه امتیاز 100 در بین روستاهای ژئوتوریستی موردمطالعه رتبه اول را به خود اختصاص داده است و دارای قابلیت‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی متعدد است.

نتیجه‌گیری: بنابراین نتیجه گیری می‌گردد روستای کزج به دلیل داشتن جاذبه‌های ژئومورفولوژیکی و نمای پلکانی جزو روستاهای نادر در منطقه بوده و توانمندی بالایی در جهت جذب گردشگر را داراست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of geotourism and geomorphological potentials of touristic villages in Khalkhal city using geotourism models (K.F.Z)

نویسندگان [English]

  • Lotfollah Maleki masoumabad 1
  • Behrouz Nezafat takle 2
1 Assistant Professor of Department of Geography and Urban and Rural Planning, University of Mohaghegh Ardabili
2 PhD student geomorphology university of mohegehg ardabili.ardabil.iran
چکیده [English]

Objective: Geotourism is a special field of tourism that focuses on the exploration of geotourism potentials and geological heritage (geosites). The purpose of the current research is to assess the geotourism and geomorphological potentials of the touristic villages of Khalkhal using Kobalikova, Violet and Zoros geotourism models. It is located at 37 degrees 7 minutes to 37 degrees 56 minutes north latitude and 48 degrees 1 minutes to 48 degrees 54 minutes east longitude. The current research is descriptive-analytical-applicative.

Methods: to evaluate the studied areas from the Fiolet models, which examines geotourist areas based on four criteria: origin of formation, geographical distribution, tourism, and access status; The Kubalikova model, which emphasizes more on scientific, educational, economic, conservation and additional criteria, and finally the Zoros model, which evaluates the studied areas in three parts of scientific-educational value, conservation values, and usability value, has been used.

Results: Based on the results obtained from the Fiolet model, the village of Kazaj is in favorable management and tourism conditions with scores of 0.68 and 0.65, respectively, in management and tourism rates. Based on the results obtained from the Kubalikova model, the village of Kazaj, with a score of 11.75 out of 18 points, has favorable conditions for the development of the rural tourism industry in the region. Also, according to the results obtained from the Zoros model, the village of Kazaj, with a score of 61.5 out of 100 points, has taken the first place among the studied geotourism villages and has many geotourism and geomorphological capabilities.

Conclusion: Therefore, it can be concluded that the village of Kazaj is one of the rare villages in the region due to its geomorphological attractions and terraced view, and it has a high potential to attract tourists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Evaluation
  • geomorphological destinations
  • tourist village
  • Khalkhal city

هدف: ژئوتوریسم یک رشته خاص گردشگری است که بر اکتشاف پتانسیل‌های ژئوتوریستی و میراث زمین‌شناسی (ژئوسایت‌ها) متمرکز است. هدف از پژوهش حاضر توان‌سنجی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی روستاهای گردشگرپذیر شهرستان خلخال با استفاده از مدل‌های ژئوتوریستی کوبالیکوا، فیولت و زوروس می‌باشد. در 37 درجه و 7 دقیقه تا 37 درجه و 56 دقیقه عرض شمالی و هم‌چنین 48 درجه و 1 دقیقه تا 48 درجه و 54 دقیقه طول شرقی واقع شده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف توصیفی-تحلیلی-کاربری است.

روش پژوهش: برای ارزیابی مناطق موردمطالعه از مدل‌های فیولت که مناطق ژئوتوریستی را بر اساس چهار معیار منشأ شکل‌گیری، پراکندگی جغرافیایی، گردشگری و وضعیت دسترسی موردبررسی قرار می‌دهد؛ مدل کوبالیکوا که بیش‌تر بر معیارهای علمی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و افزوده تأکید دارد و در نهایت مدل زوروس که مناطق مورد مطالعه را در سه بخش ارزش علمی-آموزشی، ارزش‌های حفاظتی و ارزش قابلیت استفاده مورد ارزیابی قرار می‌دهد، استفاده شده است.

نتایج: بر اساس نتایج به دست آمده از مدل فیولت، روستای کزج در نرخ‌های مدیریتی و گردشگری به ترتیب با کسب امتیازات 68/0 و 65/0 در شرایط مطلوب مدیریتی و گردشگری قرار دارد. بر اساس نتایج به دست آمده از مدل کوبالیکوا روستای کزج با کسب امتیاز 75/11 از مجموعه امتیاز 18 دارای شرایط مطلوب برای گسترش صنعت گردشگری روستایی در منطقه است. هم‌چنین طبق نتایج به دست آمده از مدل زوروس روستای کزج با کسب امتیاز 5/61 از مجموعه امتیاز 100 در بین روستاهای ژئوتوریستی موردمطالعه رتبه اول را به خود اختصاص داده است و دارای قابلیت‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی متعدد است.

نتیجه‌گیری: بنابراین نتیجه گیری می‌گردد روستای کزج به دلیل داشتن جاذبه‌های ژئومورفولوژیکی و نمای پلکانی جزو روستاهای نادر در منطقه بوده و توانمندی بالایی در جهت جذب گردشگر را داراست. 

ایمانی، بهرام، یاری، ارسطو، اسدپور، زهره. 1398. بررسی اثرات گردشگری روستایی بر کیفیت زندگی (مطالعه موردی: روستای کریک شهرستان دنا)، فصلنامه علمی پژوهشی -جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، سال نهم، شماره 3، صص 334-321. https://www.jgeoqeshm.ir/article_92772.html
امامی‌کیا، وحید، مختاری، داود، روستایی، شهرام. 1400. ارزیابی کیفیت مقاصد ژئوتوریستی شهروندان ‌کلان‌شهر تبریز با استفاده از روش VQE مطالعۀ موردی: استان آذربایجان شرقی، فصلنامه علمی پژوهشی گردشگری و توسعه، دوره 10، شماره 2، پیاپی 27، صص 129-109. https://www.itsairanj.ir/article_138520.html
اسفندیاری درآباد، فریبا، نظافت تکله، بهروز، شهبازی شرفه، زهرا، نعمتی، ولی. 1402. ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین با استفاده مدل‌های کوبالیکوا و فیولت، مطالعات علوم محیط زیست، دوره 8، شماره 4، صفحه 7644-7658. https://www.jess.ir/article_176838.html
تهمک، راحله، یمانی، مجتبی، مقصودی، مهران. 1401. پتانسیل‌سنجی ‏توسعة ‏ژئوتوریسم‏ در ‏مناطق ‏پیرامونی شهرهای‏ مناطق ‏خشک‏ (مطالعة ‏موردی:‏ شهر ‏جدید ‏ایوانکی)، پژوهش‌های جغرافیای ‌انسانی‌، دوره‌ 54، شمار2، صص 767-753. https://jhgr.ut.ac.ir/article_81598.html
جهانیان، منوچهر. 1401. تحلیل نقش ژئوتوریسم در توسعه اقتصادی جوامع میزبان و محلی، فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 12، شماره 49، صص 518-509. https://www.jgeoqeshm.ir/article_171112.html
حسینجانی‌زاده، مهدیه، حسن‌زاده، رضا، هنرمند، مهدی، ناصری، فرزین. 1399. بررسی پتانسیل ژئوتوریسم با استفاده از سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، شهرستان رفسنجان، استان کرمان، فصلنامه علمی پژوهشی گردشگری و توسعه، سال نهم، شماره چهارم، صص 230-215.  https://www.itsairanj.ir/article_128351.html
رضوانی، م، ر.1387. توسعه گردشگری روستایی با رویکرد گردشگری پایدار، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران.
راسق قزلباش ، سلیمان. 1389. گردشگری روستایی و لزوم توجه به آن در برنامه‌های توسعه و آبادانی روستاها، فصلنامه مسکن و محیط روستا ، سال 29 ، شماره 129 ، صص 109-98. https://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-1-43&slc_lang=fa&sid=1&sw=
رستگار، ابراهیم، دارابی، حسن. 1401. ارزیابی کمی پتانسیل‌های ژئوتوریستی شهرستان فیروزآباد: فرصتی برای توسعه پایدار منطقه‌ای، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، سال یازدهم، شماره 3، صص 143-120. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_163665.html
رضائی، ناصر، میرزایی‌قلعه، فرزاد، منشی‌زاده، رحمت الله (1397) ارزیابی جایگاه گردشگری در اقتصاد روستایی (مطالعۀ موردی: دهستان مریدان، بخش کومله، شهرستان لنگرود)، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، دوره 27 ، شماره 108 ، صص 236-225. https://www.sepehr.org/article_34633.html
رضایی، فهیمه، خواجه شاهکوهی، علیرضا، صحنه، بهمن. 1401. نقش توسعة گردشگری در تحولات کالبدی سکونتگاه‌های روستایی (مطالعة موردی: روستای زیارت، شهرستان گرگان)، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، سال بیستم، شماره چهلم، صص 256-227. https://jgrd.um.ac.ir/article_43411.html
عابدینی، موسی، سلطان یلمه، انه. 1402. بررسی و تجزیه‌وتحلیل توانمندی‌های ژئوتوریستی شهرستان رامیان با استفاده از مدل‌های swot و pralong، جغرافیا و روابط انسانی، پاییز 1402، دوره6، شماره2، صص 425 -453. https://www.gahr.ir/article_182907.html
غفاری زرین، میررضا، نورالهی بسطام، الیاس، بشاش سقزچی، محمد. 1397. توان‌سنجی اکولوژیکی زمین جهت شناسایی مناطق مستعد توسعه (موردمطالعه: دهستان آق سو شهر کلاله)، فصلنامه علمی- تخصصی رویکردهای نوین در مهندسی عمران، دوره دوم، شماره 1، صص 54-33. https://www.jnace.ir/article_66139.html
کردلو، ایوب، احمدی، کوروش. 1399. بررسی نقش گردشگری روستایی در توسعه اجتماعی و اقتصادی روستاها (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان لردگان استان چهارمحال و بختیاری)، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 3، شماره 2. https://www.gahr.ir/article_118787.html
 کرمی، فریبا، رجبی، معصومه، رنگرز فروغ، فاطمه. 1403. ارزیابی توان‌های ژئوتوریستی چشمه‌های آبگرم دامنه شمالی رشته کوه بزقوش، جغرافیا و برنامه‌ریزی. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_17766.html
محمدخان، شیرین، ویسی عبدالکریم، ریاهی، سمانه. 1396. پتانسیل‌سنجی قابلیت‌های ژئوسایت‌های توده کوهستانی شاهو با به‌کارگیری مدل GAM، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، سال دوازدهم، شماره 38، صص 110-83.
محمدزاده لطفی، الهه، آشتیانی، طاهره، ایزدی یزدان آبادی، فاطمه. 1401. تحلیل عوامل مؤثر در توسعه گردشگری تاریخی در دوران
بحران در تهران با رویکرد اقتصاد مقاومتی، مطالعات مدیریت گردشگری، سال 17، شماره 58، صص 198-163. https://tms.atu.ac.ir/article_14392.html
اسفندیاری درآباد، فریبا، وهاب‌زاده زرگری، مهرداد، شیخلر، زهره، نظافت تکله، بهروز، وهاب‌زاده زرگری، اویس. 1403. توان‌سنجی پتانسیل‌های مقاصد ژئومورفولوژیکی و ژئوتوریسمی شهر خلخال با استفاده از مدل‌های ژئوتوریسمی (مطالعه موردی: بخش شاهرود)، جغرافیا و برنامه‌ریزی. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_18024.html
هاشمی دیزج، عبدالرحیم، نظافت تکله، بهروز، عبیدی حمل آباد، سایه. 1403. توان‌سنجی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان پارس‌آباد در جهت توسعه اقتصادی، جغرافیا و برنامه‌ریزی. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_17811.html